Με αφορμή την πανελλήνια ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού (6 Μαρτίου), έλαβε χώρα την Τετάρτη 13 Μαρτίου 2024 και ώρα 17:00 στο Θέατρο των Αρσακείων-Τοσιτσείων Σχολείων Εκάλης ενημερωτική εκδήλωση, που διοργάνωσαν από κοινού τα Αρσάκεια-Τοσίτσεια Γυμνάσια και Λύκεια, με θέμα «Βία ανηλίκων. Προστατεύουμε τα παιδιά μας». Την εκδήλωση προετοίμασαν και πλαισίωσαν αρκετοί συνάδελφοι και συγκεκριμένα η κ. Κυριακή Πρεβενιού, η οποία επιμελήθηκε την πρόσκληση και την αφίσα ενώ παράλληλα είχε την επίβλεψη της δημιουργίας εικαστικών έργων των μαθητών μας του Α’ Γυμνασίου που εκτέθηκαν σε δύο ταμπλό στον χώρο του Θεάτρου. Αντίστοιχα, η καθηγήτρια κ. Ζήνα Κωτσοπούλου, καθηγήτρια Καλλιτεχνικών, καθοδήγησε τους μαθητές του Β’ Γυμνασίου να δημιουργήσουν δύο μεγάλα ταμπλό με εντυπωσιακά ζωγραφικά σχέδια, τα οποία κόσμησαν τη σκηνή κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, καθώς και ένα μεγάλο ταμπλό με έργα μαθητών που κοσμεί τον περιβάλλοντα χώρο του Θεάτρου. Επιπλέον, η θεολόγος του Β’ Γυμνασίου κ. Ηρώ Νικολοπούλου ετοίμασε με μαθητές της ένα κολάζ με τον τίτλο «Σύγχρονη Βαβέλ». Την επίβλεψη της τρισδιάστατης εκτύπωσης του κολάζ καθώς και τη δημιουργία του διαφημιστικού βίντεο-σποτ της εκδήλωσης είχε η καθηγήτρια Πληροφορικής του Β’ Γυμνασίου κ. Ξένια Τριάντη.

Η Εκδήλωση: Η κ. Ευδοκία Γιαννικοπούλου (φιλόλογος-Διευθύντρια του Β’ Αρσακείου-Τοσιτσείου Γυμνασίου Εκάλης) απηύθυνε χαιρετισμό και η κ. Μαρία Καραγεωργίου (μαθηματικός-Υποδιευθύντρια του Α’ Αρσακείου-Τοσιτσείου Γυμνασίου Εκάλης) παρουσίασε τους ομιλητές. Αρχικά μίλησε ο κ. Κωνσταντίνος Κορναράκης, Καθηγητής του τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Ε.Κ.Π.Α., ο οποίος αναφέρθηκε στη βία ως ανθρωπολογικό πρόβλημα και στην προσέγγιση του Χριστιανισμού. Ακολούθησε η κ. Αννίτα Λουδάρου, ψυχολόγος-αναλύτρια ομάδας, ζεύγους, οικογένειας και τακτικό μέλος ΕΕΑΟΟΨ, της οποίας η ομιλία είχε θέμα: «Σκέψεις και σημειώσεις για την κρίση της εφηβείας: Mια διαδρομή από την απογοήτευση στην κατάκτηση. Οι  σύγχρονοι έφηβοι στον καθρέφτη της σύγχρονης κοινωνίας». Έπειτα, μίλησε ο κ. Νικόλαος Τσιρώνης, Εφέτης Αθηνών, LLM Ιστορίας, Φιλοσοφίας & Μεθοδολογίας του Δικαίου και τ. Πρόεδρος της Εταιρείας Προστασίας Ανηλίκων Χαλκίδας, ο οποίος αναφέρθηκε στη ρύθμιση του χωροχρονικού σύμπαντος των ανηλίκων, όπου οι ασύμπτωτες της ποινικής καταστολής και της εκπαιδευτικής παρέμβασης τέμνονται. Τέλος, ακούσαμε την ομιλία του π. Αντωνίου Καλλιγέρη, εκπαιδευτικού και Συντονιστή της Πρωτοβουλίας για την πρόληψη της Ενδοοικογενειακής Βίας του Ιδρύματος Νεότητος και Οικογένειας, με θέμα: «Η ενότητα ως αποστολή – Ιχνογραφώντας το «μαζί». Τη συζήτηση που ακολούθησε συντόνισε η κ. Ξένια Παρασκευοπούλου, ψυχολόγος-υπεύθυνη των Ψυχολογικών και Συμβουλευτικών Υπηρεσιών της Φ.Ε. Αξίζει επίσης να αναφέρουμε ότι την εκδήλωση παρακολούθησαν και αρκετοί μαθητές μας. Τέλος, την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία της η Επόπτρια των Αρσακείων Σχολείων κ. Βασιλική Παπαπέτρου-Μουρσελά, πλήθος συναδέλφων του Σχοείου μας, καθώς και η Αντιδήμαρχος Παιδείας του Δήμου Διονύσου κ. Φεβρ. Βιθυνού και ο Αντιδήμαρχος και Πρόεδρος της Επιτροπής κατά της Νεανικής Παραβατικότητας του Δήμου Διονύσου κ. Νικ. Κοκαλάς, ο οποίος στο τέλος της εκδήλωσης απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό. Ήταν, ομολογουμένως, μια επιτυχημένη διοργάνωση με εκλεκτούς προσκεκλημένους, όπου ακούστηκαν ενδιαφέρουσες τοποθετήσεις, τέθηκαν καίρια ερωτήματα και δόθηκαν ουσιαστικές απαντήσεις για ένα θέμα που μας αφορά όλους, γονείς, παιδιά και εκπαιδευτική κοινότητα. 

Δείτε το βίντεο όλης της εκδήλωσης:

Το Σάββατο 9 Μαρτίου 2024 διεξήχθησαν αγώνες στίβου Γυμνασίων και Λυκείων. Οι αγώνες έγιναν στις αθλητικές εγκαταστάσεις του Κολλεγίου Αθηνών, στο πλαίσιο των Αθλητικών Συναντήσεων Ιδιωτικών Σχολείων (Α.Σ.Ι.Σ.). Από το Σχολείο μας έλαβαν μέρος οι μαθητές/-τριες: Συκά Εύα της Γ΄τάξης (80 μ. ταχύτητα) και Δοβλέτης Δημήτρης της Β΄τάξης (80 μ. ταχύτητα), ο οποίος κατάφερε να προκριθεί στην τελική σειρά και να κατακτήσει το χάλκινο μετάλλιο (3^η θέση).

