Πόλεμος στο Ιράν ή Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος;

Γράφουν οι μαθήτριες Ναταλία Βούρβαχη (Β1), Ζέτα Παππά και Ευτυχία Χρυσάνθη (Β2)

Ο πόλεμος που βρίσκεται σε εξέλιξη στο Ιράν αποτελεί ένα από τα πιο καθοριστικά γεγονότα της εποχής μας επηρεάζοντας όχι μόνο την ίδια τη χώρα, αλλά και ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και τη διεθνή κοινότητα. Οι εξελίξεις είναι συνεχείς, με στρατιωτικές επιχειρήσεις, εσωτερικές εντάσεις και διεθνείς παρεμβάσεις να συνθέτουν ένα ιδιαίτερα περίπλοκο σκηνικό.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, καταγράφονται συγκρούσεις σε διάφορες περιοχές με τη χρήση σύγχρονων όπλων και τεχνολογιών. Παράλληλα, επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, όπως ενεργειακές εγκαταστάσεις και δίκτυα επικοινωνιών, δυσχεραίνουν σημαντικά την καθημερινότητα των πολιτών. Οι απώλειες ανθρώπινων ζωών αυξάνονται, ενώ πολλοί άνθρωποι ζουν με τον φόβο και την αβεβαιότητα για το μέλλον.
Ιδιαίτερα έντονη είναι η ανθρωπιστική διάσταση της κρίσης. Πολλοί κάτοικοι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, είτε μετακινούμενοι στο εσωτερικό της χώρας είτε αναζητώντας καταφύγιο σε γειτονικά κράτη. Η πρόσβαση σε βασικά αγαθά, όπως τρόφιμα, καθαρό νερό, ιατρική περίθαλψη και ηλεκτρικό ρεύμα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη επηρεάζοντας κυρίως τις πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, όπως τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι.
Οι επιπτώσεις, όμως, δεν περιορίζονται μόνο στο εσωτερικό του Ιράν. Η αστάθεια επηρεάζει και την παγκόσμια οικονομία, κυρίως λόγω της σημασίας της περιοχής στην παραγωγή ενέργειας. Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου και των καυσίμων επηρεάζει χώρες σε όλο τον κόσμο, ακόμη και την καθημερινότητα των πολιτών στη δική μας χώρα!
Σε διεθνές επίπεδο, πολλές χώρες και οργανισμοί, όπως ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, προσπαθούν να συμβάλουν στη μείωση της έντασης μέσω διπλωματικών πρωτοβουλιών και διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, η εξεύρεση λύσης παραμένει δύσκολη, καθώς εμπλέκονται πολλά και διαφορετικά συμφέροντα.
Το συγκεκριμένο γεγονός μάς οδηγεί και σε έναν σημαντικό προβληματισμό: Πώς μπορεί ένας πόλεμος, που συμβαίνει σε μια σχετικά μακρινή χώρα, να επηρεάζει τη ζωή ανθρώπων σε όλο τον κόσμο; Επίσης, ποιος είναι ο ρόλος της διεθνούς κοινότητας, αλλά και των απλών πολιτών απέναντι σε τέτοιες κρίσεις; Είναι σημαντικό να σκεφτούμε όχι μόνο τις πολιτικές και οικονομικές συνέπειες, αλλά και την ανθρώπινη πλευρά του πολέμου, αναπτύσσοντας ενσυναίσθηση και κριτική σκέψη για τα γεγονότα που διαμορφώνουν τον σύγχρονο κόσμο.

Orient Express: από τις γόνδολες στα κόκκινα λεωφορεία!

Γράφουν οι μαθήτριες Μυρτώ Τουτούζη και Άρτεμις Σταυριανοπούλου (Β4)

