Κάθε χρόνο, στα Αρσάκεια-Τοσίτσεια Σχολεία της Εκάλης, στις 8 Νοεμβρίου, τελείται μνημόσυνο στη μνήμη των ευεργετών Μιχαήλ και Ελένης Τοσίτσα και Αποστόλου Αρσάκη. Εκατόν πενήντα και πλέον χρόνια μετά την ίδρυση του πρώτου Τοσιτσείου Σχολείου οι μαθητές εξακολουθούν να τιμούν τους ευεργέτες τους.

Στους επικήδειους που εκφώνησαν διακεκριμένες προσωπικότητες της εποχής για την Ελένη Τοσίτσα και δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Αιών» (έτος ΚΗ΄, φύλλο 2111/11/4/1866) αποτυπώνεται ο σεβασμός των Ελλήνων για τη μεγάλη κυρία.

«Και ιδού λοιπόν, αδελφοί, όπερ εν αρχή ελέγομενˑ ιδού η Ελένη Τοσίτσα, σκορπίσασα τον υπό τής Θείας Πρόνοιας διαπιστευθέντα αυτή πλούτον, ουχί από επιδεικτικής διαθέσεως και ασκόπως εις έργα πρόσκαιρα και μάταια, άδοξα ή μικρού λόγου άξια, αλλ’ από πάσης ευσεβούς προαιρέσεως και σκοπιμώτατα εις έργα χρήσιμα, ένδοξα και μεγάλα, εις έργα κοινωφελή, εις ανεγέρσεις ναών, εις οικοδομάς σχολείων, εις περίθαλψιν πενήτων και απόρωνˑ ο έστιν ιδού η Ελένη Τοσίτσα, εν ω εσκόρπισεν τον πλούτον, επλούτησεν αυτή εν έργοις καλοίς, κατά την τού Αποστόλου παραγγελίαν, και έχει την δικαιοσύνην αυτής μένουσαν εις αιώνα τον άπαντα», είπε γι’ αυτήν ο Κωνσταντίνος Κοντογόνης, καθηγητής τής Θεολογίας.

«Αλλά και την χριστιανικήν εκπαίδευσιν και αγωγήν τού γυναικείου φύλου, ιδίως επόθησεν η φιλάγαθος αυτή γυνή, διότι σφοδρώς ησθάνετο την εθνικήν ταύτην ανάγκην, πεπεισμένη ότι άνευ μητέρων αγαθών και οικογενεικής αγωγής είναι αδύνατον να ευδαιμονήσῃ ποτέ το έθνος ημών», είπε ο Λέων Μελάς αποχαιρετώντας τη μεγάλη ευεργέτιδα εκ μέρους τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας.

«Ο σπείρων επ’ ευλογίαις, επ’ ευλογίαις και θερίσει», λέει ο Απόστολος Παύλος στην Β΄ Επιστολή του προς Κορινθίους. Και με τις ευλογίες αυτές η αγαθή ψυχή τής Ελένης Τοσίτσα θα βρίσκεται πάντα ανάμεσα μας, όσο τα νέα παιδιά θα συνεχίσουν να δέχονται τους καρπούς της παιδείας στο Σχολείο που της οφείλει την ύπαρξή του.

Παναγιώτα Αν. Ατσαβέ

φιλόλογος – ιστορικός

Απόσπασμα από κείμενο δημοσιευμένο στον ιστότοπο https://history.arsakeio.gr/.

Την Τρίτη 2/12/25 οι μαθητές και οι μαθήτριες του Α’ Αρσακείου-Τοσιτσείου Γυμνασίου Εκάλης εκκλησιάστηκαν ενόψει του εορτασμού των Χριστουγέννων στον Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου Δροσιάς. Μετά τη Θεία Λειτουργία τελέστηκε το ετήσιο μνημόσυνο της καθηγήτριας Μουσικής των Σχολείων μας Μαρίας Τασσοπούλου, παρουσία της οικογένειάς της. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε μια μικρή αλλά πολύ συγκινητική εκδήλωση στον χώρο του Θεάτρου των Αρσακείων-Τοσιτσείων Σχολείων Εκάλης, όπου έχει τοποθετηθεί το πιάνο της Μαρίας, το οποίο δωρίσθηκε από τους γονείς της, για να εξυπηρετεί τις ανάγκες όλων των Σχολείων. Συγκεκριμένα, η κ. Χριστίνα Βαρσάμη-Κούκνη, υπεύθυνη του Μουσικού Ομίλου των Αρσακείων Τοσιτσείων Σχολείων Εκάλης και συνεργάτης για πολλά χρόνια με τη Μαρία Τασσοπούλου, προλόγισε την εκδήλωση, εκφράζοντας τις ευχαριστίες των Αρσακείων-Τοσιτσείων Γυμνασίων και Λυκείων Εκάλης προς την οικογένεια της εκλιπούσης και μιλώντας για τον χαρακτήρα και το εκπαιδευτικό έργο που προσέφερε η Μαρία στα Σχολεία μας. Στη συνέχεια, πολυπληθής ομάδα μαθητών των δύο Γυμνασίων της Εκάλης και μικρή ορχήστρα μαθητών από όλα τα Σχολεία, υπό την καθοδήγηση της μουσικού κ. Αβρανά, εκτέλεσε μουσικά κομμάτια. Τα τραγούδια που ακούστηκαν ήταν τα εξής: «Όπου υπάρχει αγάπη», «Έλα πάρε μου τη λύπη» και «Dust in the wind». Τόσο στο μνημόσυνο όσο και στην εκδήλωση παρέστησαν οι Διευθύνσεις και καθηγητές των Αρσακείων-Τοσιτσείων Σχολείων Εκάλης.