 

Αξίζει να σημειωθεί ότι όλα τα παιδιά που εκπροσώπησαν τα Σχολεία μας και από τις δύο βαθμίδες εκπαίδευσης, ολοκλήρωσαν τους αγώνες μέσα σε πνεύμα ευγενούς άμιλλας και υγιούς συναγωνισμού. 

Για 15η χρονιά διοργανώθηκαν οι Αγώνες Λόγου και Τέχνης (Α.ΛΟ.ΤΕ.) στα Αρσάκεια Σχολεία. Με αφορμή το ποίημα του Ναζίμ Χικμέτ «Η πιο όμορφη θάλασσα», από τη συλλογή «Γράμματα στην αγαπημένη», οι μαθήτες κλήθηκαν να δημιουργήσουν έργα και να εκφραστούν σε πολλές κατηγορίες για αυτά τα μικρά καθημερινά πράγματα, τις ασήμαντες φαινομενικά λεπτομέρειες που κάνουν τον κόσμο μας ένα γοητευτικό, μαγευτικό και ανεπανάληπτο σύμπαν. Έργα χρωματικής σύνθεσης και σκίτσου, φωτογραφίας και ταινίας μικρού μήκους, ποιήματος και διηγήματος, οργανικής σύνθεσης και μελοποιημένου στίχου.

Την Τετάρτη 6/03/2024 στο θέατρο των Αρσακείων Σχολείων Ψυχικού πραγματοποιήθηκε η τελετή βράβευσης των έργων των Αγώνων Λόγου και Τέχνης που διακρίθηκαν από την κριτική επιτροπή, η οποία αποτελούνταν από εξαιρετικούς καλλιτέχνες, δυο σε κάθε κατηγορία. Πιο συγκεκριμένα για το διήγημα: Μαρία Παπαγιάννη και Ελένη Κατσαμά, για την ποίηση: Μαρία Τοπάλη και Δανάη Σώζιου, για τα εικαστικά: Αλίκη Ρήγου και Δημήτρης Σκουρογιάννης, για τη φωτογραφία: Γκάρο Καλαϊτζιάν και Άγγελος Νικολόπουλος, για την ταινία μικρού μήκους: Στέλιος Μωραϊτίδης και Αλέξανδρος Χαντζής και για την οργανική σύνθεση-μελοποιημένο στίχο: Μιχάλης Καλογεράκης και Παντελής Καλογεράκης. Την ανάγνωση των βραβευθέντων ποιημάτων και διηγημάτων έκανε η ηθοποιός Θάλεια Σταματέλου.

Η εκδήλωση ξεκίνησε με την απονομή των βραβείων στους μαθητές από την κριτική επιτροπή. Στη συνέχεια υπήρξε συζήτηση μεταξύ των κριτών την οποία συντόνισε ο Πάρις Δόμαλης και ακολούθησαν ερωτήσεις των μαθητών προς τους κριτές. Η εκδήλωση έκλεισε μουσικά με τον Μιχάλη Καλογεράκη να ερμηνεύει ζωντανά στο θέατρο με την κιθάρα του μελοποιημένη ποίηση. 

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Πρόεδρος της Φ.Ε. Καθηγητής κ. Γεώργιος Μπαμπινιώτης, η Επόπτρια των Αρσακείων Σχολείων κ. Βασιλική Παπαπέτρου-Μουρσελά, οι Διευθυντές των Αρσακείων Σχολείων Ψυχικού και Εκάλης, οι γονείς των μαθητών και όλοι οι μαθητές που συμμετείχαν στους Αγώνες Λόγου και Τέχνης.

Το Α’ Αρσάκειο-Τοσίτσειο Γυμνάσιο Εκάλης συμμετείχε με πολλές συμμετοχές έργων σε όλες τις κατηγορίες και πέτυχε πολλές διακρίσεις με την ευθύνη και την καθοδήγηση της καθηγήτριας Καλλιτεχνικών κ. Κυριακής Πρεβενιού. Πιο συγκεκριμένα, η μαθήτρια Μελίνα Λαζάρου διακρίθηκε με το Α’ Βραβείο Διηγήματος, η μαθήτρια Πηνελόπη Μητσάκη με το Β’ Βραβείο Ποίησης και με έπαινο Φωτογραφίας, ο μαθητής Άγγελος Μπαλτατζής διακρίθηκε με το Α’ Βραβείο Χρωματικής Σύνθεσης, η μαθήτρια Αμαλία Παριανού με έπαινο Χρωματικής Σύνθεσης, η μαθήτρια Αγάπη Χαρτζουλάκη -Μάζου με το Β’ Βραβείο Σκίτσου, η μαθήτρια Έλλη Μαγγίδη με το Γ’ Βραβείο Σκίτσου, η μαθήτρια Εύα Καραγεωργίου με το Α’ Βραβείο Φωτογραφίας, και με το Γ’ Βραβείο Ταινίας Μικρού Μήκους διακρίθηκαν οι μαθήτριες Γεωργία-Μαρία Μαλεφάκη, Κρέουσα-Αναστασία Καράκου, Άννα-Μαρία Ψύχου, Αναστασία Γιαννακάκη. Τέλος με Εύφημο Μνεία για την ταινία Μικρού Μήκους βραβεύτηκαν οι μαθήτριες Νεφέλη Μακρυγιάννη, Αναστασία Μακρυγιάννη, Εκάβη-Δέσποινα Κωνσταντίου. Συγχαρητήρια σε όλους τους μαθητές μας που συμμετείχαν στους Αγώνες Λόγου και Τέχνης!

Το εργαστήριο Σχολικής Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, αποσκοπώντας στην προαγωγή της ψυχικής υγείας και ψυχικής ανθεκτικότητας, πραγματοποιεί τη δράση δικτύωσης σχολικών μονάδων για την ενδυνάμωση σχολικών κοινοτήτων σε επίπεδο συστήματος (τάξη/σχολείο) και για την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας σε δύσκολες περιόδους, με την ονομασία «Διαδρομές».  

