Γράφουν οι μαθήτριες Δώρις Ρέππα (B3), Νάγια Τσιτσώνη και Σάρα Φραγκουλοπούλου (B4)

Τα τελευταία χρόνια η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις. Όλο και πιο συχνά, συναντούμε στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εικόνες και βίντεο που δεν είναι πραγματικά, τα λεγόμενα «deepfakes».
Η τεχνολογική πρόοδος είναι ένας τομέας που δύσκολα μπορεί κανείς να παρακολουθήσει, καθώς απαιτεί εξειδίκευση και συνεχώς εξελισσόμενες γνώσεις. Οι νέοι του 21ου αιώνα έχουν ένα πλεονέκτημα, καθώς μεγαλώνουν έχοντας από μικρή ηλικία πρόσβαση στο διαδίκτυο και τις ψηφιακές τεχνολογίες. Ωστόσο, ακόμη και αυτοί, συχνά δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν το αληθινό από το τεχνητό περιεχόμενο. Γι’ αυτό, είναι ζωτικής σημασίας οι κυβερνήσεις και τα εκπαιδευτικά συστήματα να λαμβάνουν μέτρα, ώστε τα παιδιά να κατανοούν καλύτερα τον ψηφιακό κόσμο και να αναπτύσσουν κριτική σκέψη απέναντι στην τεχνολογία.
Ένα παράδειγμα αποτελεί η Φινλανδία, όπου η εκπαίδευση για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης εντάσσεται σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα. Με τη ραγδαία αύξηση των ψηφιακών επιθέσεων, οι Φινλανδοί εκπαιδευτικοί καλούνται πλέον να κάνουν τους μαθητές ευφυείς «αναγνώστες» της τεχνολογίας. Η υπουργός Παιδείας της Φινλανδίας υπογραμμίζει ότι η παραπληροφόρηση αποτελεί απειλή για τη δημοκρατία, ενώ οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη καθιστά τις ψεύτικες πληροφορίες ολοένα και πιο πειστικές. Στόχος είναι οι πολίτες να γίνουν πιο ανθεκτικοί σε προπαγάνδα και ψευδείς ισχυρισμούς και ικανοί να αντεπεξέλθουν στις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής.
Στο πλαίσιο αυτό, τα σχολεία διδάσκουν τεχνητή νοημοσύνη και μιντιακό γραμματισμό, ώστε οι μαθητές να αναλύουν βίντεο και εικόνες και να εντοπίζουν εάν έχουν δημιουργηθεί με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. Μέσα από αυτή την εκπαίδευση, οι νέοι αποκτούν τα εργαλεία να αξιολογούν την αξιοπιστία των πληροφοριών που βλέπουν και να αντιστέκονται στην παραπληροφόρηση.
Αντίθετα, σε χώρες του νότου, και ειδικά στην Ελλάδα, δεν υπάρχει ακόμη ένα δομημένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τα μέσα ενημέρωσης ή για την αναγνώριση ψευδών ειδήσεων. Παρότι υπάρχει το μάθημα της Πληροφορικής, αυτό επικεντρώνεται κυρίως στις τεχνικές δεξιότητες και λιγότερο στην κριτική ανάγνωση της πληροφορίας. Ωστόσο, είναι αναγκαίο το κράτος να δράσει σύντομα, ώστε οι νέοι να μπορούν να κατανοούν καλύτερα τον ψηφιακό κόσμο, καθώς οι τεχνολογικές εξελίξεις προχωρούν με ταχύτητα, που καθιστά δύσκολη την παρακολούθηση. Όπως επισημαίνει και η διευθύντρια υβριδικής επιρροής της Ευρώπης, Martha Turnbull, η εξέλιξη της τεχνολογίας και των συστημάτων AI θα καθιστά σύντομα δυσκολότερο τον εντοπισμό ψευδών ή παραποιημένων πληροφοριών.
Ο σημερινός «εχθρός», λοιπόν, δεν είναι τόσο τα όπλα ή το ανθρώπινο μυαλό. Η καταστροφή μπορεί να προέλθει από μηχανές, που δε διαθέτουν συναισθήματα, αλλά μπορούν να εξαπατήσουν τον ανθρώπινο νου. Γι’ αυτόν τον λόγο, το εκπαιδευτικό σύστημα έχει χρέος, όπως διδάσκει εδώ και αιώνες τους νέους να κατανοούν τα γραπτά κείμενα, τώρα να τους διδάξει τη γραμματική της εικόνας, ώστε να μπορούν να ερμηνεύουν, να αναλύουν και να αξιολογούν κριτικά οπτικό περιεχόμενο.