Το Orient Express αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά τρένα στην ιστορία, καθώς συνδυάζει την πολυτέλεια, το μυστήριο και τη γοητεία των ευρωπαϊκών ταξιδιών. Η λειτουργία του ξεκίνησε το 1883, συνδέοντας αρχικά το Παρίσι με την Κωνσταντινούπολη και αποτέλεσε το πρώτο μεγάλο διηπειρωτικό σιδηροδρομικό δίκτυο της Ευρώπης. Βασιλιάδες, διπλωμάτες και εύποροι ταξιδιώτες το επέλεγαν συχνά, ενώ η φήμη του ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο μέσα από λογοτεχνικά έργα, όπως το «Murder on the Orient Express» της Άγκαθα Κρίστι. Ωστόσο, το 2009 έπαψε να λειτουργεί ως κανονική γραμμή, εξαιτίας του ανταγωνισμού από τα αεροπλάνα και τα σύγχρονα, ταχύτατα τρένα.
Η σύγχρονη διαδρομή Βενετία-Λονδίνο ξεκίνησε το 1982, αποτελώντας μια αναβίωση της παλιάς, ιστορικής γραμμής. Οι επιβάτες επιβιβάζονται στο τρένο από τον εμβληματικό σιδηροδρομικό σταθμό της Βενετίας, τη Santa Lucia, ο οποίος βρίσκεται δίπλα στο Μεγάλο Κανάλι και αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της πόλης. Το Orient Express προσφέρει ένα μαγευτικό ταξίδι, περνώντας από σπουδαίες ευρωπαϊκές πόλεις, όπως το Παρίσι, το Λονδίνο και η Βενετία. Είναι ιδιαίτερα γνωστό για τα αυθεντικά βαγόνια του, τα οποία χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1920 και του 1930. Στο εσωτερικό του επικρατεί μια κομψή και πολυτελής ατμόσφαιρα, με διακόσμηση σε στυλ Art Deco. Οι επιβάτες απολαμβάνουν εκλεκτά και προσεγμένα γεύματα, ενώ συχνά ντύνονται επίσημα, με κοστούμια ή βραδινές ενδυμασίες, συμβάλλοντας στη μοναδική εμπειρία του ταξιδιού. Παράλληλα, οι καμπίνες είναι άνετες και λειτουργικές, καθώς μετατρέπονται εύκολα από χώρο καθιστικού σε υπνοδωμάτιο. Αν και το ταξίδι είναι ακριβό, προσφέρει μια ανεπανάληπτη εμπειρία που αξίζει να ζήσει κανείς.
Μια ενδιαφέρουσα σκέψη θα ήταν η δημιουργία ενός αντίστοιχου πολυτελούς σιδηροδρομικού ταξιδιού και στην Ελλάδα. Μια τέτοια διαδρομή θα μπορούσε να συνδέει πόλεις με πλούσια ιστορία και φυσική ομορφιά, όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και ίσως περιοχές όπως τα Μετέωρα ή η Πελοπόννησος. Ένα ελληνικό «Orient Express» θα προσέφερε στους ταξιδιώτες την ευκαιρία να γνωρίσουν τον πολιτισμό, την ιστορία και τα τοπία της χώρας με έναν ξεχωριστό και κομψό τρόπο.

Όταν ο Λόγος γίνεται εμπειρία: Στιγμές από τους 17ους Ρητορικούς Αγώνες των Αρσακείων Σχολείων

Γράφει η μαθήτρια Νάγια Τσιτσώνη (Β4)

Ως μέλος της Δημοσιογραφικής Ομάδας του σχολείου μας, είχα την ευκαιρία να παρευρεθώ και να συμμετάσχω στους 17ους Ρητορικούς Αγώνες των Αρσακείων Σχολείων, που πραγματοποιήθηκαν στο σχολικό συγκρότημα των Αρσακείων Ψυχικού από την Παρασκευή 27 Μαρτίου έως και την Κυριακή 29 Μαρτίου 2026. Ήταν μία μοναδική εμπειρία, γεμάτη έντονα συναισθήματα, δημιουργική έκφραση και ουσιαστική επικοινωνία.
Οι αγώνες περιλάμβαναν τέσσερα διαφορετικά αγωνίσματα: τη Νοηματική Ανάγνωση, τον Αυθόρμητο Λόγο, τον Προτρεπτικό Λόγο και τους Διττούς Λόγους. Κάθε αγώνισμα είχε τη δική του ξεχωριστή δυναμική και απαιτούσε διαφορετικές δεξιότητες από τους συμμετέχοντες. Στη Νοηματική Ανάγνωση οι μαθητές κλήθηκαν να αποδώσουν με εκφραστικότητα ένα κείμενο αναδεικνύοντας το βαθύτερο νόημά του. Στον Αυθόρμητο Λόγο η σκέψη και η ποιότητα των ιδεών δοκιμάζονταν σε πραγματικό χρόνο, ενώ ο Προτρεπτικός Λόγος απαιτούσε πειθώ και σαφήνεια για την υποστήριξη μιας θέσης. Τέλος, οι Διττοί Λόγοι αποτέλεσαν ένα απαιτητικό πεδίο αντιπαράθεσης, όπου οι διαγωνιζόμενοι ανέπτυσσαν και υπερασπίζονταν επιχειρήματα πάνω σε επίκαιρα ζητήματα.