Εκπαιδευτικοί του Α’ Αρσακείου Τοσιτσείου Γυμνασίου Εκάλης συμμετέχουν σε αυτή την τόσο σημαντική δράση με σκοπό την ενδυνάμωση της ομοδοσυνεργατικής κουλτούρας, την ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης και δεξιοτήτων των μαθητών αλλά και την ανάδειξη του ρόλου του σχολείου στην ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας. 

Το σχολείο αποτελεί ένα προστατευτικό πλαίσιο που έχει τη δυνατότητα να στηρίξει τους/τις μαθητές/μαθήτριες να αντεπεξέλθουν ψυχικά και σε δύσκολες συνθήκες, δίνοντας έμφαση στην αναζήτηση τρόπων/στρατηγικών, ώστε να διαχειριστούν τα δύσκολα συναισθήματά τους, εστιάζοντας σε εσωτερικές δυνάμεις και ικανότητες, καθώς και στη δυναμική των διαπροσωπικών σχέσεων και δικτύων συνεργασίας. Σκοπός είναι να αναδειχθούν τα στοιχεία εκείνα που το σχολείο ως σύστημα διαθέτει και διευκολύνουν την προσαρμογή και την ανάπτυξη των μελών του, λειτουργώντας προστατευτικά μέσα από ευκαιρίες που δίνονται στους/στις μαθητές/τριες για να εξελιχθούν, να αναπτύξουν δεξιότητες και να ενδυναμωθούν ψυχολογικά και σε δύσκολες περιόδους. Στόχοι είναι:  

1. η ανάδειξη του ρόλου του σχολείου/τάξη των μαθητών ως προστατευτικού πλαισίου που στηρίζει τους/τις μαθητές/τριες, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας και σε δύσκολες/ιδιαίτερες περιόδους.

2. η σημασία της στοχοθεσίας στο σχολικό περιβάλλον που συμβάλλει στην κινητοποίηση των μαθητών/τριών, τη συνεργασία και την ενεργό συμμετοχή.

3. η συζήτηση για τρόπους, σκέψεις, επιλογές και μεθόδους επίλυσης προβλημάτων.

4. η δικτύωση σχολικών κοινοτήτων σε διάφορες περιοχές/πόλεις. 

Σε αυτό το περιπετειώδες και σημαντικό ταξίδι των «Διαδρομών» έχουν λάβει συμμετοχή ο κ. Γεώργιος Παντόγλου, θεολόγος του Α’ Αρσακείου-Τοσιτσείου Γυμνασίου Εκάλης, με το τμήμα Α2, το οποίο ολοκλήρωσε επιτυχώς τη 2^η Θεματική ενότητα του προγράμματος « Ιστορίες και Συναισθήματα». Στόχος της ενότητας και των δραστηριοτήτων που περιλαμβάνει είναι να κατανοήσουν οι μαθητές πόσο διαφορετικά συναισθήματα μπορεί να νιώσει ο καθένας, ανάλογα με τις εμπειρίες, την προσωπικότητα και τα βιώματά του. Παράλληλα, να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές, πως όταν νιώθουμε κάτι δε σημαίνει ότι οι άλλοι το αντιλαμβάνονται εάν εμείς οι ίδιοι δεν το «επιτρέψουμε». Στο πλαίσιο αυτών των σκοπών οι μαθητές με την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού αφού έγραψαν ο καθένας ξεχωριστά συναισθήματα που νιώθει μια δεδομένη στιγμή, συνεργάστηκαν ομαδικά, ώστε να συντάξουν ένα ποίημα ή ένα τραγούδι ή μία ιστορία στην οποία θα αναγράφονται όλα τα συναισθήματα που διατυπώθηκαν και τη στιγμή που δημιουργούνται με τόσους στίχους όσα και τα μέλη του τμήματος. Τέλος, παρουσίασαν στην ολομέλεια το «έργο» τους και ακολούθησε συζήτηση σχετικά με το κατά πόσο αντιλαμβανόμαστε τα συναισθήματα του άλλου, πόσα διαφορετικά συναισθήματα μπορούν να δημιουργηθούν μια δεδομένη στιγμή αλλά και το πότε επιτρέπουμε στους άλλους να καταλάβουν τι νιώθουμε. Το αξίδι των «Διαδρομών» συνεχίζεται… 

Στις 5 Μαρτίου 2024 πραγματοποιήθηκε για τα Αρσάκεια-Τοσίτσεια Γυμνάσια και Λύκεια Εκάλης κοινή άσκηση σεισμικής ετοιμότητας εν ώρα διαλείμματος. Οι μαθητές μας  είχαν ενημερωθεί από τη Διεύθυνση του Σχολείου μας, μέσω παρουσίασης ppt, για τον τρόπο αντίδρασης κατά τη διάρκεια της σεισμικής δόνησης, αλλά και μετά το τέλος του σεισμού. Έτσι, πλέον γνωρίζουν πώς οφείλουν να αντιδράσουν, αν εκδηλωθεί σεισμός, όταν βρίσκονται σε αίθουσα ή σε κάποιον άλλο χώρο του Σχολείου. Γνωρίζουν τις εξόδους διαφυγής και τον τελικό χώρο συγκέντρωσης. Παράλληλα, όλοι οι εκπαιδευτικοί έχουν πλήρως ενημερωθεί. Έτσι, η άσκηση διεξήχθη με απόλυτη ασφάλεια και επιτυχία για όλους. 

Την Τρίτη 5 Μαρτίου του 2024 ολοκληρώθηκε ο κύκλος μαθημάτων του εγχειρήματος  της συνδιδασκαλίας Θρησκευτικών και Χημείας. Οι μαθητές της Β’ Γυμνασίου που συμμετείχαν στο πρώτο από κοινού μάθημα των εκπαιδευτικών Μπούζη Πάολας (χημικού) και Παντόγλου Γεωργίου (θεολόγου) ολοκλήρωσαν επιτυχώς και τη δεύτερη διδακτική πράξη της θεματικής ενότητος «Σχέσεις Θεολογίας και Χημείας».

Στο πρώτο μάθημα είχε γίνει αποκλειστικά χρήση Τεχνολογίας Πληροφορικής και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) παρουσιάζοντας στους μαθητές τους βασικούς άξονες της διαλεκτικής μεταξύ των επιστημών, τη διεπιστημονική προσέγγιση ενός θέματος, όπως και την αξία της συνεργασίας με σκοπό το κοινό καλό και τη στοχοθέτηση πανανθρώπινων αξιών και ιδανικών.

