Γράφει η μαθήτρια Ιόλη Καραγεωργίου (Β1)

Ο Ποσειδώνας, ο θεός της θάλασσας στην ελληνική μυθολογία, συνδέεται με το στοιχείο του νερού και τους ωκεανούς, ένα σύμβολο που επεκτείνεται και στην αστρονομία, καθώς η παρουσία νερού θεωρείται βασική προϋπόθεση για την ύπαρξη εξωγήινης ζωής ή τη δυνατότητα δημιουργίας αποικιών σε άλλους πλανήτες.

Η παρουσία νερού στο ηλιακό μας σύστημα εντοπίζεται σε διάφορες μορφές, όπως πάγος, υδρατμοί και υγρό νερό. Ο πλανήτης Ποσειδώνας έχει σημαντική ποσότητα παγωμένου νερού και άλλων πτητικών στοιχείων, όπως μεθάνιο και αμμωνία. Αν και η επιφάνειά του δεν αποτελείται από νερό με τη μορφή που την καταλαβαίνουμε στη Γη, οι εσωτερικές του στρώσεις περιέχουν μεγάλες ποσότητες νερού, κυρίως σε μορφή πάγου. Ένας όμως από τους 16 διαφορετικούς δορυφόρους του, ο Τρίτων, πιστεύεται ότι διαθέτει νερό και ότι κάτω από έναν φλοιό από πάγο, πιθανότατα, υπάρχει ένας υπόγειος ωκεανός υγρού ή λασπώδους πάγου. Η Γη είναι ο μοναδικός πλανήτης στο ηλιακό σύστημα με υγρούς ωκεανούς στην επιφάνειά του και το νερό καλύπτει περίπου το 70% του πλανήτη. Στον Άρη, γνωστό και ως ο «Κόκκινος Πλανήτης», στο παρελθόν είχε αποδειχτεί ότι υπήρχε υγρό νερό στην επιφάνειά του, με ποτάμια και λίμνες. Σήμερα, το νερό στον Άρη υπάρχει κυρίως με τη μορφή πάγου στους πόλους και κάτω από την επιφάνεια. Ο δορυφόρος Εγκέλαδος του Κρόνου έχει παρατηρηθεί πως εκπέμπει θερμοπίδακες νερού και υδρατμών από ρωγμές στην επιφάνειά του. Οι αναλύσεις των εκπομπών δείχνουν ότι το νερό περιέχει οργανικές ενώσεις, ενδείξεις που υποδηλώνουν την πιθανότητα ύπαρξης μικροβιακής ζωής. Ο δορυφόρος Γανυμήδης, ο μεγαλύτερος του Δία, διαθέτει επίσης υπόγειους ωκεανούς. Ο Τιτάνας, ο μεγαλύτερος δορυφόρος του Κρόνου, διαθέτει έναν υπόγειο ωκεανό υγρού νερού. Παρά την απόστασή του από τον Ήλιο και το ψυχρό περιβάλλον του, ο Πλούτωνας φαίνεται να έχει κι αυτός υπόγεια νερά σε υγρή μορφή.
Η λειψυδρία είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του 21ου αιώνα, καθώς οι αυξανόμενες απαιτήσεις για νερό, η κακή διαχείριση των υδάτινων πόρων, η κλιματική αλλαγή και η μόλυνση επηρεάζουν την πρόσβαση σε καθαρό νερό για εκατομμύρια ανθρώπους. Τη στιγμή, λοιπόν, που η έλλειψη νερού στη Γη δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις για την ανθρωπότητα, η αναζήτηση νερού στο διάστημα για την υποστήριξη της ανθρώπινης ζωής σε άλλους κόσμους μάς υπενθυμίζει πόσο πολύτιμο είναι το νερό και πόσο σημαντικό είναι να το διαχειριστούμε σωστά για την επιβίωσή μας.

