Ενημέρωση από τον Καθηγητή κ. Β. Λαμπρινουδάκη

Τη Δευτέρα 16 Μαρτίου 2026 πραγματοποιήθηκε διαδικτυακή ενημέρωση καθηγητών διαφόρων ειδικοτήτων και από τα τέσσερα Αρσάκεια – Τοσίτσεια Σχολεία τής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης από τον καθηγητή κ. Βασίλειο Λαμπρινουδάκη σχετικά με τη χρήση των υποδομών της Υπηρεσίας Πολιτιστικών Προγραμμάτων και Δραστηριοτήτων των Σχολείων της Φ.Ε. Αρχικά, ο κ. Λαμπρινουδάκης αναφέρθηκε στη λειτουργία των Εργαστηρίων Ιστορίας και Τέχνης, τα οποία δίνουν τη δυνατότητα στους εκπαιδευτικούς να οργανώσουν τη διδασκαλία τους επί τη βάσει της βιωματικής προσέγγισης των μαθητριών και των μαθητών τους με την αξιοποίηση δειγμάτων κυρίως από την αρχαϊκή, την κλασική και την ελληνιστική περίοδο της Αρχαίας Ιστορίας. Στη συνέχεια, επικεντρώθηκε στην αξιόλογη Επιγραφική Συλλογή. Οι ποικίλες επιγραφές που φιλοξενούνται σε αυτήν δίνουν τη δυνατότητα στις μαθήτριες και στους μαθητές όλων των βαθμίδων να μελετήσουν την εξέλιξη τής γραφής και της ίδιας της ελληνικής γλώσσας, τις ποικίλες διαλέκτους, την τοπογραφία της αρχαίας Αθήνας, τα ταφικά έθιμα, ζητήματα θρησκευτικά και λατρευτικά και να παρακολουθήσουν και την ιστορική εξέλιξη μέσα από κομβικά γεγονότα που έχουν διδαχτεί από την ομηρική εποχή μέχρι και την επικράτηση του Χριστιανισμού.

Ο κ. Λαμπρινουδάκης εστίασε, ακόμη, στη λειτουργία της πρωτότυπης Δειγματικής Ανασκαφής στα Αρσάκεια–Τοσίτσεια Σχολεία. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας οι μαθήτριες και οι μαθητές μας έχουν τη δυνατότητα να γίνουν μικροί «αρχαιολόγοι ερευνητές», να αναπτύξουν τεχνικές δεξιότητες, να συνεργαστούν και να συνδυάσουν τις γνώσεις τους από τα Μαθηματικά, την Ιστορία και τα Εικαστικά προκειμένου να συνειδητοποιήσουν την αξία τής πολιτισμικής κληρονομιάς μας. Τέλος, ο κ. Λαμπρινουδάκης αναφέρθηκε σε δύο υπό διαμόρφωση ακόμα δραστηριότητες. Πρόκειται για τη Νομισματική Συλλογή, η οποία θα συγκροτηθεί με την αρωγή του Νομισματικού Μουσείου και θα εστιάσει στην εξοικείωση των μαθητών με την ταυτότητα των πόλεων και τις διάφορες οικονομικές δραστηριότητές τους μέσα από τη μελέτη ποικίλων νομισμάτων, καθώς και στο Αρχαιολογικό και Περιβαλλοντικό Πάρκο, το οποίο στοχεύει στην καλλιέργεια τής περιβαλλοντικής συνείδησης των παιδιών και των τεχνικών τους δεξιοτήτων σε συνδυασμό με θέματα φυσικής ιστορίας πάντα υπό το πρίσμα τής συνεργατικής διδασκαλίας.

«Από τη Μυθολογία στο Διάστημα – Τα διαχρονικά μηνύματα των Ασκληπιείων» 

Στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος «Από τη Μυθολογία στο Διάστημα – Τα διαχρονικά μηνύματα των Ασκληπιείων», οι μαθητές του τμήματος Β3 του Σχολείου μας, Φωτεινή Πουλή και Ευάγγελος Σταθόπουλος, προσέγγισαν τη θεραπευτική παράδοση των Ασκληπιείων με έναν τρόπο βιωματικό, καλλιτεχνικό και σύγχρονο, αναδεικνύοντας τη διαχρονική σχέση του ανθρώπου με την υγεία, τη γνώση και την επιστήμη της ιατρικής. Τα Ασκληπιεία αποτέλεσαν τα πρώτα οργανωμένα θεραπευτικά κέντρα του αρχαίου κόσμου, όπου η ίαση δεν περιοριζόταν μόνο στη σωματική ασθένεια, αλλά αφορούσε την αρμονία σώματος και ψυχής. Στο Ασκληπιείο της Επιδαύρου, η αρχιτεκτονική, η φύση, η θρησκευτική πίστη και η πρώιμη ιατρική γνώση συνυπήρχαν, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που ευνοούσε τη θεραπεία. Κεντρικό ρόλο σε αυτό το σύνολο κατείχε η θόλος (θυμέλη), ένα μνημείο, άρρηκτα συνδεδεμένο με τις τελετουργίες και τις θεραπευτικές πρακτικές προς τιμήν του θεού Ασκληπιού. Η εκπαιδευτική διαδρομή ξεκίνησε με επίσκεψη του τμήματος Β3 στην Επιγραφική Συλλογή των Αρσακείων–Τοσιτσείων Σχολείων Εκάλης, όπου οι μαθητές παρακολούθησαν παρουσίαση του προγράμματος από την αρχαιολόγο κ. Ερασμία Παπαγεωργίου. Μέσα από σχέδια αναπαραστάσεων και σύγχρονες εικόνες της θόλου της Επιδαύρου, οι μαθητές μελέτησαν όσα έχουν διασωθεί έως σήμερα και όσα γνωρίζουμε με βεβαιότητα από τα αρχαιολογικά δεδομένα, προσεγγίζοντας το μνημείο όχι μόνο ως αρχιτεκτονικό επίτευγμα, αλλά και ως αναπόσπαστο στοιχείο της αρχαίας θεραπευτικής διαδικασίας. Με αφετηρία την αποτύπωση του σήμερα, οι μαθητές οδηγήθηκαν σε ένα δημιουργικό «ταξίδι στον χρόνο». Βασισμένοι στα ευρήματα, στις επιστημονικές μελέτες και στις αρχιτεκτονικές αποκαταστάσεις, φαντάστηκαν πώς θα ήταν η θόλος κατά την αρχαιότητα, όταν αποτελούσε μέρος ενός ζωντανού θεραπευτικού κέντρου, όπου οι ασθενείς προσέρχονταν αναζητώντας ίαση. Οι μαθητές μελέτησαν σχεδιαστικά τη θόλο μέσω αρχιτεκτονικών σχεδίων και αρχαιολογικών ευρημάτων, εστιάζοντας στη γεωμετρία, τη συμμετρία και την αρμονία της μορφής της, στοιχεία που συνδέονται άμεσα με την αρχαία αντίληψη της υγείας ως ισορροπίας. Τα έργα τους αποτυπώνουν όχι μόνο την αρχιτεκτονική δομή του μνημείου, αλλά και το πνεύμα των Ασκληπιείων, όπου η τέχνη, η επιστήμη και η πίστη συνεργάζονταν για την αποκατάσταση της ανθρώπινης υγείας. Τα σχέδια που μελετήθηκαν προέρχονται από το υλικό του προγράμματος «Το επιδαύρειο ιερό του Απόλλωνος Μαλεάτα και Ασκληπιού», καθώς και από το υποθετικό σχέδιο του δαπέδου της θόλου όπως αποτυπώνεται στο υλικό του προγράμματος. Μέσα από αυτή την εκπαιδευτική εμπειρία, οι μαθητές κατανόησαν ότι τα Ασκληπιεία δεν αποτελούν απλώς μνημεία του παρελθόντος, αλλά προδρόμους της σύγχρονης ιατρικής σκέψης. Η μελέτη της θόλου της Επιδαύρου λειτούργησε ως αφετηρία για έναν γόνιμο διάλογο ανάμεσα στη μυθολογία, την αρχαία ιατρική και τη σύγχρονη επιστήμη, αποδεικνύοντας ότι τα μηνύματα των Ασκληπιείων παραμένουν επίκαιρα και διαχρονικά. 

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. Κυριακή Πρεβενιού, Καλλιτεχνικών  

«Από τη Μυθολογία στο Διάστημα – Τα διαχρονικά μηνύματα των Ασκληπιείων», η αρχαία ιατρική συναντά τη δημιουργία, την τέχνη και την τεχνητή νοημοσύνη 

Στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος «Από τη Μυθολογία στο Διάστημα – Τα διαχρονικά μηνύματα των Ασκληπιείων», οι μαθητές του τμήματος Β3 του Σχολείου μας, Ρέα Σαββοπούλου και Χρήστος Ιωαννίδης-Τσιότσικας, προσέγγισαν τη θεραπευτική παράδοση των Ασκληπιείων με τρόπο βιωματικό, καλλιτεχνικό και σύγχρονο. 