Το δεύτερο μάθημα πραγματοποιήθηκε αποκλειστικά με τη χρήση βιωματικών δραστηριοτήτων και ψηφιακών μέσων, με κεντρική δραστηριότητα αυτή της «ανακριτικής καρέκλας». Το πρώτο στάδιο του μαθήματος αφορούσε την παρουσίαση, μέσω PowerPoint, των βασικών αξόνων της θεματικής, και το έργο και την προσωπικότητα δύο σημαντικών εκπροσώπων των δύο φαινομενικά αντικρουόμενων επιστημονικών πεδίων. Τα πρόσωπα που μελετήθηκαν ήταν αυτά του φυσικού νομπελίστα και θεμελιωτή της θεωρίας της σχετικότητας Albert Einstein και του καθηγητή Ανατομίας και Χειρουργικής, αλλά και Αγίου της Ορθόδοξης Εκκλησίας, Αγίου Λουκά Συμφερουπόλεως (Άγιος Λουκάς ο Ιατρός ). Οι μαθητές Αθανάσιος Πετρόπουλος (Β3) ως A. Einstein και η Λυδία Χριστοπούλου (Β4) ως Άγιος Λουκάς κάθισαν στην «ανακριτική καρέκλα» δεχόμενοι τις ερωτήσεις των υπόλοιπων μαθητών αλλά και των εκπαιδευτικών. Ο τρόπος δραματοποίησης αλλά και η ταύτιση που ένιωσαν οι μαθητές με τις δύο αυτές προσωπικότητες ήταν εντυπωσιακός, οδηγώντας μέσω των αυθόρμητων απαντήσεών τους τη συζήτηση αλλά και τα συμπεράσματα του μαθήματος στους ειδικούς σκοπούς που είχαν θέσει οι καθηγητές κατά το σχεδιασμό των διδακτικών σεναρίων.

Η θεωρία της βιωματικής μάθησης δίνει έμφαση στον σημαντικό ρόλο που παίζει η εμπειρία στη διαδικασία της μάθησης και στους δεσμούς μεταξύ της σχολικής τάξης, της καθημερινής ζωής των μαθητών και της κοινωνικής πραγματικότητας.  Η διανοητική και συναισθηματική κινητοποίηση του μαθητή επιτυγχάνεται μέσω των βιωματικών δραστηριοτήτων στοχεύοντας στην απαρτίωση της νοητικής και συγκινησιακής διεργασίας. Έτσι, η μάθηση γίνεται αντιληπτή ως πρόσκτηση μιας γνώσης και ιδιοποίησης ενός διανοητικού περιεχομένου. Μέσω του τελευταίου μαθήματος της συνδιδασκαλίας και των βιωματικών δραστηριοτήτων που χρησιμοποιήθηκαν, έγινε από κοινού αντιληπτή η σημασία της χρήσης των βιωματικών τεχνικών διδασκαλίας στο σύγχρονο σχολείο αλλά και στην ανάγκη των σημερινών παιδιών να παράγουν τα ίδια τη γνώση δια των διεισδυτικών και βιωματικών δραστηριοτήτων, πάντα με τη καθοδήγηση των καθηγητών τους.

Στο τέλος της συνδιδασκαλίας διαμοιράσθηκε εκ νέου προς συμπλήρωση από τους μαθητές το ίδιο ερωτηματολόγιο του πρώτου μαθήματος, με σκοπό τη συγκριτική μελέτη των δύο τεχνικών διδασκαλίας, σχετικά με το ποιο από τα δύο ήταν πιο ευχάριστο, πιο αποδοτικό και ευκολότερο στην κατανόηση του μαθήματος. Σίγουρα, η εμπειρία αυτού του κύκλου μαθημάτων θα μείνει ανεξίτηλη στις μνήμες των παιδιών μας!

Γράφουν οι μαθήτριες Φιλαρέτη Ανδρομιδά (Β1) και Ελένη Κατωπόδη (Β2)

