Γράφει η μαθήτρια Λήδα Σκαπινάκη (Β4)

Λέγοντας «κλιματική αλλαγή» εννοούμε τις αισθητές μεταβολές του παγκόσμιου κλίματος, οι οποίες δυστυχώς δεν οφείλονται μόνο σε φυσικά αίτια, αλλά κυρίως σε ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η αποψίλωση των τροπικών δασών, η γεωργία, η κτηνοτροφία και η παραγωγή χημικών ουσιών. Εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, η στάθμη της θάλασσας αυξάνεται, οι παγετώνες λιώνουν. Παρατηρούνται, ακόμη, ακραία καιρικά φαινόμενα -εντονότερα και πιο εντατικά-, μείωση του ατμοσφαιρικού όζοντος, αλλαγές στο οικοσύστημα, λόγω της απώλειας της βιοποικιλότητας, αλλαγές στις προμήθειες του γλυκού πόσιμου νερού, υποβάθμιση του εδάφους και αστικοποίηση. Διάφοροι οικολογικοί σύλλογοι από όλον τον κόσμο, αλλά και ηγεσίες κρατών προσπαθούν να συνεργαστούν, ώστε να βρουν μια λύση. Είναι όμως εφικτό αυτό, αν δεν βοηθήσουμε ΚΑΙ ατομικά;
Πού βρισκόμαστε σήμερα; Έχουμε ήδη αυξήσει τη θερμοκρασία του πλανήτη κατά περισσότερο από 1 °C σε σύγκριση με το επίπεδο των θερμοκρασιών που επικρατούσαν πριν από τη βιομηχανική εποχή. Οι επιστήμονες που συμμετέχουν στη διακυβερνητική επιτροπή για την κλιματική αλλαγή (IPCC) προειδοποιούν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη κατά 1,5 °C θα έχει σοβαρές- ακόμη και μη αναστρέψιμες- συνέπειες για το περιβάλλον και τις κοινωνίες μας. Ας μιλήσουμε για το «φαινόμενο του θερμοκηπίου». Στην ατμόσφαιρα της Γης βρίσκονται κάποια αέρια, τα οποία συγκρατούν τη θερμότητα του ήλιου και εμποδίζουν τη διάχυσή της στο διάστημα, υπερθερμαίνοντας έτσι τον πλανήτη. Το φαινόμενο αυτό είναι φυσικό, ωστόσο η ανθρώπινη δραστηριότητα συμβάλλει αρκετά στην αύξηση συγκέντρωσης αερίων. Με την καύση του πετρελαίου και του άνθρακα παράγονται μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα και υποξειδίου του αζώτου, ενώ με την υλοτομία χάνονται πολλά δέντρα, τα οποία απορροφούσαν διοξείδιο του άνθρακα, με αποτέλεσμα πλέον να απελευθερώνεται και αυτό στην ατμόσφαιρα. Αυτά τα επιπλέον αέρια ενισχύουν το «φαινόμενο του θερμοκηπίου» στην ατμόσφαιρα του πλανήτη μας, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία της γης να αυξάνεται με πρωτοφανείς ρυθμούς και να επέρχονται σημαντικές αλλαγές στο κλίμα.

Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει όλες τις περιοχές του κόσμου. Για να αποφύγουμε την ολική καταστροφή του πλανήτη, μπορούμε να εφαρμόσουμε στην καθημερινότητά μας κάποια μέτρα, που μπορούν να θεωρηθούν «μικρά» ή «ασήμαντα», αλλά που μπορούν να κάνουν τη μεγάλη διαφορά. Για παράδειγμα, αν προσπαθήσουμε να μειώσουμε την κατανάλωση της ενέργειας στα σπίτια μας, τότε θα μειωθούν και οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Επίσης, μπορούμε να περιορίσουμε τη χρήση αυτοκινήτων και να μετακινούμαστε με Μέσα Μαζικής Μεταφοράς ή ακόμα καλύτερα με ποδήλατα, όπου αυτό είναι δυνατόν. Θα μπορούσαμε να έχουμε καθαρότερο αέρα με αποδοτικότερα συστήματα δημόσιων συγκοινωνιών στις πόλεις! Και, φυσικά, η ανακύκλωση είναι ένα από τα πιο εύκολα, αλλά και δραστικά μέτρα.
Ας μην έχουμε την ψευδαίσθηση ότι η κλιματική αλλαγή, μια μέρα, απλώς θα εξαφανιστεί! Η κλιματική αλλαγή αποτελεί επείγουσα απειλή για τον πλανήτη μας, αλλά όλοι μας μπορούμε να κάνουμε κάτι για να την καταπολεμήσουμε και να οικοδομήσουμε ένα καλύτερο μέλλον. Ας μην είμαστε εγωιστές, ας σκεφτούμε λίγο και τις επόμενες γενιές! Κάθε δράση, έστω και μικρή, έχει μεγάλη σημασία!

