Γράφουν οι μαθητές Αστέρης Παπαδόπουλος και Δημήτρης Παπαδάκης (Β2)

Στην Ολλανδία λειτουργεί ένα πρωτοποριακό πρότυπο φροντίδας για άτομα με άνοια, γνωστό ως Hogeweyk, «το χωριό της άνοιας». Πρόκειται για μια ειδικά σχεδιασμένη κοινότητα, η οποία βρίσκεται κοντά στο Άμστερνταμ και φιλοξενεί ανθρώπους που πάσχουν από άνοια ή νόσο Αλτσχάιμερ. Χρηματοδοτείται από την ολλανδική κυβέρνηση και εξυπηρετεί σήμερα 188 κατοίκους σε 27 σπίτια σηματοδοτώντας την εξέλιξη των παραδοσιακών γηροκομείων. Το Hogeweyk ξεκίνησε να λειτουργεί το 2009 και διαφέρει από έναν παραδοσιακό οίκο ευγηρίας, καθώς έχει τη μορφή ενός κανονικού χωριού. Περιλαμβάνει σπίτια, δρόμους, πλατείες, καταστήματα, εστιατόρια, ένα θέατρο, κινηματογράφο, κομμωτήριο, ακόμα και μία παμπ!
Οι κάτοικοι ζουν σε ομάδες με κοινά ενδιαφέροντα ή παρόμοιο παρελθόν: πρώην δάσκαλοι με δασκάλους, εργάτες με εργάτες, καλλιτέχνες με καλλιτέχνες. Τα σπίτια, τα οποία φιλοξενούν έξι ή επτά κατοίκους, διαθέτουν σαλόνι, κουζίνα, ιδιωτικά υπνοδωμάτια, μοιάζουν δηλαδή με κανονικά οικογενειακά σπίτια, ώστε να αισθάνονται οικεία και ασφαλείς. Στόχος του χωριού είναι να προσφέρει στους κατοίκους μια όσο το δυνατόν πιο φυσιολογική καθημερινή ζωή. Οι άνθρωποι με άνοια μπορούν να κινούνται ελεύθερα μέσα στον χώρο, να ψωνίζουν, να πίνουν καφέ ή να συμμετέχουν σε δραστηριότητες, χωρίς να αισθάνονται ότι βρίσκονται σε νοσοκομειακό περιβάλλον. Στο σούπερ μάρκετ, για παράδειγμα, οι κάτοικοι μπορούν να αγοράσουν τρόφιμα, σαμπουάν ή μια καρτ ποστάλ, αλλά δεν υπάρχουν πραγματικά χρήματα.
Το προσωπικό φροντίδας (νοσηλευτές, γιατροί, ψυχολόγοι και φυσικοθεραπευτές) βρίσκεται διακριτικά παντού και παρεμβαίνει μόνο όταν χρειάζεται. Συχνά, δεν φορούν ιατρικές στολές, αλλά κανονικά ρούχα (ντύνονται ως υπάλληλοι ή γείτονες), για να μη δημιουργείται η αίσθηση του νοσοκομείου και να μειώνεται το άγχος των κατοίκων. Η φροντίδα, δηλαδή, είναι 24ωρη, αλλά διακριτική. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που ζουν σε τέτοιο περιβάλλον, εμφανίζουν λιγότερο άγχος και επιθετικότητα και χρειάζονται λιγότερα φάρμακα σε σχέση με όσους ζουν σε κλασικά ιδρύματα.
Το μοντέλο του Hogeweyk έχει τραβήξει το ενδιαφέρον πολλών χωρών και έχει εμπνεύσει τη δημιουργία παρόμοιων «χωριών άνοιας» και σε άλλες περιοχές του κόσμου. Στο Μπάρουμ της Νορβηγίας, σε ένα δήμο στα προάστια του Όσλο, το χωριό άνοιας Carpe Diem άνοιξε το 2020. Στη μικρόπολη Μπελμέρ της Αυστραλίας ζουν ασθενείς με άνοια μαζί με ηλικιωμένους κατοίκους, που δεν έχουν διαγνωστεί με κάποια νευροεκφυλιστική ασθένεια.
Το Hogeweyk δεν είναι απλώς μια δομή φροντίδας. Είναι μια υπενθύμιση, ότι η αξιοπρέπεια δεν τελειώνει με τη μνήμη. Εκεί όπου άλλοι βλέπουν το τέλος, οι Ολλανδοί είδαν μια νέα αρχή: έναν τρόπο να ζεις στο παρόν, ακόμη κι όταν το παρελθόν ξεθωριάζει. Η φράση που συνοψίζει τη φιλοσοφία του χωριού είναι: «Όχι φροντίδα για την άνοια, αλλά ζωή παρά την άνοια!»