Η δική μου συμμετοχή στο αγώνισμα της Νοηματικής Ανάγνωσης ήταν μία ιδιαίτερα σημαντική εμπειρία. Αν και υπήρχε άγχος πριν από την παρουσίαση, η στιγμή που βρέθηκα με θάρρος μπροστά στο κοινό ήταν απελευθερωτική! Προσπάθησα να μεταφέρω όχι μόνο τα λόγια του κειμένου, αλλά και το συναίσθημα και το μήνυμα που αυτό περιείχε. Ήταν μία πρόκληση, που με βοήθησε να συνδεθώ με το κοινό και ταυτόχρονα να αντιληφθώ τις δυνατότητές μου.
Πέρα από το διαγωνιστικό μέρος, οι Ρητορικοί Αγώνες αποτέλεσαν μία ευκαιρία γνωριμίας με μαθητές κι από άλλα Αρσάκεια Σχολεία, ανταλλαγής απόψεων και δημιουργίας νέων εμπειριών. Το κλίμα ήταν υποστηρικτικό και γεμάτο ενθουσιασμό αποδεικνύοντας πως η ρητορική δεν είναι μόνο ένας αγώνας, αλλά και μια γιορτή λόγου και σκέψης. Φεύγοντας, ένιωσα ότι είχα κερδίσει κάτι πολύ περισσότερο από μία συμμετοχή: αυτοπεποίθηση, έμπνευση και την επιθυμία να συνεχίσω να εξελίσσομαι!
Ευχαριστούμε τους υπεύθυνους καθηγητές μας κ. Αικ. Κατσιάνου και κ. Γ. Κωνσταντακάκη για την προετοιμασία και την ενθάρρυνση κατά τη διάρκεια των αγωνισμάτων!

Τελετή βράβευσης Διαγωνισμού Α.ΛΟ.ΤΕ: Μια μέρα γεμάτη Λόγο, Τέχνη και… έμπνευση!

Γράφουν οι μαθήτριες Ναταλία Βούρβαχη (Β1), Ζέτα Παππά και Ευτυχία Χρυσάνθη (Β2)

Την Τρίτη 31 Μαρτίου 2026 είχαμε την ιδιαίτερη χαρά να παρευρεθούμε στην τελετή βράβευσης του Διαγωνισμού Α.ΛΟ.ΤΕ (Αγώνες Λόγου και Τέχνης), που πραγματοποιήθηκε στο συγκρότημα των Αρσακείων Σχολείων Ψυχικού. Ως μέλη της δημοσιογραφικής ομάδας του σχολείου μας, βρεθήκαμε εκεί για να καλύψουμε την εκδήλωση, να πάρουμε συνεντεύξεις και να ζήσουμε από κοντά μία ξεχωριστή εμπειρία.
Από τη στιγμή που φτάσαμε, εντυπωσιαστήκαμε από την οργάνωση και την ατμόσφαιρα. Ο χώρος ήταν γεμάτος μαθητές, καθηγητές και καλεσμένους, ενώ υπήρχε μία αίσθηση ανυπομονησίας, αλλά και συγκίνησης. Ακούσαμε αποσπάσματα λογοτεχνικών κειμένων και είδαμε έργα των συμμετεχόντων, που μας έκαναν να σκεφτούμε πόσο δημιουργικοί μπορούν να είναι οι νέοι, όταν έχουν έμπνευση και φαντασία. Μία από εμάς (Ναταλία Βούρβαχη) συμμετείχε στον διαγωνισμό με δικό της διήγημα.

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους σημαντικά πρόσωπα από τον χώρο της τέχνης και της δημοσιογραφίας. Εμείς είχαμε την ευκαιρία να πάρουμε συνέντευξη από τον κ. Χρήστο Τόλη, φωτογράφο και κινηματογραφιστή, ο οποίος δήλωσε: «Μου αρέσει πάρα πολύ να βλέπω δουλειές νέων ανθρώπων και πιστεύω ότι τα επόμενα χρόνια θα συμμετέχουν ακόμη περισσότερα παιδιά, καθώς τέτοιου είδους δράσεις εμπνέουν και ενθαρρύνουν τη δημιουργικότητα.» Επίσης, συνομιλήσαμε με τον κ. Πάρι Δόμαλη, δημοσιογράφο της Athens Voice και συντονιστή της εκδήλωσης, που όπως μας είπε: «Νιώθω μεγάλη χαρά, που για δεύτερη φορά βρίσκομαι εδώ, αλλά και τυχερός, καθώς ως απόφοιτος του Αρσακείου συμμετείχα κι εγώ κάποτε στον διαγωνισμό αυτό και θεωρώ πολύ σημαντικό οι μαθητές να εκτίθενται σε τέτοιου είδους ερεθίσματα ανεξαρτήτως αποτελέσματος.»
Αυτό που μας έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση όμως, ήταν το πόσο διαφορετικές, αλλά και μοναδικές ήταν όλες οι συμμετοχές. Από ποιήματα και διηγήματα, μέχρι ταινίες μικρού μήκους και καλλιτεχνικές δημιουργίες, κάθε έργο είχε κάτι ξεχωριστό να πει. Φεύγοντας από την εκδήλωση, γεμάτες έμπνευση και χαρά, μπορούμε να πούμε πως ήταν μία εμπειρία, που αναμφίβολα μας ενθάρρυνε να συνεχίσουμε να εκφραζόμαστε δημιουργικά. Ήρθε στον νου μας ο στίχος του Καβάφη: «Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι να’ναι μακρύς ο δρόμος, γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.»

