Γράφουν οι μαθήτριες Άρτεμις Σταυριανοπούλου και Μυρτώ Τουτούζη (Β4)

Η Ρόουζ Βαλάν γεννήθηκε στην πόλη Saint-Étienne-de-Saint-Geoirs της Γαλλίας και ήταν κόρη σιδηρουργού. Ιστορικός τέχνης, μέλος της Γαλλικής Αντίστασης, Λοχαγός στον γαλλικό στρατό και μία από τις πλέον παρασημοφορημένες γυναίκες στην ιστορία της Γαλλίας. Κατέγραφε κρυφά λεπτομέρειες σχετικά με τις λεηλασίες των Ναζί επί της εθνικής γαλλικής και εβραϊκής ιδιωτικής τέχνης στη Γαλλία και, σε συνεργασία με τη Γαλλική Αντίσταση, κατάφερε να διασώσει χιλιάδες έργα τέχνης.
Το 1941, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Βαλάν τέθηκε σε μισθωτή υπηρεσία κι έγινε επιτηρήτρια του Μουσείου Ζε ντε Πομ κατά την εποχή της γερμανικής κατοχής στη Γαλλία. Σε μεταγενέστερο χρόνο, οπότε οι Γερμανοί άρχισαν τη συστηματική λεηλασία των έργων τέχνης από τα μουσεία και τις ιδιωτικές συλλογές σε ολόκληρη τη γαλλική επικράτεια, χρησιμοποίησαν το Μουσείο όπου δούλευε η Βαλάν ως το κεντρικό σημείο αποθήκευσης και διαλογής, εν αναμονή της διανομής των έργων προς διάφορα πρόσωπα και τόπους στη Γερμανία. Ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η λεηλασία, η Ρόουζ άρχισε να καταγράφει μυστικά όσο το δυνατόν περισσότερα από τα 20.000 αντικείμενα τέχνης, τα οποία μεταφέρθηκαν στο Μουσείο. «Τα σημειωματάριά μου κρατούσαν την αλήθεια», έλεγε.
Η Βαλάν δεν αποκάλυψε στους Γερμανούς ότι καταλάβαινε τη γερμανική γλώσσα και έτσι, συνομιλώντας με τους οδηγούς των φορτηγών, οι οποίοι απασχολούνταν από τους Γερμανούς, ήταν σε θέση να μαθαίνει για τα έργα τέχνης, τα οποία λεηλατούνταν και μεταφέρονταν κατευθείαν στους σιδηροδρομικούς σταθμούς. «Δε με κοιτούσαν ποτέ δεύτερη φορά. Αυτό ήταν το μεγαλύτερο λάθος τους!», έλεγε η Ρόουζ. Η Βαλάν ενημέρωνε τακτικά τον Διευθυντή των Εθνικών Μουσείων σχετικά με την κατάσταση των λεηλασιών από τους Ναζί. Επιπλέον, για τέσσερα χρόνια, παρακολουθούσε πού και σε ποιον στη Γερμανία στέλνονταν τα έργα τέχνης και, με κίνδυνο της ζωής της, παρείχε αυτές τις πληροφορίες στη Γαλλική Αντίσταση, ώστε να μην ανατινάξουν κατά λάθος τις αμαξοστοιχίες, οι οποίες μετέφεραν τους ανεκτίμητους θησαυρούς της Γαλλίας. Ένας Γερμανός αξιωματικός είχε πει: «Ήταν πολύ απλή και πολύ σιωπηλή, για να είναι πρόβλημα.» Το μουσείο επισκέπτονταν υψηλόβαθμοι Ναζί αξιωματούχοι και η Βαλάν ήταν εκεί. Στις 3 Μαΐου 1941 το επισκέφθηκε ο Στρατάρχης Χέρμαν Γκάιρινγκ, προκειμένου να διαλέξει ο ίδιος κάποιους από τους κλεμμένους πίνακες για την προσωπική του συλλογή. Το εντυπωσιακό είναι ότι η Ρόουζ κατέθεσε στη δίκη της Νυρεμβέργης αντιμετωπίζοντας τον Γκάιρινγκ απευθείας. Ο άνθρωπος που την είχε αγνοήσει για τέσσερα χρόνια, τώρα έπρεπε να απαντήσει στις ερωτήσεις της. Οι σημειώσεις της Ρόουζ έγιναν το κλειδί για την ανεύρεση θησαυρών, που ήταν κρυμμένοι σε κάστρα, σήραγγες και αλατωρυχεία σε όλη την Γερμανία. Η γυναίκα αυτή βοήθησε να ανακτηθούν περίπου 60.000 έργα τέχνης. Τα 45.000 επιστράφηκαν στους νόμιμους κατόχους τους. «Δεν αποκαθιστούσαμε πίνακες.», είπε, «Αποκαθιστούσαμε οικογένειες.»