Με αφορμή το κείμενο του Δ. Χατζή, που διδαχθήκαμε στο μάθημα της Λογοτεχνίας, γράψαμε το σημερινό μας άρθρο. Ποιος ήταν τελικά ο Κάσπαρ Χάουζερ; Το μυστήριο του Χάουζερ έχει δημιουργήσει πολλές θεωρίες κι έχουν γραφτεί χιλιάδες βιβλία, ποιήματα και θεατρικά έργα για εκείνον. Για λίγα πρόσωπα στην ιστορία έχει γίνει τόσος λόγος. Η ιστορία του εξακολουθεί να είναι πολύ γνωστή στη Γερμανία. Για κάποιους, ο Χάουζερ ήταν μια αθώα ψυχή, την οποία χειραγώγησε ο περίγυρός του, ενώ για άλλους ήταν ένας πανούργος απατεώνας, που εκμεταλλεύτηκε την κατάστασή του στο έπακρο.
Τον Μάρτιο του 1826 ο έφηβος Κάσπαρ Χάουζερ έφτασε στη Νυρεμβέργη. Δεν μπορούσε να μιλήσει καλά, γιατί μάλλον δεν ήξερε να μιλάει. Μόλις έφτασε, ζήτησε να τον οδηγήσουν στο σπίτι ενός λοχαγού του ιππικού. Δεν είχε σχεδόν καθόλου υπάρχοντα, με εξαίρεση κάποιες επιστολές και στο σώμα του είχε σημάδι από εμβόλιο, που σύμφωνα με κάποιους ειδικούς, υποδήλωνε καταγωγή από ανώτερη τάξη. Μερικά από τα γράμματα που βρέθηκαν πάνω του τα είχε γράψει ένας άντρας, που έλεγε ότι του είχε δοθεί η κηδεμονία του Χάουζερ το 1812, όταν ήταν βρέφος κι ότι εκείνος του είχε μάθει ανάγνωση, γραφή και τη χριστιανική θρησκεία. Σε ένα άλλο γράμμα από τη μητέρα του παιδιού αναφέρεται πως το όνομά του ήταν Κάσπαρ, ότι γεννήθηκε στις 30/04/1812 και ότι ο πατέρας του, που είχε πεθάνει, ήταν ιππέας και το παιδί ήθελε να γίνει ιππέας σαν εκείνον. Τα δύο γράμματα, όμως, έχουν τον ίδιο γραφικό χαρακτήρα. Ποιος τα είχε γράψει και με ποιο σκοπό; Αφού τέθηκε υπό την κηδεμονία του δημοτικού συμβουλίου, ο ίδιος έλεγε πως τόσα χρόνια τον είχαν έγκλειστο σε ένα μικρό δωμάτιο, τον τάιζαν μόνο ψωμί και νερό και πως τον άνθρωπο που τον κρατούσε όμηρο, δεν τον είχε δει ποτέ, αφού κάθε φορά που εμφανιζόταν, ο Κάσπαρ έπρεπε να έχει γυρισμένη την πλάτη του. Στο μεταξύ, είχαν ήδη αρχίσει να κυκλοφορούν ιστορίες, πως είχε μεγαλώσει στο δάσος σαν άγριο ζώο (ακόμα και σήμερα θεωρείται ο πιο χαρακτηριστικός εκπρόσωπος των «άγριων παιδιών» ) ή πως ήταν απατεώνας ή ακόμα και μέλος του βασιλικού οίκου των Μπάντεν.
Πάντως, η συμπεριφορά του είχε μεγάλο ενδιαφέρον: έδειχνε να μην αναγνωρίζει τη διαφορά ανάμεσα στα δύο φύλα παρά μόνο από τα διαφορετικά τους ρούχα, δεν αναγνώριζε τον καθρέφτη, δεν αναγνώριζε τη φωτιά, δεν είχε δει ποτέ στη ζωή του ζώο, ονόμαζε όλα τα ζώα «άλογο» και αντιμετώπιζε τα πάντα σαν να τα έβλεπε για πρώτη φορά! Ο κόσμος τον επισκεπτόταν, για να τον δει από κοντά και είχε γίνει διάσημος σε όλη την Ευρώπη. Τον Ιούλιο του 1828 η κηδεμονία του δόθηκε σε καθηγητή πανεπιστημίου με εντυπωσιακή φήμη πάνω στη φιλοσοφία και τη μεθοδολογία της εκπαίδευσης, ο οποίος εκτός από τα μαθήματα που του έκανε, άρχισε να πειραματίζεται πάνω του με ομοιοπαθητικές θεραπείες, οι οποίες δεν είχαν ιδιαίτερα αποτελέσματα. Δύο μήνες μετά, ο Χάουζερ ισχυρίστηκε ότι τραυματίστηκε στο μέτωπο από έναν μαυροντυμένο άντρα, που του είχε επιτεθεί και τον οποίο είχε αναγνωρίσει από τη φωνή του. Ήταν ο άνθρωπος που τον είχε φέρει στη Νυρεμβέργη και τον κρατούσε φυλακισμένο όλα αυτά τα χρόνια. Κάποιοι θεώρησαν πως ο Κάσπαρ αυτοτραυματίστηκε με το μαχαίρι, για να κερδίσει τη συμπάθεια του κόσμου και να γίνει πιστευτός, αφού πολλοί τον κατηγόρησαν πως έλεγε ψέματα σχετικά με την αιχμαλωσία του. Όμως, η επικρατούσα πλέον θεωρία ήταν, ότι ο Κάσπαρ δεν ήταν ένα οποιοδήποτε αγόρι που πέθανε ο πατέρας του και το είχε παρατήσει η μητέρα του. Ο Κάσπαρ Χάουζερ ήταν ο γιος του Τσαρλς, του Δούκα του Μπάντεν, πράγμα που σήμαινε πως ήταν ο νόμιμος διάδοχος του θρόνου. Αργότερα, τον υιοθέτησε ο Άγγλος αριστοκράτης λόρδος Στάνθορ, ο οποίος ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για την ασαφή σχέση του Χάουζερ με την αριστοκρατία, αλλά φαίνεται να έχασε το ενδιαφέρον του, όταν αυτή δεν μπορούσε να αποδειχτεί, λέγοντας ότι ο Χάουζερ ήταν στην πραγματικότητα ένας απατεώνας, που επιζητούσε την προσοχή. Στη συνέχεια, ο Χάουζερ τέθηκε υπό τη φροντίδα ενός άλλου δασκάλου, ο οποίος σχημάτισε την ίδια άποψη με τον λόρδο Στάνθορ. Ωστόσο, έκανε σημαντική πρόοδο στην εκπαίδευσή του, παρά το γεγονός ότι πολλοί τον θεωρούσαν χαζό. Βρήκε, λοιπόν, δουλειά ως υπάλληλος γραφείου. Τον Δεκέμβρη του 1832, επέστρεψε στο κατάλυμά του με μια μαχαιριά στο στήθος λέγοντας ότι του είχε επιτεθεί ξανά ο ίδιος άντρας, ο προηγούμενος κηδεμόνας και δεσμοφύλακάς του. Στην αρχή, κατηγορήθηκε πάλι πως αυτοτραυματίστηκε, αλλά ο ιατροδικαστής δήλωσε ότι η πληγή ήταν πολύ βαθιά, για να είχε μπορέσει να την κάνει μόνος του. Ο Χάουζερ είπε ότι είχε πάει στο δάσος, για να συναντήσει έναν άγνωστο, ο οποίος του είπε πως είχε πληροφορίες για τη μητέρα του. Μόλις βρέθηκαν, έδωσε στον Κάσπαρ ένα πορτοφόλι με ένα σημείωμα και τον μαχαίρωσε.

Τρεις μέρες αργότερα, ο Χάουζερ πέθανε και στον τάφο του αναγράφεται: Ενθάδε κείται ο Κάσπαρ Χάουζερ, ένα αίνιγμα της εποχής του. Η γέννησή του ήταν άγνωστη, ο θάνατός του ένα μυστήριο. Στην ψυχολογία υπάρχει το Σύνδρομο Κάσπαρ Χάουζερ (ή ψυχοκοινωνικός νανισμός), το οποίο παρατηρείται μεταξύ των ηλικιών 2 και 15 ετών και προκαλείται από ακραία συναισθηματική πίεση. Είναι μια διαταραχή, που χαρακτηρίζεται από πολύ μικρό ανάστημα, βάρος ακατάλληλο για το ύψος και ανώριμη σκελετική ηλικία. Η ασθένεια προοδεύει, εφόσον το παιδί συνεχίζει να βρίσκεται σε περιβάλλον, που του προκαλεί αυτό το άγχος. Παρατηρείται συχνά σε παιδιά, που έχουν κακοποιηθεί και μπορεί να οδηγήσει το σώμα και το μυαλό να σταματήσουν εντελώς να αναπτύσσονται. Μία από τις πολλές ταινίες που βασίστηκαν στην ιστορία του Κάσπαρ Χάουζερ είναι η γερμανική ταινία με τίτλο “Jeder für sich und Gott gegen alle” (O καθένας για τον εαυτό του και ο Θεός εναντίον όλων). Επίσης, η ιστορία του Κάσπαρ Χάουζερ ενέπνευσε και τον Γάλλο ποιητή Πωλ Βερλαίν να γράψει το 1880 το ποίημα: “Gaspard Hauser chante”.