Δείτε τα τραγούδια που οι μαθητές μας τραγούδησαν:

To 2025 σηματοδοτεί την ογδοηκοστή επέτειο από το τέλος του Ολοκαυτώματος. Για αυτό τον λόγο, την Τρίτη 4 Φεβρουαρίου 2025, κατά τη διάρκεια της πρωινής προσευχής, οι μαθητές του Α’ Αρσακείου–Τοσιτσείου Γυμνασίου Εκάλης παρακολούθησαν στο Θέατρο των Σχολείων μας ένα σύντομο αφιέρωμα για την τύχη των Ελλήνων Εβραίων, με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης Θυμάτων του Ολοκαυτώματος. 

Συγκεκριμένα, παρουσιάστηκαν δύο βίντεο με τίτλο «Τι απέγιναν οι Έλληνες Εβραίοι της Θεσσαλονίκης» και «Πώς διασώθηκαν οι Εβραίοι της Ζακύνθου», την επιμέλεια των οποίων είχε η μαθήτρια Αντωνακοπούλου Μαρία υπό την επίβλεψη του καθηγητή Θεολόγου των Σχολείων μας κ. Λάσκαρη Ιατρόπουλου.

Το αφιέρωμα ολοκληρώθηκε με την παρουσίαση του τραγουδιού «Dance me to the end of love», το οποίο συνέθεσε ο Αμερικανοεβραίος μουσικός Leonard Cohen και αναφέρεται στις εκτελέσεις που έλαβαν χώρα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης από τους Γερμανούς Ναζί. Το τραγούδι ερμήνευσαν οι μαθητές μας Νικόλας Δοβλέτης, Αμαλία Παριανού, Μαριβάσια Τοπτσή και Λυδία Χριστοπούλου. 

Ακολουθεί το μήνυμα του Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού Κυριάκου Πιερρακάκη για την ημέρα: «Η 27η Ιανουαρίου είναι αφιερωμένη στους έξι εκατομμύρια Εβραίους που οδηγήθηκαν σε μαρτυρικό θάνατο από τους Ναζί. Η Διεθνής Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος υπενθυμίζει σε όλους μας ότι ο αντισημιτισμός, ο ρατσισμός, η μισαλλοδοξία και ο τυφλός φανατισμός μπορούν να οδηγήσουν σε θηριωδίες που τραυματίζουν ανεξίτηλα την ανθρωπότητα. Το Ολοκαύτωμα άφησε βαθιές πληγές και στην πατρίδα μας. Υπολογίζεται ότι δολοφονήθηκαν μαζικά περίπου 60.000 Έλληνες Εβραίοι. Ιδιαίτερα στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη το ποσοστό εξόντωσης των Ελλήνων Εβραίων ξεπέρασε το 90%. Γι’ αυτό και, προκειμένου να τιμήσουμε τη μνήμη των συμπολιτών μας, η σημερινή ημέρα έχει ανακηρυχθεί από τη Βουλή των Ελλήνων και ως Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος. Καθώς οι αναφορές από ανθρώπους που έζησαν τα γεγονότα λιγοστεύουν, αυξάνουν οι κίνδυνοι της λήθης και της αναβίωσης του αντισημιτισμού στην Ευρώπη και στον κόσμο. Είναι χρέος μας να θυμόμαστε τι συνέβη στα στρατόπεδα της φρίκης, να διδαχθούμε από το παρελθόν και να μην επιτρέψουμε να συμβεί «Ποτέ Ξανά» στο μέλλον. Η μνήμη δείχνει τον δρόμο της αλληλεγγύης, της ειρήνης, της ισότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.»

Την Παρασκευή 2 Φεβρουαρίου 2024, μετά την καθιερωμένη πρωινή προσευχή στον χώρο του Θεάτρου, παρουσιάστηκε από μαθητές μας ένα αφιέρωμα στα θύματα του Ολοκαυτώματος από το ναζιστικό καθεστώς κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Με μεγάλη συγκίνηση παρακολουθήσαμε τη μαθήτρια της Β’ τάξης Μαρία Ρέπουλη και τον μαθητή της Γ’ τάξης Νικόλα Ραφαηλίδη, με τη συνδρομή της μαθήτριας της Γ’ τάξης Αλεξάνδρας Σφηκάκη, να μας μιλούν για τις κτηνωδίες των Γερμανών, τις μαζικές εκτελέσεις έξι εκατομμυρίων Εβραίων, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης… Μετά από όσα είδαμε, αντιλαμβανόμαστε περισσότερο από ποτέ το πόσο επιτακτική είναι η ανάγκη να ενωθούμε σε έναν κοινό αγώνα για την προάσπιση του Ανθρωπισμού και των οικουμενικών αξίων, και για την οικοδόμηση ενός κόσμου ελευθερίας και ισότητας για όλους. Οι καθηγητές που ανέλαβαν την προετοιμασία της παρουσίασης ήταν ο κ. Λ. Ιατρόπουλος (θεολόγος), ο κ. Γ. Παντόγλου (θεολόγος) και η κ. Ιω. Τσεκούρα (φιλόλογος). 

Δείτε το σύντομο βίντεο της παρουσίασης που προβλήθηκε πατώντας εδώ.