Γράφει η μαθήτρια Μελίνα Λαζάρου (Β2)

Η επανάληψη είναι η μητέρα της μαθήσεως. Ισχύει όμως αυτό και για την εξελικτική μας πορεία; Λένε πως «Όποιος λαός δε μαθαίνει από την ιστορία του, είναι καταδικασμένος να την ξαναζήσει.» Η προφητική αυτή φράση αποτελεί πλέον μία συμπερασματική διαπίστωση και επιβεβαιώνει τον χαρακτηρισμό της ζωής ως φαύλου κύκλου. Το ερώτημα όμως που προκύπτει είναι: Γιατί βλέπουμε την ιστορία να επαναλαμβάνεται; Θα έπρεπε να αφήνουμε πίσω μας τα λάθη του παρελθόντος. Να επανορθώνουμε στο μέλλον! Αυτό, ωστόσο, δε βρήκε πρακτική εφαρμογή σε καμία ιστορική πραγματικότητα.
Με αφορμή τα δύο χρόνια από την τραγική και θλιβερή έναρξη του πολέμου μεταξύ της Ουκρανίας και της Ρωσίας, αλλά και την πρόσφατη έναρξη ενός ακόμη πολέμου στη Μέση Ανατολή, συγκεκριμένα στο Ισραήλ, στον οποίο έχει αρχίσει να εμπλέκεται και η Δύση, ας σταθούμε για λίγο και ας αναρωτηθούμε για την πορεία μας στα μονοπάτια της ιστορικής εξέλιξης και για τον ρόλο που είχε αυτή η πορεία στη διαμόρφωση της σημερινής πραγματικότητας. Ήταν όντως ομαλά ευθύγραμμη ή επιλέξαμε μια παράκαμψη, που τελικά οδηγεί ξανά και ξανά στο σημείο της αφετηρίας μέσω φαινομενικά διαφορετικών, αλλά τελικά ίδιων δρόμων;
Πριν από ένα έτος και εννιά μήνες, στις 24 Φεβρουαρίου του 2022, με εντολή του προέδρου της Ρωσικής Ομοσπονδίας, Βλαντιμίρ Πούτιν, τα ρωσικά στρατεύματα εισέβαλαν στα ουκρανικά εδάφη με πυραύλους και χτυπούσαν ανελέητα την πρωτεύουσα του ουκρανικού κράτους, το Κίεβο. Οι επιθέσεις αυτές σηματοδότησαν και την έναρξη των εχθροπραξιών μεταξύ των δύο χωρών, ενώ μέχρι και σήμερα κανένα γεγονός δεν έχει, δυστυχώς, σηματοδοτήσει τη λήξη της οδυνηρής αυτής κατάστασης. Παράλληλα, πριν από μόλις λίγες ημέρες έγιναν επιθέσεις κατά του Ισραήλ από τους Παλαιστινίους. Οικισμοί καταστρέφονται, άνθρωποι από άλλες χώρες κρατούνται αιχμάλωτοι, ενώ ο αριθμός των νεκρών και των τραυματιών αυξάνεται διαρκώς. Δύο ακόμη πλήγματα για τον ανθρώπινο πολιτισμό…