Γράφει ο μαθητής Δημήτρης Παπαδάκης (Β2)

Στην πιο αφιλόξενη ήπειρο της Γης, την Ανταρκτική, υπάρχει ένα φαινόμενο που εδώ και πάνω από έναν αιώνα προβληματίζει και συναρπάζει τους επιστήμονες. Οι λεγόμενοι «Καταρράκτες του Αίματος» ή αλλιώς οι «ματωμένοι» καταρράκτες (Blood Falls) βρίσκονται στον παγετώνα Taylor, στην περιοχή των McMurdo Dry Valleys, και ξεχωρίζουν λόγω του έντονου κόκκινου χρώματος του νερού που ρέει από τον πάγο δημιουργώντας την εντύπωση ότι ο παγετώνας… αιμορραγεί.

Το φαινόμενο παρατηρήθηκε για πρώτη φορά το 1911 από τον Αυστραλό γεωλόγο Thomas Griffith Taylor, ο οποίος εξερεύνησε πρώτος την κοιλάδα, που φέρει το όνομά του. Αρχικά, υπήρξαν υποθέσεις ότι το κόκκινο χρώμα οφείλεται σε φύκια ή μικροοργανισμούς. Ωστόσο, η σύγχρονη επιστημονική έρευνα έδωσε μια διαφορετική, αλλά εξίσου εντυπωσιακή εξήγηση. Το νερό αυτών των καταρρακτών προέρχεται από μία αρχαία υπόγεια λίμνη, εγκλωβισμένη κάτω από τον παγετώνα εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Το νερό της είναι εξαιρετικά πλούσιο σε σίδηρο και ταυτόχρονα πολύ αλμυρό. Όταν, λοιπόν, βγαίνει στην επιφάνεια και έρχεται σε επαφή με το οξυγόνο της ατμόσφαιρας, ο σίδηρος οξειδώνεται προκαλώντας το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα, παρόμοιο με αυτό της σκουριάς.
Η υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι (τρεις φορές μεγαλύτερη σε σχέση με το θαλασσινό νερό) εξηγεί και ένα ακόμη παράδοξο: το νερό δεν παγώνει, παρότι οι θερμοκρασίες στην περιοχή συχνά πέφτουν πολύ κάτω από το μηδέν. Αυτό επιτρέπει τη συνεχή ροή του, ακόμη και μέσα στο ακραίο ψύχος της Ανταρκτικής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός, ότι μέσα σε αυτό το απομονωμένο περιβάλλον έχουν εντοπιστεί μικροοργανισμοί, που επιβιώνουν χωρίς οξυγόνο και χωρίς ηλιακό φως. Η ανακάλυψη αυτή έχει τεράστια σημασία για την επιστήμη, καθώς προσφέρει στοιχεία για το πώς θα μπορούσε να υπάρξει ζωή σε παρόμοια ακραία περιβάλλοντα, όπως παγωμένους πλανήτες ή δορυφόρους του ηλιακού μας συστήματος.

Γράφει η μαθήτρια Ναταλία Βούρβαχη (Β1)

Η Ισλανδία, παλιότερα, μάς ήταν γνωστή για τα μοναδικά φαινόμενα, όπως το Βόρειο Σέλας, οι θερμοπίδακες (τα λεγόμενα geysers), τα ηφαίστεια, οι παγετώνες! Η χώρα αυτή δεχόταν καθημερινά χιλιάδες τουρίστες! Αυτές τις ημέρες, όμως, είναι στην επικαιρότητα για διαφορετικό λόγο…
Για πρώτη φορά στα χρονικά απέκτησε κουνούπια! Ναι, το ξέρω πως είναι πρωτάκουστο, καθώς η Ισλανδία ήταν μέχρι πρότινος σχεδόν η μοναδική χώρα στον κόσμο, που δεν είχε πληθυσμό κουνουπιών. Ο λόγος είναι απλός: τα κουνούπια δεν μπορούσαν να ολοκληρώσουν τον κύκλο ζωής τους και να επιβιώσουν στις ακραίες καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν εκεί. Η εμφάνιση κουνουπιών όμως, προκάλεσε αναστάτωση στους κατοίκους και συνδέεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή, γι’αυτό και παρουσιάζει έντονο επιστημονικό και κοινωνικό ενδιαφέρον. Η Ισλανδία, πλέον, θερμαίνεται με ρυθμό τέσσερις φορές ταχύτερο από εκείνον στο υπόλοιπο βόρειο ημισφαίριο, γεγονός στο οποίο οι επιστήμονες αποδίδουν την εμφάνιση των πρώτων κουνουπιών. Τα πιο ζεστά καλοκαίρια, η μεγαλύτερη διάρκεια της θερμής περιόδου και τα περισσότερα στάσιμα νερά από το λιώσιμο των πάγων ευνοούν την επιβίωση και την αναπαραγωγή κουνουπιών. Μάλιστα, τον περασμένο Ιούλιο σημειώθηκε μία άνευ προηγουμένου ζέστη με θερμοκρασίες ρεκόρ (30,5 βαθμούς Κελσίου σε ορισμένες περιοχές), μια αξιοσημείωτη δηλαδή αύξηση της τάξης των 8 βαθμών Κελσίου!
Η εμφάνιση κουνουπιών σε μια χώρα όπως η Ισλανδία, που παλιά ήταν γνωστή για το πολύ κρύο της κλίμα, μας δείχνει πόσο σοβαρά έχει αλλάξει ο πλανήτης μας. Η κλιματική αλλαγή δεν είναι κάτι μακρινό ή θεωρητικό, αλλά επηρεάζει ήδη τη φύση και τη ζωή των ανθρώπων. Αυτό μας κάνει να αναρωτηθούμε τι μέλλον μας περιμένει, αν δεν αλλάξουμε τον τρόπο που φερόμαστε στο περιβάλλον και αν δεν προσπαθήσουμε όλοι να το προστατεύσουμε…

