Οι μαθητές της Α’ και Β’ Γυμνασίου του Σχολείου μας είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ένα πρωτότυπο και διαθεματικό μάθημα με τη δειγματική ανασκαφή, αφιερωμένο στις βασικές αρχές του γραμμικού σχεδίου και ειδικότερα, στην κατανόηση της κάτοψης. Αυτό το μάθημα έγινε στο πλαίσιο της προετοιμασίας τους για τη συμμετοχή στη δειγματική ανασκαφή, οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με έννοιες που συνδέονται άμεσα με την αρχιτεκτονική, την αρχαιολογία και τα εικαστικά. Η καθηγήτρια Καλλιτεχνικών κ. Κυριακή Πρεβενιού, μέσα από μια στοχευμένη παρουσίαση, εισήγαγε τους μαθητές σε βασικούς αρχιτεκτονικούς όρους, όπως τι είναι η όψη, η κάτοψη και η τομή, ενώ εξήγησε τη σημασία της κλίμακας για τη σωστή μεταφορά ενός σχεδίου. Παράλληλα, παρουσιάστηκαν τα πάχη γραμμών και η λειτουργία τους σε ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο, καθώς και η έννοια του προσανατολισμού, καθοριστικός παράγοντας για την ακριβή ανάγνωση και απόδοση ενός χώρου. 

Στη συνέχεια, οι μαθητές κλήθηκαν να εφαρμόσουν όσα έμαθαν μέσα από δύο πρακτικές ασκήσεις: 

• Πρώτη άσκηση: «Ανάγνωση» της κάτοψης της δειγματικής ανασκαφής, με στόχο την εξοικείωση με τα σύμβολα και τη λογική ενός αρχαιολογικού σχεδίου. 

• Δεύτερη άσκηση: Σχεδίαση σε κάτοψη της αίθουσας διδασκαλίας, σε κλίμακα 1:100, ασκώντας την παρατηρητικότητα, την ακρίβεια και τη γεωμετρική σκέψη. 

Το συγκεκριμένο μάθημα δεν είχε μόνο τεχνικό χαρακτήρα, στόχευε πρωτίστως στην καλλιέργεια της ικανότητας των μαθητών να κατανοούν και να αποδίδουν τον χώρο, να συνδέουν τη θεωρία με την πράξη και να προσεγγίζουν τη γνώση μέσα από διαφορετικά γνωστικά πεδία. Με τον τρόπο αυτόν, αναδείχθηκε η σημασία της διαθεματικής μάθησης και της ολιστικής παιδαγωγικής προσέγγισης, όπου οι τέχνες, οι επιστήμες και ο πολιτισμός συνεργάζονται δημιουργικά. Ήταν ένα μάθημα που ενεργοποίησε τη φαντασία και προετοίμασε ουσιαστικά τους μαθητές για την εμπειρία της ανασκαφής, προσφέροντάς τους τα απαραίτητα εργαλεία για να «διαβάζουν» και να «σχεδιάζουν» τον χώρο με νέα ματιά. 

Οι μαθητές της Α’ και Β’ τάξης του Σχολείου μας συμμετέχουν σε μια ξεχωριστή εκπαιδευτική εμπειρία! Στο πλαίσιο του προγράμματος της δειγματικής ανασκαφής, που υλοποιείται στα Αρσάκεια Σχολεία, ενημερώνονται από την κ. Ε. Παπαγεωργίου, αρχαιολόγο και υπεύθυνη του Εργαστηρίου Ιστορίας και Τέχνης των Αρσακείων Εκάλης, για το έργο του αρχαιολόγου, τα στάδια μιας ανασκαφής και τα απαραίτητα εργαλεία που θα χρειαστούν. Με τον τρόπο αυτό προετοιμάζονται καταλλήλως ώστε, στη συνέχεια, να μεταμορφωθούν σε «μικρούς αρχαιολόγους», συμμετέχοντας ενεργά και βιωματικά σε μια πραγματική αρχαιολογική ανασκαφή, η οποία θα πραγματοποιηθεί μέσα στον μήνα Οκτώβριο και Νοέμβριο για όλα τα τμήματα της Α’ και Β’ τάξης τους Σχολείου μας. Τους μαθητές συνοδεύουν και συντονίζουν οι φιλόλογοι-διδάσκοντες του μαθήματος της Ιστορίας. 

Στο πρόγραμμα της Υπηρεσίας Πολιτιστικών Προγραμμάτων και Δραστηριοτήτων των Σχολείων της Φ.Ε. με τίτλο «Δειγματική Ανασκαφή» συμμετείχαν όλοι οι μαθητές μας της Α’ Γυμνασίου, το οποίο περιελάμβανε τη θεωρητική ενημέρωση για τη ανασκαφική μέθοδο και την ανασκαφική πράξη.