Ο πόλεμος στην Ουκρανία θεωρείται πλέον «ξεπερασμένος» για την επικαιρότητα. Παρόλο που πρόκειται για έναν πόλεμο! Έναν ΑΚΟΜΗ πόλεμο, που δε θα αποτελέσει και τον τελευταίο. Αντίθετα, τα γεγονότα του πολέμου του Ισραήλ αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη δημοσιότητα… Ήρθε λοιπόν η ώρα, να γίνουμε παρατηρητές των εαυτών μας και να δώσουμε απάντηση στα προαναφερόμενα ερωτήματα. Ποια είναι η αιτία που μας οδηγεί τελικά στο ίδιο σημείο, ξανά και ξανά;
Το άκουσμα της απάντησης στα παραπάνω ερωτήματα φαντάζει όλο και πιο τραγικό κάθε φορά: Ο ανθρώπινος παράγοντας! Ναι, ο άνθρωπος! Για ακόμη μία φορά καθίσταται εμπόδιο στη φύση του. Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Ολοένα και πιο θλιβερή, οδυνηρή, τραγική. Με ολοένα και περισσότερο μίσος προερχόμενο από τον άνθρωπο. Με ολοένα και πιο δυνατή την απαίτηση του, να ικανοποιηθεί το συμφέρον του. Δε μαθαίνει από τα λάθη του, αλλά τα χρησιμοποιεί για να δημιουργήσει τα επόμενα. Ίσως πάντα να ήταν άπληστος. Επιζητούσε και επιζητεί την εξουσία, το κέρδος. Έχει εγκλωβιστεί σε αυτή την νοοτροπία και δεν το συνειδητοποιεί. Και έχει πιάσει μια ιλιγγιώδη ταχύτητα, που δεν του επιτρέπει να κοιτάξει πίσω και να προβληματιστεί.
Το συμπέρασμα είναι πως- καλώς ή κακώς- οι ανάγκες του ανθρώπου δεν έχουν αλλάξει. Οι καταστάσεις όμως έχουν! Το λάθος είναι πως ο άνθρωπος δεν έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο τις αντιμετωπίζει και αυτό οφείλεται στη δημιουργία ενός κόσμου, παγιδευμένου σε μία ιδεολογία μονοδιάστατη, που υποστηρίζει έναν λανθασμένο τρόπο διεκδίκησης των δικαιωμάτων. Επαναλαμβάνει, λοιπόν, ξανά και ξανά τα ίδια λάθη, τα οποία ίσως και να μην του αφήνουν πλέον περιθώρια επανόρθωσης. Η ιστορία επαναλαμβάνεται μπροστά στα μάτια του. Θα επαναλαμβάνεται μπροστά στα μάτια του. Και η επανάληψή της θα γίνεται κάθε φορά με όλο και πιο οδυνηρό τρόπο. Εκτός… αν βρεθεί κάτι που θα φέρει την ανατροπή. Κάτι να ΜΑΣ σταματήσει. Και οι μοναδικοί που μπορούν, είμαστε ΕΜΕΙΣ!

Γράφει η μαθήτρια Μαρία Αντωνακοπούλου (Β3)