Γράφουν οι μαθήτριες Αγάπη Κωσταρέλου και Νεφέλη Μακρυγιάννη (Β2)

Ένας από τους πιο γνωστούς μύθους της ελληνικής μυθολογίας είναι αυτός του Δαίδαλου και του γιου του, Ίκαρου, που προσπαθούν να αποδράσουν από τον Λαβύρινθο της Κρήτης. Ο Δαίδαλος, ένας ταλαντούχος εφευρέτης και τεχνίτης, χρησιμοποιεί τις ικανότητές του, για να φτιάξει φτερά από κερί και πούπουλα, ώστε να φύγουν πετώντας. Όταν τα ολοκλήρωσε, παρέδωσε ένα ζευγάρι στον γιο του, αλλά τον προειδοποίησε να μην πετάξει πολύ κοντά στον ήλιο, διότι το κερί θα έλιωνε και θα έπεφτε μέσα στη θάλασσα. Δυστυχώς όμως, ο Ίκαρος, παρασυρμένος από την ελευθερία της πτήσης, πέταξε πολύ ψηλά, με αποτέλεσμα να πέσει μέσα στη θάλασσα, που πήρε και το όνομά της από εκείνον (Ικάριο Πέλαγος).
Αν το σκεφτείτε, πρόκειται για μια διαχρονική ιστορία για την ανθρώπινη επιθυμία να ξεπεράσει τα όρια της φύσης και να πετάξει. Ο μύθος του Δαίδαλου και του Ίκαρου παραμένει εξαιρετικά επίκαιρος, όταν τον συγκρίνουμε με τις σύγχρονες διαστημικές πτήσεις και την προσπάθεια της ανθρωπότητας να υπερβεί τα όρια της Γης. Οι αστροναύτες, όπως ο Ίκαρος, ταξιδεύουν πέρα από την ατμόσφαιρα της Γης, εξερευνώντας το άγνωστο. Από τα πρώτα βήματα της ανθρωπότητας στο διάστημα, όπως η πτήση του Γκαγκάριν και η προσγείωση στη Σελήνη το 1969, μέχρι τις πρόσφατες εξελίξεις με αποστολές στον Άρη, ο άνθρωπος συνεχώς προσπαθεί να κατακτήσει νέους ορίζοντες. Ο Δαίδαλος, ως ο εφευρέτης που δημιούργησε τα φτερά, αντιπροσωπεύει την τεχνολογία και την εφευρετικότητα που απαιτείται για την πτήση. Οι σημερινοί επιστήμονες και μηχανικοί χρησιμοποιούν τα εργαλεία της σύγχρονης τεχνολογίας, για να κατασκευάσουν διαστημόπλοια και πυραύλους, που μπορούν να ξεπεράσουν τη βαρύτητα και να φτάσουν σε νέους κόσμους. Από τις αποστολές της NASA και της ESA μέχρι τις ιδιωτικές εταιρείες, όπως η SpaceX, η ανθρωπότητα συνεχίζει να επεκτείνει τα όρια της γνώσης και της παρουσίας της στο διάστημα.
Ο Ίκαρος, όμως, είναι και μια προειδοποίηση για το τι μπορεί να συμβεί, όταν η ανθρώπινη φιλοδοξία ξεπεράσει τα όρια της υπευθυνότητας. Η υπέρβαση των δυνατοτήτων χωρίς σεβασμό στους κινδύνους μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή, όπως συνέβη με την πτήση του Ίκαρου. Οι σύγχρονες διαστημικές αποστολές είναι γεμάτες κινδύνους, από αποτυχημένες αποστολές και ατυχήματα, όπως η τραγωδία του Challenger το 1986, έως τις προκλήσεις της αποστολής ανθρώπων στον Άρη. Ο μύθος εγείρει, επίσης, ηθικά ερωτήματα σχετικά με τα όρια της ανθρώπινης και τεχνολογικής προόδου. Πρέπει να εξερευνήσουμε το διάστημα με υπευθυνότητα και σεβασμό προς το περιβάλλον και να μην επαναλάβουμε τα λάθη του Ίκαρου, που παρασύρθηκε από την υπέρμετρη αυτοπεποίθηση.
Σίγουρα, η ανθρωπότητα πρέπει να πετάξει ψηλά, αλλά με σεβασμό στα όρια της τεχνολογίας και της φύσης!