Όταν η είδηση συναντά τους μαθητές: Μία δημοσιογράφος στη δημοσιογραφική μας ομάδα!

Την Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου είχαμε τη χαρά να φιλοξενήσουμε στο τμήμα της Ζώνης Πολιτισμού της Β’ τάξης του Α’ Αρσακείου-Τοσιτσείου Γυμνασίου Εκάλης, «Σχολική εφημερίδα», τη δημοσιογράφο κ. Έρικα Αθανασίου, η οποία εργάζεται στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων. Η παρουσία της αποτέλεσε μια ξεχωριστή εμπειρία για τους μαθητές μας, που είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τον κόσμο της δημοσιογραφίας.

Η κ. Αθανασίου συζήτησε με τα παιδιά για το τι είναι είδηση και –εξίσου σημαντικό– τι δεν είναι είδηση εξηγώντας πώς ένα γεγονός αποκτά ειδησεογραφική αξία. Μέσα από παραδείγματα και ζωντανό διάλογο, ανέλυσε βασικές αρχές της δημοσιογραφικής δεοντολογίας τονίζοντας τη σημασία της αντικειμενικότητας, της διασταύρωσης των πληροφοριών και του σεβασμού προς τον άνθρωπο και την αλήθεια. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η περιήγησή μας στην ιστοσελίδα της Ελληνικής Αστυνομίας, όπου σχολιάσαμε μαζί τίτλους ειδήσεων και συζητήσαμε για τον τρόπο που διατυπώνονται, τι πληροφορίες δίνουν και πώς επηρεάζουν τον αναγνώστη. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, τα παιδιά άρχισαν να κατανοούν πιο ουσιαστικά τον ρόλο του δημοσιογράφου στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Η συζήτηση επεκτάθηκε και στο ρεπορτάζ: πώς επιλέγεται ένα θέμα, πώς οργανώνεται η έρευνα και ποιες δυσκολίες μπορεί να αντιμετωπίσει ένας δημοσιογράφος στο πεδίο. Οι μαθητές έθεσαν πολλές ερωτήσεις και έδειξαν έντονο ενδιαφέρον για το επάγγελμα εκφράζοντας και προσωπικές σκέψεις.

Στο τέλος της συνάντησης, η κ. Αθανασίου μάς παρουσίασε και τη συγγραφική της δραστηριότητα, καθώς εκτός από δημοσιογράφος είναι και συγγραφέας. Μας μίλησε για τα βιβλία της «Καταραμένη Βρύση» και «Το Μυστήριο πίσω από τις Σελίδες» παρουσιάζοντας την υπόθεσή τους και εξηγώντας πώς γεννήθηκε η ιδέα για τη συγγραφή τους. Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν μαθαίνοντας πώς μια ιδέα μπορεί να μετατραπεί σε βιβλίο και πώς η δημοσιογραφία μπορεί να συνυπάρχει δημιουργικά με τη λογοτεχνία.

Ευχαριστούμε θερμά την κ. Έρικα Αθανασίου για τον χρόνο, τη ζεστή της παρουσία και τις πολύτιμες γνώσεις που μοιράστηκε μαζί μας. Τέτοιες δράσεις εμπλουτίζουν τη σχολική ζωή, καλλιεργούν την κριτική σκέψη και εμπνέουν τους μαθητές μας να παρατηρούν τον κόσμο γύρω τους με πιο ενημερωμένο και υπεύθυνο βλέμμα.

Ελένη Γλύκατζη- Αρβελέρ: Μια μεγάλη Ελληνίδα που άφησε το στίγμα της στην Ιστορία!

Γράφουν οι μαθήτριες Ζέτα Παππά και Ευτυχία Χρυσάνθη (Β2)