Γράφουν οι μαθήτριες Ζέτα Παππά και Ευτυχία Χρυσάνθη (Β2)

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει περάσει πλέον από τα εργαστήρια και τις ιστορίες επιστημονικής φαντασίας στην καθημερινή ζωή επηρεάζοντας έντονα και τον χώρο της εκπαίδευσης. Οι μαθητές έρχονται σε επαφή με εφαρμογές, που τους βοηθούν να οργανώνουν τη μελέτη τους, να λύνουν ασκήσεις, να παράγουν κείμενα ή ακόμη και να αποκτούν εξατομικευμένη εκπαιδευτική υποστήριξη. Αυτή η τεχνολογική επανάσταση δημιουργεί νέες δυνατότητες, αλλά ταυτόχρονα γεννά και ανησυχίες. Αποτελεί η τεχνητή νοημοσύνη πολύτιμο εργαλείο μάθησης ή απειλή για την ανάπτυξη των μαθητών;

Από τη μία πλευρά, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει σαν σύμμαχος στη μαθησιακή διαδικασία. Προσφέρει άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες, επιτρέπει την εξατομίκευση της διδασκαλίας ανάλογα με τον ρυθμό και τις ανάγκες κάθε μαθητή και βοηθά στη βελτίωση της κατανόησης δύσκολων εννοιών μέσω διαδραστικών εργαλείων. Επιπλέον, ενισχύει τη δημιουργικότητα, δίνει τη δυνατότητα για γρήγορη επίλυση αποριών και διευκολύνει την οργάνωση της μελέτης μειώνοντας το άγχος και την πίεση.

Ωστόσο, στην άλλη πλευρά του νομίσματος βρίσκονται οι κίνδυνοι. Η εξάρτηση από «έξυπνα» εργαλεία μπορεί να αποδυναμώσει την κριτική σκέψη, να μειώσει το ενδιαφέρον για προσωπική προσπάθεια και να δημιουργήσει μία ψευδαίσθηση γνώσης χωρίς την πραγματική κατανόηση. Επιπλέον, υπάρχουν προβληματισμοί σχετικά με την αξιοπιστία των πληροφοριών, την ιδιωτικότητα των δεδομένων και την πιθανή αντικατάσταση βασικών δεξιοτήτων, όπως η γραπτή έκφραση ή η μαθηματική σκέψη. Οι μαθητές, αντί να χρησιμοποιούν την τεχνολογία για να εξελιχθούν, κινδυνεύουν να περιοριστούν στην παθητική κατανάλωση έτοιμων απαντήσεων.

Η σωστή αξιοποίηση της Τεχνητή Νοημοσύνη απαιτεί ισορροπία και καθοδήγηση. Ο μαθητής του σήμερα πρέπει να μάθει όχι απλώς να χρησιμοποιεί τα τεχνολογικά εργαλεία, αλλά να τα χρησιμοποιεί υπεύθυνα και δημιουργικά. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενταχθεί στην εκπαιδευτική διαδικασία ως βοηθητικό μέσο, αλλά δεν μπορεί -και δεν πρέπει- να πάρει τη θέση της ανθρώπινης προσπάθειας, της προσωπικής ερμηνείας και της μαθησιακής εμπειρίας, που δίνει νόημα στη γνώση. Σε τελική ανάλυση, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ούτε κάτι απόλυτα καλό ούτε κάτι απόλυτα κακό. Το πώς θα επηρεάσει τη ζωή των μαθητών εξαρτάται από το πώς θα χρησιμοποιηθεί. Με υπεύθυνη στάση, σωστή καθοδήγηση από το σχολείο και στήριξη από την οικογένεια, μπορεί να μετατραπεί σε ισχυρό μέσο μάθησης και ανάπτυξης. Αντίθετα, χωρίς όρια και κριτική σκέψη, μπορεί να εξελιχθεί σε παράγοντα που αποδυναμώνει δεξιότητες και αλλοιώνει τη μαθησιακή διαδικασία. Άλλωστε, η έλλογη χρήση οποιουδήποτε πράγματος το καθιστά αξία, ενώ η ά-λογη… απ-αξία!