Γράφει η μαθήτρια Μυρτώ Ξενιού (Β3)

«Αν μπορώ να το κάνω, μπορείτε να το κάνετε και εσείς!» Αυτό ήταν το μήνυμα, που έστειλε σε όλες τις γυναίκες η Νόρα Αλ Ματρούσι, η πρώτη γυναίκα αραβικής καταγωγής, που ολοκλήρωσε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της NASA και έγινε αστροναύτης. Πλέον, είναι έτοιμη να κάνει το ταξίδι της στο διάστημα και να γραφτεί στην ιστορία ως η πρώτη γυναίκα που θα πατήσει στο φεγγάρι!
Γεννήθηκε το 1993. Η αγάπη της για την επιστήμη και την εξερεύνηση ξεκίνησε από μικρή ηλικία. Σπούδασε μηχανολόγος μηχανικός στο Πανεπιστήμιο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ). Είχε ήδη μια επιτυχημένη καριέρα ως μηχανικός στην πετρελαϊκή βιομηχανία, πριν επιλεγεί για το διαστημικό πρόγραμμα των ΗΑΕ. Ήταν μία από τις δύο υποψήφιες γυναίκες αστροναύτες, που επελέγησαν το 2021 από τη Διαστημική Υπηρεσία των ΗΑΕ, για να συμμετάσχουν σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα της NASA. Μετά από δύο χρόνια, η Αλ Ματρούσι είναι πιστοποιημένη αστροναύτης.
Φέρνω στο μυαλό μου τη δραματική ταινία «Ποτέ Χωρίς την Κόρη μου» (1991), που παρακολουθήσαμε πέρυσι στην τάξη, όπου προβάλλονται εικόνες υποταγής των γυναικών και ενός καταπιεστικού καθεστώτος στο Ιράν και εν γένει στον μουσουλμανικό κόσμο. Σκέφτομαι ότι η επιλογή της Αλ Ματρούσι ως αστροναύτη προωθεί τη συμμετοχή των γυναικών σε επιστημονικούς και τεχνολογικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένης της διαστημικής εξερεύνησης, και αποδεικνύει τις αλλαγές στις κοινωνίες της Μέσης Ανατολής, όπου οι γυναίκες αποκτούν αυξανόμενη πρόσβαση σε ευκαιρίες, που κάποτε θεωρούνταν αποκλειστικά ανδρική υπόθεση.

Πρόκειται για μια εξαιρετικά σημαντική προσωπικότητα, καθώς αποτελεί σύμβολο της προόδου και της ισότητας των φύλων στον αραβικό κόσμο, ειδικά σε έναν τομέα όπως η διαστημική εξερεύνηση, όπου οι γυναίκες έχουν αρχίσει να κερδίζουν έδαφος τα τελευταία χρόνια. Μάλιστα, οι μηχανικοί στολών της NASA αποφάσισαν να ράψουν μια ειδική χιτζάμπ (μουσουλμανικό κάλυμμα κεφαλής), την οποία θα μπορεί να φοράει μέσα από την στολή αστροναύτη, ώστε να έχει τα μαλλιά της καλυμμένα, όταν θα βγάζει την κάσκα επικοινωνίας. «Νομίζω ότι είναι δύσκολο να γίνεις αστροναύτης, ανεξάρτητα από τη θρησκεία ή το υπόβαθρό σου. Δεν θεωρώ ότι είναι δυσκολότερο, άμα είσαι μουσουλμάνος.», είπε σε συνέντευξή της.
Οι γυναίκες όπως η Νόρα Αλ Ματρούσι δίνουν έμπνευση σε όλους τους ανθρώπους, αλλά κυρίως στις νέες γενιές κοριτσιών, και τους μαθαίνουν ότι όλα μπορούν να τα καταφέρουν, αν το θελήσουν και το προσπαθήσουν!