Τις τελευταίες ημέρες η Ελλάδα θρηνεί τον θάνατο μιας πολύ σημαντικής προσωπικότητας, που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 99 ετών, της Ελένης Γλύκατζη- Αρβελέρ. Οι ειδήσεις για τον χαμό της προκάλεσαν συγκίνηση σε όλη τη χώρα και σε πολλούς ανθρώπους του πολιτισμού και της επιστήμης.
Η Ελένη Γλύκατζη- Αρβελέρ γεννήθηκε στην Αθήνα το 1926 σε μια οικογένεια προσφύγων από τη Μικρά Ασία. Από μικρή αγαπούσε την ιστορία και κατάφερε με πολλή δουλειά και μεράκι να γίνει μία από τις πιο γνωστές ιστορικούς στον κόσμο. Σπούδασε στην Ελλάδα και μετά, συνέχισε τις σπουδές της στο Παρίσι. Εκεί έκανε καριέρα στην ιστορία, και ειδικά στη μελέτη του Βυζαντίου, ενός από τα πιο σημαντικά κεφάλαια της ιστορίας της Ελλάδας και της Ευρώπης. Μελέτησε και έγραψε πολλά βιβλία για το Βυζάντιο βοηθώντας μας να καταλάβουμε καλύτερα την ιστορία και τον πολιτισμό μας. Το πιο μεγάλο της επίτευγμα ήταν ότι έγινε η πρώτη γυναίκα πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, ενός από τα παλαιότερα και πιο διάσημα πανεπιστήμια στον κόσμο. Αυτό ήταν πολύ σημαντικό, γιατί μέχρι τότε κανένα άλλο πανεπιστήμιο τέτοιας φήμης δεν είχε γυναίκα επικεφαλής.
Παράλληλα, η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ υπήρξε ενεργή σε διεθνείς οργανισμούς και πολιτιστικά ιδρύματα. Από το Κέντρο Ζορζ Πομπιντού έως την UNESCO και το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, η παρουσία της σφράγισε τον διάλογο ανάμεσα στην ιστορική γνώση, τον πολιτισμό και τη σύγχρονη κοινωνία.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ δεν ήταν μόνο καθηγήτρια και επιστήμονας. Ήταν και πνευματικό πρότυπο για πολλούς ανθρώπους, ειδικά για γυναίκες και νέους που θέλουν να ασχοληθούν με τη γνώση και την έρευνα. Με τα βιβλία και τις διαλέξεις της έκανε την ιστορία πιο προσιτή και κατανοητή και η φωνή της ήταν πάντα μετρημένη, αλλά ουσιαστική και γεμάτη αγάπη για την Ελλάδα.
Με τον θάνατό της στις 17 Φεβρουαρίου 2026, η Ελλάδα αποχαιρετά μια μεγάλη μορφή της επιστήμης, του πολιτισμού και της δημόσιας ζωής. Ας θυμόμαστε την Ελένη Γλύκατζη- Αρβελέρ για την αγάπη της για τη γνώση, το θάρρος της και την προσφορά της, αφού άφησε πλούσια πνευματική παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές: «Έχω καταλήξει πως όσο ζεις, περνάς σε κάποιους τη “σκυτάλη” και αυτή η σκυτάλη είναι η ψυχή.», έλεγε.

Ήξερες ότι… Deepfakes: Η αντιμετώπισή τους ξεκινάει!

Γράφουν οι μαθήτριες Δώρις Ρέππα (B3), Νάγια Τσιτσώνη και Σάρα Φραγκουλοπούλου (B4)

Τα τελευταία χρόνια η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις. Όλο και πιο συχνά, συναντούμε στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εικόνες και βίντεο που δεν είναι πραγματικά, τα λεγόμενα «deepfakes».
Η τεχνολογική πρόοδος είναι ένας τομέας που δύσκολα μπορεί κανείς να παρακολουθήσει, καθώς απαιτεί εξειδίκευση και συνεχώς εξελισσόμενες γνώσεις. Οι νέοι του 21ου αιώνα έχουν ένα πλεονέκτημα, καθώς μεγαλώνουν έχοντας από μικρή ηλικία πρόσβαση στο διαδίκτυο και τις ψηφιακές τεχνολογίες. Ωστόσο, ακόμη και αυτοί, συχνά δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν το αληθινό από το τεχνητό περιεχόμενο. Γι’ αυτό, είναι ζωτικής σημασίας οι κυβερνήσεις και τα εκπαιδευτικά συστήματα να λαμβάνουν μέτρα, ώστε τα παιδιά να κατανοούν καλύτερα τον ψηφιακό κόσμο και να αναπτύσσουν κριτική σκέψη απέναντι στην τεχνολογία.
Ένα παράδειγμα αποτελεί η Φινλανδία, όπου η εκπαίδευση για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης εντάσσεται σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα. Με τη ραγδαία αύξηση των ψηφιακών επιθέσεων, οι Φινλανδοί εκπαιδευτικοί καλούνται πλέον να κάνουν τους μαθητές ευφυείς «αναγνώστες» της τεχνολογίας. Η υπουργός Παιδείας της Φινλανδίας υπογραμμίζει ότι η παραπληροφόρηση αποτελεί απειλή για τη δημοκρατία, ενώ οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη καθιστά τις ψεύτικες πληροφορίες ολοένα και πιο πειστικές. Στόχος είναι οι πολίτες να γίνουν πιο ανθεκτικοί σε προπαγάνδα και ψευδείς ισχυρισμούς και ικανοί να αντεπεξέλθουν στις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής.
Στο πλαίσιο αυτό, τα σχολεία διδάσκουν τεχνητή νοημοσύνη και μιντιακό γραμματισμό, ώστε οι μαθητές να αναλύουν βίντεο και εικόνες και να εντοπίζουν εάν έχουν δημιουργηθεί με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. Μέσα από αυτή την εκπαίδευση, οι νέοι αποκτούν τα εργαλεία να αξιολογούν την αξιοπιστία των πληροφοριών που βλέπουν και να αντιστέκονται στην παραπληροφόρηση.
Αντίθετα, σε χώρες του νότου, και ειδικά στην Ελλάδα, δεν υπάρχει ακόμη ένα δομημένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τα μέσα ενημέρωσης ή για την αναγνώριση ψευδών ειδήσεων. Παρότι υπάρχει το μάθημα της Πληροφορικής, αυτό επικεντρώνεται κυρίως στις τεχνικές δεξιότητες και λιγότερο στην κριτική ανάγνωση της πληροφορίας. Ωστόσο, είναι αναγκαίο το κράτος να δράσει σύντομα, ώστε οι νέοι να μπορούν να κατανοούν καλύτερα τον ψηφιακό κόσμο, καθώς οι τεχνολογικές εξελίξεις προχωρούν με ταχύτητα, που καθιστά δύσκολη την παρακολούθηση. Όπως επισημαίνει και η διευθύντρια υβριδικής επιρροής της Ευρώπης, Martha Turnbull, η εξέλιξη της τεχνολογίας και των συστημάτων AI θα καθιστά σύντομα δυσκολότερο τον εντοπισμό ψευδών ή παραποιημένων πληροφοριών.
Ο σημερινός «εχθρός», λοιπόν, δεν είναι τόσο τα όπλα ή το ανθρώπινο μυαλό. Η καταστροφή μπορεί να προέλθει από μηχανές, που δε διαθέτουν συναισθήματα, αλλά μπορούν να εξαπατήσουν τον ανθρώπινο νου. Γι’ αυτόν τον λόγο, το εκπαιδευτικό σύστημα έχει χρέος, όπως διδάσκει εδώ και αιώνες τους νέους να κατανοούν τα γραπτά κείμενα, τώρα να τους διδάξει τη γραμματική της εικόνας, ώστε να μπορούν να ερμηνεύουν, να αναλύουν και να αξιολογούν κριτικά οπτικό περιεχόμενο.