Γράφει η μαθήτρια Πηνελόπη Μητσάκη (Β3)

Ο παππούς μου, Χριστόδουλος Χριστοδούλου, που υπηρέτησε το 1970 στην 33η μοίρα των Ειδικών Δυνάμεων Καταδρομών στην Κύπρο, μας ανοίγει την καρδιά του και μας μιλά για το πώς ήταν η ζωή στο νησί πριν την εισβολή, μας διηγείται το τι έγινε το 1974 και μας περιγράφει τα δύσκολα χρόνια που πέρασαν τότε οι δικοί του άνθρωποι. Ήταν νέος, μετανάστης στον Καναδά για λόγους εκπαίδευσης και επαγγελματικής εξειδίκευσης, όταν συνειδητοποίησε ξαφνικά, το καλοκαίρι του 1974, πως η ζωή του αλλάζει και πως το όνειρό του, να ξαναγυρίσει σύντομα πίσω στην πατρίδα του, δε θα πραγματοποιούνταν!

Παππού, θα σε πάω πίσω 50 χρόνια, να θυμηθείς την αγαπημένη πατρίδα σου, όταν ήσουν νέος, έφηβος, πριν την τουρκική εισβολή! Πώς ήταν η ζωή σου τότε;
Στην καταπράσινη κοιλάδα του ποταμού Καρκώτη και σε μέσο υψόμετρο 310 μ., βρίσκεται η Ληνού, το χωριό που μεγάλωσα, ένα πανέμορφο χωριουδάκι της επαρχίας Λευκωσίας, το οποίο απέχει περίπου 48 χλμ από την πρωτεύουσα. Το χωριό ήταν κοντά στη θάλασσα του Ξερού, από όπου καμαρώναμε τον Πενταδάκτυλο. Εκεί, στην θάλασσα του Ξερού αλλά και στον ποταμό Καρκώτη, πηγαίναμε για μπάνιο. Είχαμε τα χωράφια μας, τα περιβόλια μας. Τα σκαλίζαμε, τα ποτίζαμε, μαζεύαμε τις ελιές, τα λεμόνια, τα πορτοκάλια και τα πουλούσαμε. Οι άντρες δούλευαν σε μια εταιρεία που φόρτωνε χαλκό, στο μεταλλείο του Ξερού. Θυμάμαι το παιχνίδι που κάναμε στο προαύλιο της εκκλησίας μας, της Παναγίας της Χρυσοπαντάνασσας, αλλά και στο εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας. Περνούσαμε πάρα πολύ ωραία! Ήταν τα πιο ωραία μου χρόνια! Η δύναμη που πήρα από αυτά τα χρόνια με ώθησε να φύγω στο εξωτερικό και να παλέψω για το μέλλον μου! Ήμαστε και σε μια ηλικία που βλέπαμε τα πράγματα απλά, ζούσαμε μαζί με τους Τούρκους μονιασμένοι, φυσικά δεν δίναμε ιδιαίτερη σημασία στην ύπαρξή τους —βλέπεις εμείς ήμαστε το 80% και αυτοί το 20% περίπου. Μερικοί έλεγαν, όπως και σήμερα: «Κάποτε θα έρθουν οι Τούρκοι να μας πάρουν», κι αυτό το θεωρούσαμε αστείο και γελάγαμε. Κι όμως! Έγινε κι αυτό!

Πώς έμαθες για την εισβολή και τι θυμάσαι από αυτές τις στιγμές;
Καλοκαίρι του 1974… δεν θα το ξεχάσω ποτέ! Βρισκόμουν στον Καναδά. Θυμάμαι τα ξένα πρακτορεία να προαναγγέλλουν το γεγονός, αλλά εμείς δεν θέλαμε να το πιστέψουμε. Όταν έγινε το πραξικόπημα στις 15 Ιουλίου, προσπάθησα να επικοινωνήσω με τους δικούς μου στην Κύπρο, αλλά μάταια, η επικοινωνία ήταν αδύνατη. Μετά από πέντε μέρες ακούμε στο ραδιόφωνο «…Turkey invaded Cyprus…» και να συνεχίζουν να λένε πως ο ήχος του πολέμου ήχησε στην Κύπρο! Χάθηκε η γη κάτω από τα πόδια μου. Δεν ήξερα πού να πάω και τι να κάνω. Άκουγα να περιγράφουν πως χιλιάδες κάτοικοι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, τα αεροπλάνα πετούσαν πάνω από τα κεφάλια τους και οι βόμβες έπεφταν μέσα στον τόπο μου. Άκουγα να λένε πως οι περισσότεροι έφυγαν χωρίς να πάρουν τίποτα μαζί τους, και εγώ δεν γνώριζα αν ήταν οι δικοί μου άνθρωποι μέσα σε αυτούς. Τα άφησαν όλα όπως ήταν και έτρεξαν για να γλιτώσουν. Άλλοι ετοίμασαν μια βαλίτσα με μερικά πράγματα, με ένα κομμάτι ψωμί για τα παιδιά τους και έτρεχαν στα χωράφια, για να σωθούν. Όλοι πίστευαν πως θα ήταν κάτι παροδικό και πως μόλις τελειώσει όλο αυτό ο καθένας θα γυρίσει στο σπίτι του και θα επιστρέψει στην κανονική του ζωή. Αλλά έκαναν λάθος…. Ο πόλεμος είχε μόλις αρχίσει…