Γράφει ο μαθητής Χάρης Παντελίδης (Β3)

Ο Ιούλιος Βερν, μυθιστοριογράφος, ποιητής και θεατρικός συγγραφέας, γεννήθηκε το 1839. Είναι ο δεύτερος σε αριθμό μεταφράσεων συγγραφέας μετά την Αγκάθα Κρίστι. Ήταν ένας οραματιστής, που με τη φαντασία του και τις επιστημονικές του γνώσεις μπόρεσε να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στον μύθο και την πραγματικότητα προβλέποντας εξελίξεις, που σήμερα θεωρούμε δεδομένες. Θεωρείται ο πατέρας της επιστημονικής φαντασίας. Οραματίστηκε έναν κόσμο, όπου η ανθρωπότητα θα μπορεί να υπερβεί τα όρια της φύσης και της Γης κατακτώντας την τεχνολογία και το διάστημα.
Ο Ιούλιος Βερν έγραψε για την εξερεύνηση των πιο μακρινών και ανεξερεύνητων περιοχών της Γης και του σύμπαντος. Στο κλασικό του μυθιστόρημα «Από τη Γη στη Σελήνη» (1865), αφηγείται την πρώτη φανταστική αποστολή ανθρώπων στο φεγγάρι, προβλέποντας την ανθρώπινη δίψα για εξερεύνηση του διαστήματος, δεκαετίες πριν γίνει πραγματικότητα. 104 χρόνια μετά από το μυθιστόρημα, τρεις άνδρες ταξίδεψαν στο φεγγάρι από τις ΗΠΑ και προσγειώθηκαν στον Ειρηνικό Ωκεανό. Ο Βερν προέβλεψε ακόμα και το σημείο εκτόξευσης, την Φλόριντα. Ο πρώτος άνθρωπος πάτησε το πόδι του στη Σελήνη το 1969, αλλά αξίζει να αναφερθεί ότι το 1970 το διαστημόπλοιο «Απόλλων 13», κατά την τρίτη διαστημική αποστολή στη Σελήνη, έπαθε μια σοβαρή βλάβη και χρειάστηκε να ακολουθήσει ακριβώς την ίδια τροχιά με αυτήν που είχε περιγράψει ο Ιούλιος Βερν 100 χρόνια πριν, καταλήγοντας κι αυτό να προσθαλασσωθεί στον Ειρηνικό Ωκεανό! Αξίζει να αναφέρουμε εδώ ότι οι τρεις μεγάλοι πρωτοπόροι της πυραυλικής τεχνολογίας, ο Ρώσος Κονσταντίν Τσιολκόφσκι, ο Αυστρογερμανός Χέρμαν Όμπερτ και ο Αμερικανός Ρόμπερτ Γκόνταρντ είχαν εμπνευσθεί από το βιβλίο του Βερν «Από τη Γη στη Σελήνη».
Η αγάπη του Βερν για την Αστρονομία ήταν η αφορμή για τρία βιβλία του:
Ταξίδι σε κομήτη (1887): Πραγματεύεται τη σύγκρουση της Γης με έναν κομήτη (θέμα της ταινίας του Hollywood «Αρμαγεδδών», 1998), η οποία έχει ως αποτέλεσμα να αποσπαστεί ένα μικρό κομμάτι της Γης με τους κατοίκους της και να ακολουθήσει τον κομήτη στην περιφορά του γύρω από τον Ήλιο, προτού επιστρέψει στη Γη.
Η Γη άνω κάτω (1889):Αφηγείται την προσπάθεια των αστροναυτών του ταξιδιού στη Σελήνη, μετά την επιτυχή επιστροφή τους, να αλλάξουν την κλίση του άξονα περιστροφής της Γης, για να τροποποιήσουν το κλίμα του Βόρειου Πόλου.
Το κυνήγι του μετεώρου (1901):Αφηγείται την προσπάθεια δύο ερασιτεχνών αστρονόμων να εκμεταλλευθούν το χρυσάφι που περιέχεται σε έναν αστεροειδή.
Και οι τρεις ιστορίες αποτελούν σήμερα αντικείμενα σοβαρών συζητήσεων στη διεθνή επιστημονική κοινότητα.
Αναρωτιέμαι… Ένας σύγχρονος διακεκριμένος Έλληνας φυσικός, παγκόσμιας φήμης, ο κ. Δημήτρης Νανόπουλος, τι θα συζητούσε με τον Ιούλιο Βερν, εάν ο δεύτερος ζούσε στην εποχή μας; Και το κυριότερο, πόσο πιο μπροστά θα ήταν η επιστήμη της Φυσικής και οι γνώσεις μας για το διάστημα, εάν ο Ιούλιος Βερν συμμετείχε στις επιστημονικές έρευνες; Τροφή για σκέψη…