Ήξερες…το «χωριό της άνοιας»;

Γράφουν οι μαθητές Αστέρης Παπαδόπουλος και Δημήτρης Παπαδάκης (Β2)

Στην Ολλανδία λειτουργεί ένα πρωτοποριακό πρότυπο φροντίδας για άτομα με άνοια, γνωστό ως Hogeweyk, «το χωριό της άνοιας». Πρόκειται για μια ειδικά σχεδιασμένη κοινότητα, η οποία βρίσκεται κοντά στο Άμστερνταμ και φιλοξενεί ανθρώπους που πάσχουν από άνοια ή νόσο Αλτσχάιμερ. Χρηματοδοτείται από την ολλανδική κυβέρνηση και εξυπηρετεί σήμερα 188 κατοίκους σε 27 σπίτια σηματοδοτώντας την εξέλιξη των παραδοσιακών γηροκομείων. Το Hogeweyk ξεκίνησε να λειτουργεί το 2009 και διαφέρει από έναν παραδοσιακό οίκο ευγηρίας, καθώς έχει τη μορφή ενός κανονικού χωριού. Περιλαμβάνει σπίτια, δρόμους, πλατείες, καταστήματα, εστιατόρια, ένα θέατρο, κινηματογράφο, κομμωτήριο, ακόμα και μία παμπ!
Οι κάτοικοι ζουν σε ομάδες με κοινά ενδιαφέροντα ή παρόμοιο παρελθόν: πρώην δάσκαλοι με δασκάλους, εργάτες με εργάτες, καλλιτέχνες με καλλιτέχνες. Τα σπίτια, τα οποία φιλοξενούν έξι ή επτά κατοίκους, διαθέτουν σαλόνι, κουζίνα, ιδιωτικά υπνοδωμάτια, μοιάζουν δηλαδή με κανονικά οικογενειακά σπίτια, ώστε να αισθάνονται οικεία και ασφαλείς. Στόχος του χωριού είναι να προσφέρει στους κατοίκους μια όσο το δυνατόν πιο φυσιολογική καθημερινή ζωή. Οι άνθρωποι με άνοια μπορούν να κινούνται ελεύθερα μέσα στον χώρο, να ψωνίζουν, να πίνουν καφέ ή να συμμετέχουν σε δραστηριότητες, χωρίς να αισθάνονται ότι βρίσκονται σε νοσοκομειακό περιβάλλον. Στο σούπερ μάρκετ, για παράδειγμα, οι κάτοικοι μπορούν να αγοράσουν τρόφιμα, σαμπουάν ή μια καρτ ποστάλ, αλλά δεν υπάρχουν πραγματικά χρήματα.
Το προσωπικό φροντίδας (νοσηλευτές, γιατροί, ψυχολόγοι και φυσικοθεραπευτές) βρίσκεται διακριτικά παντού και παρεμβαίνει μόνο όταν χρειάζεται. Συχνά, δεν φορούν ιατρικές στολές, αλλά κανονικά ρούχα (ντύνονται ως υπάλληλοι ή γείτονες), για να μη δημιουργείται η αίσθηση του νοσοκομείου και να μειώνεται το άγχος των κατοίκων. Η φροντίδα, δηλαδή, είναι 24ωρη, αλλά διακριτική. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που ζουν σε τέτοιο περιβάλλον, εμφανίζουν λιγότερο άγχος και επιθετικότητα και χρειάζονται λιγότερα φάρμακα σε σχέση με όσους ζουν σε κλασικά ιδρύματα.
Το μοντέλο του Hogeweyk έχει τραβήξει το ενδιαφέρον πολλών χωρών και έχει εμπνεύσει τη δημιουργία παρόμοιων «χωριών άνοιας» και σε άλλες περιοχές του κόσμου. Στο Μπάρουμ της Νορβηγίας, σε ένα δήμο στα προάστια του Όσλο, το χωριό άνοιας Carpe Diem άνοιξε το 2020. Στη μικρόπολη Μπελμέρ της Αυστραλίας ζουν ασθενείς με άνοια μαζί με ηλικιωμένους κατοίκους, που δεν έχουν διαγνωστεί με κάποια νευροεκφυλιστική ασθένεια.
Το Hogeweyk δεν είναι απλώς μια δομή φροντίδας. Είναι μια υπενθύμιση, ότι η αξιοπρέπεια δεν τελειώνει με τη μνήμη. Εκεί όπου άλλοι βλέπουν το τέλος, οι Ολλανδοί είδαν μια νέα αρχή: έναν τρόπο να ζεις στο παρόν, ακόμη κι όταν το παρελθόν ξεθωριάζει. Η φράση που συνοψίζει τη φιλοσοφία του χωριού είναι: «Όχι φροντίδα για την άνοια, αλλά ζωή παρά την άνοια!»