Προσπάθησες να πας πίσω και ποιες δυσκολίες αντιμετώπισες;
Ναι, βέβαια και προσπάθησα! Δεν θα μπορούσα να σκεφτώ τίποτα άλλο εκτός από το πώς μπορούσα να φτάσω στην Κύπρο! Μαζευτήκαμε μια μεγάλη ομάδα από Έλληνες και Κύπριους, για να συναντήσουμε τον τότε Υπουργό Άμυνας του Καναδά μαζί με τον πρόξενο της Ελλάδας στον Άγιο Νικόλαο στο Τορόντο, για να μας βοηθήσουνε να φτάσουμε στην Κύπρο μέσω Ελλάδας! Ως καταδρομείς των ειδικών δυνάμεων είχαμε εκπαιδευτεί να πολεμήσουμε για την πατρίδα, για την οικογένειά μας, για το χώμα που μας μεγάλωσε! Κάνεις μας εκεί δεν δείλιασε ούτε μαθαίνοντας πως ήμαστε αντιμέτωποι με έναν βέβαιο θάνατο, ούτε όταν μάθαμε για την πτώση ενός αεροπλάνου, με το οποίο μας είχαν κανονίσει να πετάξουμε εμείς. Εκείνες τις μέρες επικρατούσε το απόλυτο χάος! Κάνεις δεν ήξερε τίποτα! Θυμάμαι μετά από πολλές πιέσεις και τρομερή απόγνωση να μας φωνάζουν «Φύγετε, σας παρακαλώ γιατί η Κύπρος θα μαυροφορεθεί και δεν θέλουμε να΄ναι κι οι μανάδες σας αυτές που θα φορέσουν μαύρα!» Εκείνη τη στιγμή, καταλάβαμε πως ο αγώνας για την Κύπρο είχε προδοθεί. Αισθάνθηκα να προδίδω κι εγώ την πατρίδα μου. Έζησα την προδοσία μέσα μου, αφού ενώ πίστευα ότι ο πόλεμος μπορούσε να κερδηθεί, αναγκάστηκα να δεχθώ μια ήττα.

Εξήγησέ μας παππού, τι ακριβώς συνέβη στην Κύπρο εκείνο το καλοκαίρι του 1974;
Αυτή είναι μια μικρή ιστοριούλα που πρέπει να μας πάει λίγο πίσω, πριν την εισβολή. Έχετε μάθει από την ιστορία στο σχολείο σας πως η Ελλάδα ήταν σκλαβωμένη στους Τούρκους για πάρα πολλά χρόνια. Το ίδιο και η Κύπρος. Αργότερα οι Τούρκοι νοίκιασαν την Κύπρο στους Άγγλους και οι Άγγλοι δεν δίνανε χρήματα και τους έλεγαν «άμα έχετε τα κότσια, ελάτε να την πάρετε την Κύπρο». Εμείς οι Κύπριοι, επειδή αισθανόμασταν Έλληνες, το 1955 κάναμε έναν ένοπλο αγώνα εναντίον των Άγγλων. Οι Άγγλοι για να μας τιμωρήσουν, έδωσαν το δικαίωμα στην Τουρκία, παρ’ όλο που είχε φύγει από την Κύπρο (αφού την είχε νοικιάσει σ’ αυτούς), να είναι εγγυήτρια δύναμη στην Κύπρο, μαζί με την Αγγλία και την Ελλάδα. Έτσι, λοιπόν, το 1974 που έγινε το πραξικόπημα στην Κύπρο, πέντε μέρες πριν την εισβολή, η Ελλάδα επενέβη στα εσωτερικά της Κύπρου, για να ανατρέψει τον Πρόεδρό της και τη νόμιμη κυπριακή κυβέρνηση. Τότε οι Τούρκοι επενέβησαν και είπαν: «Εφόσον η Ελλάδα επεμβαίνει στα εσωτερικά της Κύπρου, δικαιούμαστε να επέμβουμε κι εμείς». Κι έτσι, έκαμαν εισβολή στην Κύπρο. Βρήκαν, δηλαδή, την αφορμή. Η 20η Ιουλίου του 1974 αποτελεί μία από τις πιο μαύρες σελίδες στην ιστορία του σύγχρονου Ελληνισμού. Η τουρκική εισβολή με την κωδική ονομασία «Αττίλας» είναι η ημέρα που ξεκινά η τουρκική εισβολή. Τα τουρκικά στρατεύματα, παραβιάζοντας κάθε κανόνα διεθνούς δικαίου πραγματοποιήσαν, ανενόχλητα, απόβαση στο βόρειο τμήμα του νησιού. Η Τουρκία έχει βρει μία πρώτης τάξεως πρόφαση. Γιατί οι Τούρκοι πάντα ήθελαν την Κύπρο και, δυστυχώς, επειδή ήταν πολύ μακριά από την Ελλάδα και πολύ κοντά στην Τουρκία, τους ήταν πολύ εύκολο. Η Τουρκία λοιπόν, έχοντας δημιουργήσει προγεφύρωμα και έχοντας μεταφέρει στην Κύπρο αρκετές δυνάμεις από την Τουρκιά, κατέλαβε 36% της έκτασης του νησιού. Ήταν φυσικά πολύ περισσότεροι από εμάς. Τα όπλα μας ήταν πολύ παλιά. Δεν μπορέσανε οι Έλληνες να πάνε να βοηθήσουνε, ήταν διαλυμένος και ο στρατός της Ελλάδας λόγω της χούντας. Η λίστα των θυμάτων έγινε ιδιαίτερα μεγάλη, αριθμώντας πάνω από 6.000 νεκρούς, πάνω από 1.500 αγνοούμενους και πάνω από 200.000 εκτοπισμένους. Παιδί μου, υπήρχαν απώλειες, σκοτώθηκαν πολλά παιδιά! Πάρα πολλοί σκοτώθηκαν, και από εμάς και από τους Τούρκους. Ακόμα ψάχνουν να τους βρουν. Υπάρχουν πάρα πολλοί που αγνοούνται ακόμα και προφανώς, είναι σκοτωμένοι και θαμμένοι, ποιος ξέρει πού… Ίσως σε ομαδικούς τάφους. Πολλές φορές, ακόμα και σήμερα, βρίσκουν σκελετούς σε ομαδικούς τάφους και με την εξέταση DNA που γίνεται, ανακαλύπτουν σε ποιους ανήκουν.