Γράφει η μαθήτρια Δώρις Ρέππα (Β3)

Ενώ τα περισσότερα σχολεία και πανεπιστήμια στον κόσμο ξεκινούν το ακαδημαϊκό τους έτος τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο, στην Ιαπωνία ο Απρίλιος είναι ο μήνας που σηματοδοτεί την έναρξη του ακαδημαϊκού και έτους. Η πρώτη μέρα του σχολείου συμπίπτει συχνά με ένα από τα πιο όμορφα φυσικά φαινόμενα, την εποχή του κερασιού. Το ακαδημαϊκό έτος χωρίζεται σε 3 τρίμηνα: 1 Απριλίου- 20 Ιουλίου, 1 Σεπτεμβρίου- 26 Δεκεμβρίου και 7 Ιανουαρίου- 25 Μαρτίου. Οι Ιάπωνες μαθητές κάνουν 6 εβδομάδες διακοπές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού κι έχουν, επίσης, από ένα διάλειμμα δύο εβδομάδων τον χειμώνα και την άνοιξη.

Το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ιαπωνία θεωρείται ένα από τα πιο οργανωμένα και επιτυχημένα στον κόσμο, αφού δε στοχεύει μόνο στην ακαδημαϊκή επιτυχία, αλλά βασίζεται σε αξίες, όπως η πειθαρχία, ο σεβασμός, η υπευθυνότητα, η ομαδικότητα και η κοινωνική ευθύνη. Επομένως, η ιαπωνική εκπαίδευση δε στηρίζεται στη στείρα απόκτηση γνώσεων, αλλά στην ουσιαστική παιδεία.
Φανταστείτε ένα σχολείο, όπου τα παιδιά δεν εξετάζονται σε κανένα μάθημα μέχρι τα 10 τους χρόνια! Ένα σχολείο, όπου τα παιδιά καθαρίζουν σε ομάδες, για 15 λεπτά κάθε μέρα την τάξη τους, όπως επίσης και το κυλικείο, το εστιατόριο του σχολείου, ακόμα και τις τουαλέτες τους, έτσι ώστε να εμπεδώσουν το αίσθημα της ισότητας, της ευθύνης και του σεβασμού προς το περιβάλλον τους.
Το ξέρατε ότι το σχολείο είναι υπεύθυνο για τη συμπεριφορά των μαθητών, όχι μόνο μέσα σε αυτό αλλά και εκτός; Ειδικότερα, όταν το παιδί εκδηλώσει παραβατική συμπεριφορά, η αστυνομία στρέφεται στους δασκάλους και όχι στους γονείς, αφού το σχολείο φέρει το 100% της ευθύνης! Έτσι, το μόνο διακριτικό της στολής των μαθητών είναι το σήμα του σχολείου τους και όχι το όνομά τους. Είναι ο καθρέφτης του σχολείου τους και όχι του σπιτιού τους!
Ακόμα, έκπληξη προκαλεί το ότι οι μεγαλύτεροι μαθητές ετοιμάζουν και σερβίρουν το γεύμα στους μικρότερους. Με αυτόν τον τρόπο, οι μεγαλύτεροι λειτουργούν ως πρότυπα κι έτσι, επιτυγχάνεται όχι μόνο η ομαλή λειτουργία του σχολείου, αλλά παράλληλα καλλιεργείται στους μαθητές ο αμοιβαίος σεβασμός και η αξία της αλληλοβοήθειας.
Επιπλέον, αναπόσπαστο κομμάτι της σχολικής ζωής είναι η ενεργή συμμετοχή των παιδιών σε διάφορους εξωσχολικούς -αθλητικούς και όχι μόνο- ομίλους. Το αποτέλεσμα είναι να αναπτύσσεται η ομαδικότητα, η συνεργασία και η φιλία. Συνεπώς, το παιδαγωγικό μοντέλο βοηθάει στη δημιουργία ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων.
Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, γιατί το εκπαιδευτικό σύστημα της Ιαπωνίας θεωρείται ένα από τα καλύτερα παγκοσμίως. Καταφέρνει να συνδυάσει την απόκτηση γνώσεων με την πειθαρχία και την κοινωνική αγωγή. Έτσι, το σχολείο προετοιμάζει τα παιδιά όχι μόνο για τις μελλοντικές τους σπουδές, αλλά κυρίως για να γίνουν υπεύθυνοι και σωστοί πολίτες.