Ήξερες ότι… Οι καταρράκτες του Αίματος!

Γράφει ο μαθητής Δημήτρης Παπαδάκης (Β2)

Στην πιο αφιλόξενη ήπειρο της Γης, την Ανταρκτική, υπάρχει ένα φαινόμενο που εδώ και πάνω από έναν αιώνα προβληματίζει και συναρπάζει τους επιστήμονες. Οι λεγόμενοι «Καταρράκτες του Αίματος» ή αλλιώς οι «ματωμένοι» καταρράκτες (Blood Falls) βρίσκονται στον παγετώνα Taylor, στην περιοχή των McMurdo Dry Valleys, και ξεχωρίζουν λόγω του έντονου κόκκινου χρώματος του νερού που ρέει από τον πάγο δημιουργώντας την εντύπωση ότι ο παγετώνας… αιμορραγεί.

Το φαινόμενο παρατηρήθηκε για πρώτη φορά το 1911 από τον Αυστραλό γεωλόγο Thomas Griffith Taylor, ο οποίος εξερεύνησε πρώτος την κοιλάδα, που φέρει το όνομά του. Αρχικά, υπήρξαν υποθέσεις ότι το κόκκινο χρώμα οφείλεται σε φύκια ή μικροοργανισμούς. Ωστόσο, η σύγχρονη επιστημονική έρευνα έδωσε μια διαφορετική, αλλά εξίσου εντυπωσιακή εξήγηση. Το νερό αυτών των καταρρακτών προέρχεται από μία αρχαία υπόγεια λίμνη, εγκλωβισμένη κάτω από τον παγετώνα εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Το νερό της είναι εξαιρετικά πλούσιο σε σίδηρο και ταυτόχρονα πολύ αλμυρό. Όταν, λοιπόν, βγαίνει στην επιφάνεια και έρχεται σε επαφή με το οξυγόνο της ατμόσφαιρας, ο σίδηρος οξειδώνεται προκαλώντας το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα, παρόμοιο με αυτό της σκουριάς.
Η υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι (τρεις φορές μεγαλύτερη σε σχέση με το θαλασσινό νερό) εξηγεί και ένα ακόμη παράδοξο: το νερό δεν παγώνει, παρότι οι θερμοκρασίες στην περιοχή συχνά πέφτουν πολύ κάτω από το μηδέν. Αυτό επιτρέπει τη συνεχή ροή του, ακόμη και μέσα στο ακραίο ψύχος της Ανταρκτικής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός, ότι μέσα σε αυτό το απομονωμένο περιβάλλον έχουν εντοπιστεί μικροοργανισμοί, που επιβιώνουν χωρίς οξυγόνο και χωρίς ηλιακό φως. Η ανακάλυψη αυτή έχει τεράστια σημασία για την επιστήμη, καθώς προσφέρει στοιχεία για το πώς θα μπορούσε να υπάρξει ζωή σε παρόμοια ακραία περιβάλλοντα, όπως παγωμένους πλανήτες ή δορυφόρους του ηλιακού μας συστήματος.