Όταν γύρισες πίσω στην πατρίδα σου, πώς αισθάνθηκες και πώς τα ξαναβρήκες όλα;
Δύο χρόνια μετά την εισβολή, κατάφερα τελικά να πάω πίσω! Στο αεροδρόμιο με ενημέρωσαν πως ήμουνα στην λίστα με τους αγνοούμενους! Εκείνη την στιγμή έζησα μια δεύτερη προδοσία. Ένιωσα σαν να ήταν λάθος που ζούσα ή σαν να έφταιγα που ήμουν ακόμη ζωντανός… Θυμάμαι έντονα, πως το μόνο που ήθελα και λαχταρούσα ήταν να πάω να αγκαλιάσω την μάνα μου, τον πατέρα μου και τα αδέλφια μου. Στον πόλεμο δεν χάσαμε ευτυχώς κανέναν από την οικογένεια μου, αλλά έχασα φίλους, πολλούς φίλους που υπηρετήσαμε μαζί στην ίδια μοίρα ως φαντάροι, συγκεκριμένα 149 από την 33η μοίρα των Ειδικών Δυνάμεων Καταδρομών, όπου υπηρέτησα και εγώ. Αν πολεμούσα και εγώ τότε, σίγουρα ο αριθμός θα στρογγύλευε. Ναι, ήμαστε και τυχεροί που η οικογένειά μου ήταν ζωντανή και δεν χάσαμε τα σπίτια και το χωριό μας. Πολύ έντονα συναισθήματα ένιωθα εκείνη την μέρα της επιστροφής, χαρά, αγωνία καθώς και τον φόβο… Και παρακαλώ τον Θεό, να μην τον νιώσουν ποτέ τα παιδιά μου. Άκουσα και είδα τον πόνο, όσο παράξενα και να σου ακούγεται. Ο πόνος, κόρη μου, δεν σβήνει, κι ας έφτιαξαν τη ζωή τους μετά, κι ας προχώρησαν παρακάτω. Ο πόλεμος είναι μόνο βία. Και κάποιοι την έζησαν από πρώτο χέρι. Όπλα, τανκς, βιασμοί, αιχμαλωσίες, βασανισμοί, δολοφονίες. Όλα αυτά που μου περιέγραψαν οι δικοί μου και όσα μπόρεσα να δω, μου χάραξαν την καρδιά μου! Αυτό όμως που θα μείνει ανεξίτηλο στην ψύχη μου, είναι η στιγμή που είδα την τουρκική σημαία στον Πενταδάχτυλό μας, ήταν ορατή από χιλιόμετρα μακριά, στον δρόμο προς το χωριό μου. Και η ζωή μετά την εισβολή ήταν πολύ δύσκολη παιδί μου, δεν ήταν όπως παλιά. Φτώχεια, δυστυχία και δυσκολίες, έτσι δεν άργησα να καταλάβω πως η ελπίδα της επιστροφής χάθηκε.

Τώρα που η είσοδος στα κατεχόμενα είναι ελεύθερη, εσύ πήγες παππού;
Θυμάμαι ήταν Μεγάλη Πέμπτη, Απρίλιος 2003, όταν μας ανήγγειλαν πως μπορούμε να πάμε ελεύθερα στα κατεχόμενα, όχι για να μείνουμε, αλλά να επισκεφθούμε τον τόπο μας. Με έβαλαν σε μεγάλο δίλημμα. Από τη μια ήθελα να ξαναδώ τον τόπο μου, από την άλλη δεν ήθελα να χαλάσω το μόνο που μου απέμεινε από τα νεανικά μου χρονιά, τις όμορφες αναμνήσεις που είχα από αυτές τις περιοχές. Κατά βάθος, δεν ήθελα να δω τα σπίτια μας που τα είχαν πάρει οι Τούρκοι και ζουν μέσα, αλλά τελικά από περιέργεια και μόνο, πήγα! Και τι κατάλαβα, κόρη μου… Καλύτερα να μην τα έβλεπα! Δεν ήταν ο τόπος μου, όπου έζησα, που θυμάμαι ως παιδί και νέος. Στην διαδρομή προς τον Απόστολο Ανδρέα, το ανατολικότερο σημείο της Κύπρου αντικρίσαμε χωριά ερειπωμένα… σχεδόν γκρεμισμένα -μην ξεχνάτε ότι βομβαρδίστηκε ο τόπος και είναι πάρα πολύ δύσκολο να τον βλέπεις έτσι. Επίσης, είναι πολύ θλιβερό να διαπιστώνεις πόσες δεκαετίες πίσω έγιναν αυτά. Στενοχωρήθηκα ακόμα περισσότερο, όταν είδα τις εκκλησίες να στέκουν βουβές και βεβηλωμένες. Ήταν κάτι που δεν θα ήθελα να επαναλάβω, νιώθω περίεργα…

Να μας κάνεις μια ευχή, παππού;
Πέρασαν ήδη 50 χρόνια, μισός αιώνας, από την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο. 50 ολόκληρα χρόνια προσφυγιάς, 50 χρόνια διαίρεσης του νησιού σε βόρεια και νότια Κύπρο, 50 χρόνια αγνοουμένων, 50 χρόνια παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, 50 χρόνια καταστροφής της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, 50 χρόνια αγώνα και προσπάθειας λύσης του κυπριακού προβλήματος! Ίσως, κόρη μου, θα περίμενες να σου έλεγα πως εύχομαι να απελευθερωθεί η Κύπρος μας και να επιστρέψουν οι πρόσφυγες στα σπίτια τους, αλλά αυτό είναι πολύ δύσκολο πλέον. Είναι ένα περίπλοκο πρόβλημα το Κυπριακό… Είναι μπερδεμένη η κατάσταση. Και για εκείνους τους Τούρκους εκεί είναι πλέον το σπίτι τους, η πατρίδα τους. Γι’ αυτό, όσο περνάνε τα χρόνια, είναι πιο δύσκολο να πάρουμε τα κατεχόμενα, γιατί εκεί πέρα έχουν γεννηθεί παιδιά που και για εκείνους είναι πατρίδα τους. Είναι το σπίτι τους τώρα. Η ευχή μου είναι να μην ξεχάσετε ποτέ εσείς, οι νέοι, την ιστορία της μαύρης αυτής μέρας, να τιμάτε τους αδικοχαμένους που έπεσαν υπέρ πίστεως και πατρίδος, αλλά και τους αγνοουμένους. Η Κύπρος μας έχει αξιόλογη ιστορία μαχητών και ηρώων. Η ταυτότητά μας είναι η ιστορία μας! ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ…….κόρη μου!
Παππού μου, σε ευχαριστούμε παρά πολύ!!