Η εκπαιδευτική διαδρομή ξεκίνησε με επίσκεψη του τμήματος Β3 στην Επιγραφική Συλλογή των Αρσακείων-Τοσιτσείων Σχολείων Εκάλης, όπου οι μαθητές παρακολούθησαν παρουσίαση για το πρόγραμμα από την αρχαιολόγο κ. Ερασμία Παπαγεωργίου. Εκεί ήρθαν σε άμεση επαφή με αυθεντικές αρχαίες αναθηματικές επιγραφές και ανάγλυφα αφιερωμένα στον Ασκληπιό, αποκτώντας πολύτιμα ερεθίσματα για τη συνέχεια της εργασίας τους. Με την καθοδήγηση της καθηγήτριας Καλλιτεχνικών κ. Κ. Πρεβενιού, οι μαθητές μελέτησαν επιλεγμένα αρχαία έργα, ερμήνευσαν τις εικόνες τους και τα  επιγραφικά τους στοιχεία και τα «μετέφρασαν» σε σύγχρονες εικαστικές αφηγήσεις. Σχεδίασαν τη συμπληρωμένη παράσταση της γέννησης του Ασκληπιού, απέδωσαν ένα αρχαίο ανάγλυφο σε μορφή κόμικ, ενώ αξιοποίησαν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να αποδώσουν οπτικά έννοιες όπως η ευγνωμοσύνη, η ελπίδα και η ολιστική φροντίδα στην αρχαία ιατρική. Στο τελευταίο στάδιο της δράσης, οι μαθητές «σκάλισαν» ψηφιακά σύγχρονες επιγραφές, επαναδιατυπώνοντας τα διαχρονικά μηνύματα των Ασκληπιείων με σημερινή γλώσσα και αξίες, προτείνοντας πώς θα εκφραζόταν σήμερα η ευγνωμοσύνη προς την ιατρική, την επιστήμη και τη φροντίδα του ανθρώπου. Μέσα από αυτή τη δημιουργική διαδικασία, οι μαθητές συνέδεσαν το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον, αντιλαμβανόμενοι την ιατρική όχι μόνο ως επιστήμη, αλλά και ως πολιτισμικό και βαθιά ανθρωποκεντρικό αγαθό, όπου η γνώση, η τέχνη και η ψυχική καλλιέργεια συνυπάρχουν θεραπευτικά. 

Έργα που μελετήθηκαν 

1. Αναθηματικό ανάγλυφο ποδιού προς τον Ασκληπιό και την Υγεία 

Χρονολόγηση: 100-200 μ.Χ. 

Υλικό: Μάρμαρο 

Διαστάσεις: Ύψος 30,48 εκ. – Πλάτος 20,32 εκ. 

Προέλευση: Ιερό του Ασκληπιού, Μήλος 

Το μαρμάρινο ανάγλυφο απεικονίζει τμήμα ανθρώπινου ποδιού και φέρει επιγραφή με την οποία η Τύχη αφιερώνει το έργο στον Ασκληπιό και την Υγεία ως ευχαριστήρια προσφορά, πιθανότατα για τη θεραπεία πάθησης του αριστερού ποδιού. Αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αναθηματικού τάματος, όπου ο πιστός εκφράζει δημόσια την ευγνωμοσύνη του για τη θεραπεία. 

2. Ανάθημα με δύο πόδια στον Ασκληπιό και την Υγεία 

Χρονολόγηση: Ρωμαϊκή περίοδος, 1ος αι. μ.Χ. 

Υλικό: Μάρμαρο 

Προέλευση: Ασκληπιείο Ακρόπολης, Αθήνα 

Το γλυπτό απεικονίζει δύο πόδια που εδράζονται σε ενεπίγραφη λίθινη βάση. Σύμφωνα με την τετράστιχη επιγραφή, ο Φλάβιος Επίκτητος αφιέρωσε το έργο στον Ασκληπιό και την Υγεία. Τα ανάγλυφα με απεικόνιση μελών του σώματος αποτελούν ειδική κατηγορία αναθημάτων και συναντώνται σε πολλά Ασκληπιεία, λειτουργώντας ως αρχαία αντίστοιχα των σημερινών ταμάτων. 

3. «Ασθενής ευγνωμονών» – Αναθηματικό ανάγλυφο από το Ιερό του Αμφιαράου στον Ωρωπό 

Χρονολόγηση: Α΄ μισό 4ου αι. π.Χ. 

Υλικό: Μάρμαρο 

Διαστάσεις: Ύψος 0,49 μ. – Πλάτος 0,54 μ. 

Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο 

Το ανάγλυφο παρουσιάζει με μοναδικό αφηγηματικό τρόπο τα στάδια της ιερής θεραπείας: την προσευχή, την εγκοίμηση και τη θαυματουργική ίαση από τον θεό-θεραπευτή Αμφιάραο, ο οποίος απεικονίζεται όμοιος με τον Ασκληπιό.  

4. Συμπληρωμένη παράσταση της γέννησης του Ασκληπιού σε πινάκιο 

Πινάκιο – εικαστική ανασύνθεση 

Οι μαθητές μελέτησαν την αρχαία παράσταση της γέννησης του Ασκληπιού και προχώρησαν σε συμπληρωμένη εικαστική απόδοση, δίνοντας μορφή σε χαμένα ή φθαρμένα στοιχεία. Μέσα από τη σύγχρονη ερμηνεία, ανέδειξαν τη μυθολογική καταγωγή της ιατρικής και τη διαχρονική σημασία της θεραπείας ως πράξης φροντίδας.