Myth2space… Σεσίλια Πέιν-Γκαπόσκιν: Η γυναίκα που αποκωδικοποίησε τα αστέρια

Γράφουν οι μαθήτριες Ζέτα Παππά, Ευτυχία Χρυσάνθη (Β2)

Η μελέτη των ουράνιων σωμάτων είναι κεντρικό κομμάτι της αστρονομίας και μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα το σύμπαν. Με συστηματική παρατήρηση και επιστημονική έρευνα διαμορφώθηκαν νέες θεωρίες, που άλλαξαν τον τρόπο, με τον οποίο βλέπουμε τα αστέρια.
Στα 25 της αποκαλύπτει το μυστικό των άστρων. Ένας ισχυρός άνδρας τής λέει ότι κάνει λάθος. Τέσσερα χρόνια μετά, δημοσιεύει τη δική της ανακάλυψη ως δική του και για έναν αιώνα τα βιβλία γράφουν το όνομά του. Σχεδόν κανείς δεν ξέρει ποια ανακάλυψε από τι είναι φτιαγμένο το σύμπαν. Κι όμως, χωρίς εκείνη, η σύγχρονη αστροφυσική δε θα υπήρχε! Είναι από εκείνες τις γυναίκες, που η επιστήμη άργησε πολύ να παραδεχθεί…
Το όνομά της είναι Σεσίλια Πέιν- Γκαπόσκιν και γεννήθηκε το 1900 στην Αγγλία. Από μικρή ηλικία έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τις φυσικές επιστήμες. Σπούδασε στο Κέιμπριτζ με υποτροφία, αλλά δεν της απονεμήθηκε πτυχίο, καθώς τότε η επιστήμη ήταν ανδρικό προνόμιο και οι γυναίκες δεν αναγνωρίζονταν ακαδημαϊκά. Μετακόμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου εργάστηκε πάνω στη μελέτη των αστεριών στο Αστεροσκοπείο του Χάρβαρντ. Μέσα από την έρευνά της κατέληξε ότι τα αστέρια αποτελούνται κυρίως από υδρογόνο και ήλιο. Πολλές οι αντιδράσεις της επιστημονικής κοινότητας… Ο Χένρι Νόρις Ράσελ, ο πιο ισχυρός αστρονόμος της Αμερικής, της λέει ξεκάθαρα ότι κάνει λάθος, ότι τα αποτελέσματά της είναι «αδύνατα» και την προτρέπει να μην τα υποστηρίξει δημοσίως. Η Σεσίλια, όμως, ξέρει ότι τα αποτελέσματά της είναι σωστά, αλλά είναι 25 ετών, γυναίκα, ξένη, χωρίς θεσμική προστασία κι έτσι, υποχωρεί.
Η Σεσίλια υπέστη σοβαρή αδικία: ενώ η διδακτορική της εργασία (1925) έδειξε ότι τα άστρα αποτελούνται κυρίως από υδρογόνο και ήλιο, ανατροπή που άλλαζε ριζικά την αστρονομία, η ανακάλυψη αμφισβητήθηκε και αποδόθηκε σε άνδρα αστρονόμο της εποχής, με αποτέλεσμα η ίδια να μην λάβει άμεσα την αναγνώριση που άξιζε. Η επιστημονική κοινότητα χρειάστηκε χρόνια, για να κατανοήσει την επανάσταση που είχε φέρει! Τη δεκαετία του 1930, καθώς οι μετρήσεις επιβεβαίωναν τα συμπεράσματά της για τη χημική σύσταση των αστεριών, το έργο της άρχισε να αποκτά κύρος. Η καθυστερημένη δικαίωση ολοκληρώθηκε συμβολικά, όταν η Σεσίλια, στα 56 της χρόνια, έγινε η πρώτη γυναίκα καθηγήτρια στο Τμήμα Αστρονομίας του Χάρβαρντ (1956) και αργότερα, η πρώτη γυναίκα που το διηύθυνε αναγνωριζόμενη, πλέον, ως η επιστήμονας που αποκάλυψε τη χημική σύσταση των άστρων.
Το παράδειγμα της Σεσίλια Πέιν- Γκαπόσκιν δείχνει πόσο σημαντική είναι η επιμονή και η αφοσίωση στην επιστήμη, ακόμα και όταν η αναγνώριση καθυστερεί. Η συνεισφορά της άλλαξε για πάντα την κατανόηση του σύμπαντος. Το έργο της παραμένει πηγή έμπνευσης για τους επιστήμονες και θυμίζει ότι η αλήθεια στην επιστήμη, τελικά, βρίσκει τον δρόμο της προς την αναγνώριση.