Στο Εργαστήριο Ιστορίας και Τέχνης των Αρσακείων-Τοσιτσείων Σχολείων Εκάλης, οι μαθητές παρακολούθησαν την παρουσίαση με τίτλο «Μεθοδολογία μιας Ανασκαφής», κατά την οποία κατανόησαν την έννοια και το αντικείμενο μελέτης της αρχαιολογίας, την αποκάλυψη και ερμηνεία, δηλαδή, των ανθρώπινων καταλοίπων. Στη συνέχεια ακολούθησαν τα στάδια της έρευνας, από το πώς επιλέγουν οι αρχαιολόγοι τον τόπο που θα ανασκαφεί, το πώς οργανώνουν την εργασία τους, ώστε να μπορούν μεθοδευμένα να μελετήσουν τα ευρήματά τους και να εξάγουν τα συμπεράσματά τους. Τέλος, οι μαθητές συνειδητοποίησαν το πλήθος των επιστημόνων οι οποίοι συνεργάζονται με τους αρχαιολόγους (ανασκαφείς και μελετητές) ώστε τα ευρήματα να βρεθούν στις προθήκες των μουσείων, οι αρχαιολογικοί χώροι να είναι προσβάσιμοι και φιλικοί προς τον επισκέπτη, αλλά και γενικότερα για την «ανοικοδόμηση» της ιστορίας και του παρελθόντος του ανθρώπου.

Στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο της Δειγματικής Ανασκαφής των Αρσακείων-Τοσιτσείων Σχολείων Εκάλης, οι μαθητές χωρισμένοι σε ομάδες και χρησιμοποιώντας κατάλληλα ανασκαπτικά εργαλεία και τοπογραφικά όργανα, έκαναν πράξη τα όσα έμαθαν στο Εργαστήριο. Ανάμεσα στα θεμέλια (αντίγραφο) της κλασικής οικίας C (4^ος αι. π.Χ., δυτικά του λόφου του Αρείου Πάγου) αποκάλυψαν κινητά ευρήματα όπως όστρακα (θραύσματα αγγείων), ειδώλια, αλλά και ακίνητα, όπως την εστία της οικίας, η οποία πιθανότατα να χρησιμοποιούνταν και ως οικιακό βωμός, μιας και σε αυτό το συμπέρασμα τους οδήγησαν τα ευρήματά τους.

Στο τέλος, στη σκιά του πεύκου, οι μαθητές μελέτησαν τα ευρήματά τους, αναγνώρισαν τύπους αγγείων, πρόσωπα και μύθους οι οποίοι κοσμούσαν τα θραύσματα και κατέγραψαν τα όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια της ανασκαφικής διαδικασίας και εξήγαν τα δικά τους συμπεράσματα. Η ανασκαφή είναι άλλωστε μια καταστροφική μέθοδος, κανείς δεν θα ξαναδεί τον χώρο όπως τον είδαν οι ανασκαφείς τη δεδομένη χρονική στιγμή, άρα θα πρέπει να αφήσουν πίσω τους όσο το δυνατόν πιο αναλυτική περιγραφή.

Σκοπός του προγράμματος είναι αφενός να φέρει τους μαθητές κοντά στον ελληνικό πολιτισμό και τη διαδικασία ανάδειξής του, αφετέρου όμως να τους φέρει σε μια πρώτη επαφή με τη λεγόμενη «πρωτογενή έρευνα»: αναζήτηση, ανακάλυψη, παρατήρηση και εξαγωγή συμπερασμάτων. Μέσα στο πλήθος των πληροφοριών (χώμα), θα πρέπει να ξεχωρίσουν αυτές που πιθανότατα είναι χρήσιμες (οτιδήποτε δεν δείχνει να είναι φυσιολογικό), στη συνέχεια να επεξεργαστούν αυτές που ξεχώρισαν και να κρατήσουν αυτές που είναι πραγματικά χρήσιμες (τα κατασκευασμένα αντικείμενα και όχι τις τυχαίες πέτρες), να τα παρατηρήσουν και να εξάγουν δευτερογενείς πληροφορίες (π.χ. τύπος αγγείου, διακόσμηση, υλικό) και να τις συνδυάσουν ώστε να καταλήξουν στα τελικά τους συμπεράσματα (η κυκλική κατασκευή ήταν τελικά εστία και χρησιμοποιούνταν και ως βωμός, εσωτερικός ή εξωτερικός χώρος της οικίας). Το ειδικά διαμορφωμένο φυλλάδιο το οποίο χρησιμοποίησαν οι μαθητές για την καταγραφή και μελέτη της εργασίας τους, αποτελεί ισχυρό όπλο για το μέλλον, ως αποδεικτικό στοιχείο της πρώτης τους οργανωμένης έρευνας και μπορούν να το χρησιμοποιήσουν μεταξύ άλλων στο portofolio τους για την εισαγωγή τους σε ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα ή και στην αγορά εργασίας.

