Επιστημονικά μιλώντας… Νόμπελ Ιατρικής 2022

Γράφουν οι μαθητές Κωνσταντίνος Κώνστας, Χρήστος Μήτσης (Γ3) και Ελισσάβετ Παπαγεωργίου (Γ4)

Φέτος το Νόμπελ Ιατρικής και Φυσιολογίας απονεμήθηκε στον 67χρονο Σουηδό γενετιστή Σβάντε Πέμπο, πρωτοπόρο της παλαιογενετικής, για την πλήρη αλληλούχηση του γονιδιώματος του ανθρώπου του Νεάντερνταλ. Το βραβείο απονέμεται από την Επιτροπή Νόμπελ του Ινστιτούτου Καρολίνσκα της Σουηδίας και συνοδεύεται από 10 εκατομμύρια σουηδικές κορόνες (περίπου 920.000 ευρώ).

Ο Πέμπο, γιος του βραβευμένου με Νόμπελ βιοχημικού Σούνε Μπέργκστρεμ, έχει αναλάβει τον μετασχηματισμό της μελέτης της ανθρώπινης προέλευσης μετά την ανάπτυξη προσεγγίσεων, που επιτρέπουν την εξέταση αλληλουχιών DNA από αρχαιολογικά και παλαιοντολογικά κατάλοιπα. Έφερε, επίσης, στο φως την ύπαρξη ενός προηγουμένως άγνωστου ανθρώπινου είδους (Ντενίσοβαν), από ένα κομμάτι οστού δακτύλου 40.000 ετών, που ανακαλύφθηκε στη Σιβηρία. Εγκατεστημένος στη Γερμανία εδώ και δεκαετίες, ανακάλυψε το 2009 πως μια μεταφορά γονιδίων της τάξης του 2% έλαβε χώρα ανάμεσα σε ανθρώπους, που έχουν σήμερα εξαφανιστεί, και τον Homo Sapiens. Αυτή η αρχαία ροή γονιδίων προς τον σημερινό άνθρωπο είχε έναν αντίκτυπο στη φυσιολογία, επηρεάζοντας για παράδειγμα, τον τρόπο με τον οποίο το ανοσοποιητικό μας σύστημα αντιδρά στις μολύνσεις.

«Ήταν συγκλονισμένος, έμεινε άφωνος. Πολύ χαρούμενος!», δήλωσε ο γραμματέας της Επιτροπής Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής, Τόμας Πέρλμαν, ο οποίος ενημέρωσε τον Σουηδό γενετιστή για το βραβείο. «Με ρώτησε αν μπορούσε να το πει σε κανέναν και μετά, ρώτησε αν μπορούσε να το πει στη σύζυγό του και του είπα ότι μπορεί. Ήταν απίστευτα ενθουσιασμένος με αυτό το βραβείο!», πρόσθεσε.

Με το φετινό 113ο Νόμπελ Ιατρικής, 226 άνθρωποι έχουν τιμηθεί με αυτό το βραβείο μετά τη δημιουργία του, μεταξύ των οποίων 12 γυναίκες. Πέρυσι, το Νόμπελ Ιατρικής είχε δοθεί στους Αμερικανούς Άρντεμ Παταπουτιάν και Ντέιβιντ Τζούλιους για τις ανακαλύψεις τους σχετικά με τον τρόπο, με τον οποίο το νευρικό σύστημα αισθάνεται τη θερμοκρασία και την αφή.

Για να γνωρίζουμε όλοι…

Τα βραβεία Νόμπελ είναι τα πιο προβεβλημένα βραβεία στον κόσμο. Θεσμοθετήθηκαν το 1895 με τη διαθήκη του Σουηδού επιχειρηματία και εφευρέτη Άλφρεντ Νόμπελ. Ανακοινώνονται κάθε χρόνο τον Οκτώβριο και απονέμονται (από το 1901) στις 10 Δεκεμβρίου, επέτειο θανάτου του Νόμπελ. Τα βραβεία είναι πέντε (Φυσικής, Χημείας, Ιατρικής και Φυσιολογίας, Λογοτεχνίας και Ειρήνης), ενώ ένα έκτο, αυτό των Οικονομικών, προστέθηκε το 1968, με χορηγό την Τράπεζα της Σουηδίας, χωρίς να σχετίζεται με τη βούληση του Άλφρεντ Νόμπελ. Φέρει τον τίτλο «Βραβείο Οικονομικών Επιστημών της Τράπεζας της Σουηδίας στη μνήμη του Άλφρεντ Νόμπελ». Το κάθε βραβείο συνίσταται σ’ ένα χρυσό μετάλλιο, ένα δίπλωμα που αναγράφεται το αιτιολογικό της απονομής κι ένα χρηματικό ποσό, που ποικίλλει ανάλογα με τα έσοδα του Ιδρύματος Νόμπελ, θεματοφύλακα των βραβείων. Η απονομή γίνεται στη Στοκχόλμη και στο Όσλο για το Νόμπελ Ειρήνης.