Γράφει η μαθήτρια Ναταλία Μαντά (Β2)

Ο διαστημικός τουρισμός, που κάποτε έμοιαζε επιστημονική φαντασία, σήμερα προσεγγίζει την πραγματικότητα χάρη στις τεχνολογικές εξελίξεις και τις επενδύσεις από μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες, όπως η SpaceX, η Blue Origin και η Virgin Galactic. Ήδη έχουν πραγματοποιηθεί πτήσεις με ιδιώτες επιβάτες, όπου οι τουρίστες φτάνουν στο διάστημα για λίγα λεπτά, βιώνοντας την έλλειψη βαρύτητας και βλέποντας τη Γη από ψηλά. Μάλιστα, πρόσφατα είδαμε να γίνεται η πρώτη εμπορική αποστολή από την SpaceX, που συμπεριλάμβανε και διαστημικό περίπατο. Αυτά τα παραδείγματα αποδεικνύουν ότι η τεχνολογία έχει προχωρήσει αρκετά, ώστε ο διαστημικός τουρισμός να είναι τεχνικά εφικτός.

Ένα από τα πιο συναρπαστικά θετικά του διαστημικού τουρισμού είναι η τεχνολογική πρόοδος που προωθείται από αυτόν τον τομέα. Οι ιδιωτικές εταιρείες και οι κυβερνήσεις επενδύουν δισεκατομμύρια στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, οι οποίες θα μπορούσαν να έχουν πολλαπλές εφαρμογές, όπως στην ιατρική, τις τηλεπικοινωνίες και τη μεταφορά ενέργειας, ενώ δημιουργούνται έσοδα για τους φορείς που σχετίζονται με το διάστημα, όπως είναι η ΝΑΣΑ. Επιπλέον, για τους τουρίστες που θα συμμετάσχουν, η εμπειρία του ταξιδιού στο διάστημα είναι ανεπανάληπτη.

Ωστόσο, υπάρχουν και σημαντικές ανησυχίες. Πρώτον, το κόστος είναι τεράστιο. Η πτήση με τη SpaceX ή τη Blue Origin κοστίζει εκατομμύρια δολάρια ανά επιβάτη. Αυτό περιορίζει την πρόσβαση σε μια πολύ μικρή ελίτ, γεγονός που καθιστά τον διαστημικό τουρισμό περισσότερο μια πολυτέλεια παρά μια εμπειρία για όλους και διευρύνει τις ανισότητες προσθέτοντας μια νέα διάσταση στο χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών. Επιπλέον, εγείρονται και περιβαλλοντικά ζητήματα. Οι πύραυλοι που χρησιμοποιούνται εκπέμπουν σημαντικές ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου. Αν αυξηθεί η συχνότητα αυτών των εκτοξεύσεων για τουριστικούς λόγους, θα μπορούσε να επηρεαστεί αρνητικά το περιβάλλον της Γης και της ατμόσφαιρας. Τέλος, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τους κινδύνους για την ασφάλεια. Το διάστημα παραμένει ένα εξαιρετικά επικίνδυνο περιβάλλον και κάθε αποστολή ενέχει τον κίνδυνο απώλειας ανθρώπινων ζωών.

Και αναρωτιέμαι: δικαιολογείται η επένδυση; Είναι ηθικά σωστό να επενδύονται τεράστια ποσά για τουριστικά ταξίδια στο διάστημα, όταν στη Γη υπάρχουν ακόμα σοβαρά προβλήματα, όπως η φτώχεια, η κλιματική αλλαγή και οι κοινωνικές ανισότητες;

Τη φετινή σχολική χρονιά οι μαθητές- μέλη της δημοσιογραφικής ομάδας του Α’ Αρσακείου- Τοσιτσείου Γυμνασίου Εκάλης, κατά τη διδακτική ώρα της Ζώνης Πολιτισμού με υπεύθυνη καθηγήτρια τη φιλόλογο κ. Μ. Μηλιδώνη, θα έχουν την ευκαιρία να προσεγγίσουν θέματα της επικαιρότητας και στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος «Από τη μυθολογία στο διάστημα» (Myth to space), με προσανατολισμό ανθρωπιστικό (π.χ. ισότιμη κοινωνική θέση της γυναίκας), οικολογικό (π.χ. απειλές από την κλιματική κρίση και αντιμετώπιση) και επιστημονικό (π.χ. τεχνολογικά και επιστημονικά επιτεύγματα). Το συνεργαζόμενο σχολείο για τη σχολική χρονιά 2024-25 είναι το Γενικό Λύκειο Λυγουριού, με το οποίο θα πραγματοποιηθεί και μία συνάντηση. Το καινοτόμο αυτό πρόγραμμα αναβαθμίστηκε, με την καθοδήγηση του καθηγητή κ. Β. Λαμπρινουδάκη, μέλους του Δ.Σ. της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας και σε συνεργασία με τις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης Β’ Αθήνας και Κυκλάδων, σε σημαντικό Διεθνές Δίκτυο για την Αειφορία. Η αφορμή για την ενασχόληση των παιδιών με ένα τέτοιο πρόγραμμα είναι η αποστολή Artemis της NASA και η προσσελήνωση της πρώτης γυναίκας και του πρώτου έγχρωμου άνδρα με απώτερο στόχο την προσεδάφιση στον Άρη, καθώς και η σύνδεση της αποστολής με τη σοφία της ελληνικής μυθολογίας. Έτσι λοιπόν, μέσω ενός προγράμματος, που γεφυρώνει το παρελθόν με το μέλλον, οι μαθητές μας θα έχουν τη δυνατότητα να ασχοληθούν με σύγχρονα ζητήματα, να προβληματιστούν και να καλλιεργήσουν δεξιότητες του 21ου αιώνα. Και για να κλείσουμε με κάτι δικό μας, στο πρόγραμμα Artemis Mission προβλέπεται η προσσελήνωση της πρώτης γυναίκας. Ας επισημάνουμε εδώ ότι τα Αρσάκεια – Τοσίτσεια Σχολεία υλοποιώντας τέτοιες δράσεις τιμούν και την παράδοσή τους, διότι η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία από την ίδρυσή της το 1836 υιοθέτησε την κοινωνική ισοτιμία, θέτοντας ως κύριο σκοπό της τη μόρφωση της γυναίκας, ώστε αυτή να καταστεί ισότιμη με τον άνδρα σε μία πολιτισμένη κοινωνία.