Με τι ασχολείται η Αρχαιολογία και ποιος ο σκοπός της; Ποια είναι τα στάδια μιας αρχαιολογικής ανασκαφής; Τι συμβαίνει στα ευρήματα μετά την αποκάλυψή τους; Στο πλαίσιο του μαθήματος της Αρχαίας Ιστορίας, οι μαθητές της Α’ τάξης του Α’ Αρσακείου- Τοσιτσείου Γυμνασίου Εκάλης συμμετείχαν στις 15 και 18 Μαΐου 2023 σε δειγματική ανασκαφή. Αρχικά, παρακολούθησαν τη «Μεθοδολογία μιας ανασκαφής» στον χώρο του Εργαστηρίου Ιστορίας και Τέχνης των Αρσακείων-Τοσιτσείων Σχολείων. Έμαθαν ότι αντικείμενο της αρχαιολογίας είναι τα κατάλοιπα των ανθρώπων και σκοπός της είναι να τα κατανοήσει και να τα ερμηνεύσει. Στη συνέχεια, σε έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο, όπου εξειδικευμένοι τεχνίτες αναπαρέστησαν μέρος των θεμελίων της οικίας C (4ος αι. π.Χ.) που αποκαλύφθηκε στα δυτικά του λόφου του Αρείου Πάγου, τα παιδιά ήρθαν σε επαφή με τη διαδικασία της πρωτογενούς έρευνας, κατάλαβαν τη σημασία της και έμαθαν τα στάδιά της, ώστε να μπορούν να τα εφαρμόσουν στο μέλλον, στο σχολικό, το ακαδημαϊκό ή το εργασιακό τους περιβάλλον. Οι μαθητές χωρίστηκαν σε ομάδες, οι οποίες ανέλαβαν να ανασκάψουν τους τομείς, σύμφωνα με τη μέθοδο που έμαθαν κατά την παρουσίαση. Παρατήρησαν τα ευρήματά τους και κατέγραψαν όλες τις παρατηρήσεις τους στα φυλλάδιά τους, όπως θα έκανε και ένας κανονικός αρχαιολόγος. Στο τέλος, μελέτησαν τις παρατηρήσεις τους και εξήγαγαν τα συμπεράσματά τους, η κάθε ομάδα χωριστά για τον τομέα της αλλά και συλλογικά για όλο τον χώρο. Στόχος ήταν η βιωματική προσέγγιση του μαθήματος της Ιστορίας, αλλά και η ευαισθητοποίηση των μαθητών σε θέματα ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Χαρούμενη Διεθνή Ημέρα Αρχαιολογίας!

Το τρίτο Σάββατο του Οκτωβρίου έχει αφιερωθεί στην επιστήμη της Αρχαιολογίας και την προσφορά της στην σύγχρονη κοινωνία. Φορείς από όλο τον κόσμο οργανώνουν εκδηλώσεις για άτομα όλων των ηλικιών, προκειμένου να γνωρίσουν το παρελθόν και να νιώσουν τον ενθουσιασμό της αποκάλυψής του.

Στα Αρσάκεια-Τοσίτσεια Σχολεία έχουμε δημιουργήσει το πρόγραμμα της «Δειγματικής Ανασκαφής» ώστε οι μαθητές των Σχολείων μας να γίνουν αρχαιολόγοι για μια ημέρα και με βιωματικό τρόπο να έρθουν σε επαφή με την πρωτογενή έρευνα.

Αν και η ανασκαφή μας είναι σκηνοθετημένη, τα παιδιά χρησιμοποιούν τις ίδιες μεθόδους, τα ίδια εργαλεία και μοιράζονται τα ίδια συναισθήματα με τους αρχαιολόγους, ανασκάπτοντας αντίγραφα θεμελίων αθηναϊκής οικίας του 4ου αι. π.Χ. Στόχος του προγράμματος είναι η βιωματική προσέγγιση του μαθήματος της Ιστορίας, η άσκηση στην πραγματοποίηση έρευνας, αλλά και η ευαισθητοποίηση των μαθητών σε θέματα ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς.