Τη Δευτέρα 16 Μαρτίου 2026 πραγματοποιήθηκε διαδικτυακή ενημέρωση καθηγητών διαφόρων ειδικοτήτων και από τα τέσσερα Αρσάκεια – Τοσίτσεια Σχολεία τής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης από τον καθηγητή κ. Βασίλειο Λαμπρινουδάκη σχετικά με τη χρήση των υποδομών της Υπηρεσίας Πολιτιστικών Προγραμμάτων και Δραστηριοτήτων των Σχολείων της Φ.Ε. Αρχικά, ο κ. Λαμπρινουδάκης αναφέρθηκε στη λειτουργία των Εργαστηρίων Ιστορίας και Τέχνης, τα οποία δίνουν τη δυνατότητα στους εκπαιδευτικούς να οργανώσουν τη διδασκαλία τους επί τη βάσει της βιωματικής προσέγγισης των μαθητριών και των μαθητών τους με την αξιοποίηση δειγμάτων κυρίως από την αρχαϊκή, την κλασική και την ελληνιστική περίοδο της Αρχαίας Ιστορίας. Στη συνέχεια, επικεντρώθηκε στην αξιόλογη Επιγραφική Συλλογή. Οι ποικίλες επιγραφές που φιλοξενούνται σε αυτήν δίνουν τη δυνατότητα στις μαθήτριες και στους μαθητές όλων των βαθμίδων να μελετήσουν την εξέλιξη τής γραφής και της ίδιας της ελληνικής γλώσσας, τις ποικίλες διαλέκτους, την τοπογραφία της αρχαίας Αθήνας, τα ταφικά έθιμα, ζητήματα θρησκευτικά και λατρευτικά και να παρακολουθήσουν και την ιστορική εξέλιξη μέσα από κομβικά γεγονότα που έχουν διδαχτεί από την ομηρική εποχή μέχρι και την επικράτηση του Χριστιανισμού.

Ο κ. Λαμπρινουδάκης εστίασε, ακόμη, στη λειτουργία της πρωτότυπης Δειγματικής Ανασκαφής στα Αρσάκεια–Τοσίτσεια Σχολεία. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας οι μαθήτριες και οι μαθητές μας έχουν τη δυνατότητα να γίνουν μικροί «αρχαιολόγοι ερευνητές», να αναπτύξουν τεχνικές δεξιότητες, να συνεργαστούν και να συνδυάσουν τις γνώσεις τους από τα Μαθηματικά, την Ιστορία και τα Εικαστικά προκειμένου να συνειδητοποιήσουν την αξία τής πολιτισμικής κληρονομιάς μας. Τέλος, ο κ. Λαμπρινουδάκης αναφέρθηκε σε δύο υπό διαμόρφωση ακόμα δραστηριότητες. Πρόκειται για τη Νομισματική Συλλογή, η οποία θα συγκροτηθεί με την αρωγή του Νομισματικού Μουσείου και θα εστιάσει στην εξοικείωση των μαθητών με την ταυτότητα των πόλεων και τις διάφορες οικονομικές δραστηριότητές τους μέσα από τη μελέτη ποικίλων νομισμάτων, καθώς και στο Αρχαιολογικό και Περιβαλλοντικό Πάρκο, το οποίο στοχεύει στην καλλιέργεια τής περιβαλλοντικής συνείδησης των παιδιών και των τεχνικών τους δεξιοτήτων σε συνδυασμό με θέματα φυσικής ιστορίας πάντα υπό το πρίσμα τής συνεργατικής διδασκαλίας.

Στο πρόγραμμα της Υπηρεσίας Πολιτιστικών Προγραμμάτων και Δραστηριοτήτων των Σχολείων της Φ.Ε. με τίτλο «Δειγματική Ανασκαφή» συμμετείχαν όλοι οι μαθητές μας της Α’ Γυμνασίου, το οποίο περιελάμβανε τη θεωρητική ενημέρωση για τη ανασκαφική μέθοδο και την ανασκαφική πράξη.

Στο Εργαστήριο Ιστορίας και Τέχνης των Αρσακείων-Τοσιτσείων Σχολείων Εκάλης, οι μαθητές παρακολούθησαν την παρουσίαση με τίτλο «Μεθοδολογία μιας Ανασκαφής», κατά την οποία κατανόησαν την έννοια και το αντικείμενο μελέτης της αρχαιολογίας, την αποκάλυψη και ερμηνεία, δηλαδή, των ανθρώπινων καταλοίπων. Στη συνέχεια ακολούθησαν τα στάδια της έρευνας, από το πώς επιλέγουν οι αρχαιολόγοι τον τόπο που θα ανασκαφεί, το πώς οργανώνουν την εργασία τους, ώστε να μπορούν μεθοδευμένα να μελετήσουν τα ευρήματά τους και να εξάγουν τα συμπεράσματά τους. Τέλος, οι μαθητές συνειδητοποίησαν το πλήθος των επιστημόνων οι οποίοι συνεργάζονται με τους αρχαιολόγους (ανασκαφείς και μελετητές) ώστε τα ευρήματα να βρεθούν στις προθήκες των μουσείων, οι αρχαιολογικοί χώροι να είναι προσβάσιμοι και φιλικοί προς τον επισκέπτη, αλλά και γενικότερα για την «ανοικοδόμηση» της ιστορίας και του παρελθόντος του ανθρώπου.

Στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο της Δειγματικής Ανασκαφής των Αρσακείων-Τοσιτσείων Σχολείων Εκάλης, οι μαθητές χωρισμένοι σε ομάδες και χρησιμοποιώντας κατάλληλα ανασκαπτικά εργαλεία και τοπογραφικά όργανα, έκαναν πράξη τα όσα έμαθαν στο Εργαστήριο. Ανάμεσα στα θεμέλια (αντίγραφο) της κλασικής οικίας C (4^ος αι. π.Χ., δυτικά του λόφου του Αρείου Πάγου) αποκάλυψαν κινητά ευρήματα όπως όστρακα (θραύσματα αγγείων), ειδώλια, αλλά και ακίνητα, όπως την εστία της οικίας, η οποία πιθανότατα να χρησιμοποιούνταν και ως οικιακό βωμός, μιας και σε αυτό το συμπέρασμα τους οδήγησαν τα ευρήματά τους.

Στο τέλος, στη σκιά του πεύκου, οι μαθητές μελέτησαν τα ευρήματά τους, αναγνώρισαν τύπους αγγείων, πρόσωπα και μύθους οι οποίοι κοσμούσαν τα θραύσματα και κατέγραψαν τα όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια της ανασκαφικής διαδικασίας και εξήγαν τα δικά τους συμπεράσματα. Η ανασκαφή είναι άλλωστε μια καταστροφική μέθοδος, κανείς δεν θα ξαναδεί τον χώρο όπως τον είδαν οι ανασκαφείς τη δεδομένη χρονική στιγμή, άρα θα πρέπει να αφήσουν πίσω τους όσο το δυνατόν πιο αναλυτική περιγραφή.

Σκοπός του προγράμματος είναι αφενός να φέρει τους μαθητές κοντά στον ελληνικό πολιτισμό και τη διαδικασία ανάδειξής του, αφετέρου όμως να τους φέρει σε μια πρώτη επαφή με τη λεγόμενη «πρωτογενή έρευνα»: αναζήτηση, ανακάλυψη, παρατήρηση και εξαγωγή συμπερασμάτων. Μέσα στο πλήθος των πληροφοριών (χώμα), θα πρέπει να ξεχωρίσουν αυτές που πιθανότατα είναι χρήσιμες (οτιδήποτε δεν δείχνει να είναι φυσιολογικό), στη συνέχεια να επεξεργαστούν αυτές που ξεχώρισαν και να κρατήσουν αυτές που είναι πραγματικά χρήσιμες (τα κατασκευασμένα αντικείμενα και όχι τις τυχαίες πέτρες), να τα παρατηρήσουν και να εξάγουν δευτερογενείς πληροφορίες (π.χ. τύπος αγγείου, διακόσμηση, υλικό) και να τις συνδυάσουν ώστε να καταλήξουν στα τελικά τους συμπεράσματα (η κυκλική κατασκευή ήταν τελικά εστία και χρησιμοποιούνταν και ως βωμός, εσωτερικός ή εξωτερικός χώρος της οικίας). Το ειδικά διαμορφωμένο φυλλάδιο το οποίο χρησιμοποίησαν οι μαθητές για την καταγραφή και μελέτη της εργασίας τους, αποτελεί ισχυρό όπλο για το μέλλον, ως αποδεικτικό στοιχείο της πρώτης τους οργανωμένης έρευνας και μπορούν να το χρησιμοποιήσουν μεταξύ άλλων στο portofolio τους για την εισαγωγή τους σε ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα ή και στην αγορά εργασίας.