Αναμφίβολα, στις μέρες μας ζούμε πραγματικά δύσκολες καταστάσεις. Μία από αυτές ήταν και το φονικό πέρασμα της κακοκαιρίας «Daniel», που άφησε πίσω της μεγάλες πληγές… Αυτή η καταστροφική πλημμύρα χτύπησε πολλές περιοχές, για τις οποίες ξημέρωσε μία σκληρή «επόμενη μέρα», με αποτέλεσμα οι άνθρωποι εκεί να προσπαθούν τώρα να μαζέψουν τα κομμάτια τους… Σε αυτή, λοιπόν, τη δύσκολη κατάσταση ο ένας πρέπει να σταθεί στο πλευρό του άλλου. Οφείλουμε όλοι να τείνουμε χείρα βοηθείας στη Θεσσαλία, στον πάσχοντα συνάνθρωπό μας! Εκτός από την υλική βοήθεια (τρόφιμα, ρουχισμός, είδη πρώτης ανάγκης γενικότερα), είναι σημαντικό να στείλουμε τη θετική μας ενέργεια, να στηρίξουμε ψυχικά και ηθικά όλους τους ανθρώπους, που βιώνουν τραυματικές εμπειρίες. Η διατήρηση του θείου δώρου της ζωής μέσα σε συνθήκες αξιοπρέπειας είναι αναφαίρετο δικαίωμα κάθε ανθρώπου, που από τη φύση του είναι αισιόδοξος!
Η κοινωνία σήμερα είναι, δυστυχώς, ευάλωτη. Απειλείται με καταστροφή από την απερισκεψία και την απραγία του ανθρώπου, από τα ψυχρά και πολύμορφα συμφέροντα, που οδήγησαν στην έκπτωση των ηθικών αξιών! Οι δυνατοί του κόσμου κατέληξαν σε μια «αδύναμη» συμφωνία, που έγινε κοφτερό δρεπάνι και θερίζει αλόγιστα. Περισσότερο από κάθε άλλη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, ο πλανήτης και το οικοσύστημα βρίσκονται σε κίνδυνο. Υπολογίζεται ότι μέχρι το 2050 ο πληθυσμός του πλανήτη θα ανέρχεται σε 9 δισεκατομμύρια κατοίκους και θα χρειάζονται 2 πλανήτες, για να τραφούν όλοι οι κάτοικοί του. Λοιπόν, είναι καιρός ο άνθρωπος να αναλάβει τις ευθύνες του, γιατί στένεψαν πολύ τα περιθώρια. Είναι επιτακτική η ανάγκη, να πετάξουμε τα βαρίδια του βολέματος και της καλοπέρασης!
Διάβασα πρόσφατα και για «το κίνημα της εθελούσιας απλότητας» (Voluntary Simplicity Movement). Έτσι ονομάζεται η νέα τάση ζωής, που επιλέγουν όλο και περισσότεροι κάτοικοι της Αμερικής. Ονειρεύονται να απαλλαγούν από όσα έχουν στην κατοχή τους δίνοντάς τα σε φιλανθρωπικούς σκοπούς και να ζουν με ελάχιστα χρήματα, απολαμβάνοντας όμως τις χαρές της ζωής χωρίς στρες. Οι οπαδοί του κινήματος της απλότητας είναι άνθρωποι, που μέχρι πρότινος επιδίωκαν να γεμίζουν τα σπίτια τους με έπιπλα, ηλεκτρικές συσκευές, ρούχα και παπούτσια και φυσικά, όταν αποκτούσαν παιδιά, συνέχιζαν να ακολουθούν την ίδια καταναλωτική μανία γεμίζοντας τα παιδικά δωμάτια με δώρα και παιχνίδια. Σήμερα όμως, βλέπουν τελείως διαφορετικά τα πράγματα. Κατ’ αρχάς, θεωρούν ουτοπικό να βασίζουν την ευτυχία τους στα υλικά αγαθά και επιλέγουν μια πιο φυσική και φυσιολογική ζωή. Εγκαταλείπουν τις πολυτελείς κατοικίες τους στα προάστια των μεγαλουπόλεων και μετακομίζουν σε τροχόσπιτα, εκεί όπου ο αέρας είναι καθαρός, το περιβάλλον ήσυχο και τα τρόφιμα υγιεινά. Αφήνουν τις γεμάτες στρες δουλειές τους στις πολυεθνικές επιχειρήσεις και γίνονται καλλιεργητές βιολογικών προϊόντων. Το αποτέλεσμα; Ανακαλύπτουν ξανά τον εαυτό τους!

Δεν ξέρω αν αυτή είναι η λύση, αλλά σίγουρα ορισμένες φορές, βολευόμαστε σε έναν τρόπο ζωής που είναι «εντάξει», αλλά δεν εκπληρώνει αυτό που επιθυμούμε βαθιά μέσα μας. Ίσως και να χρειάζεται να διαλυθούμε, ώστε να ξανασυναρμολογήσουμε τα κομμάτια μας και να δημιουργήσουμε κάτι ισχυρότερο, καλύτερο από πριν. Κάποιες φορές, χρειάζεται να περιπλανηθούμε στο άγνωστο, για να βρούμε τον εαυτό μας. «Όλοι όσοι περιπλανιούνται δεν έχουν απαραίτητα χαθεί», είπε ο Τόλκιν και είναι κάτι που χρειάζεται να θυμόμαστε πάντα. Ας προβληματιστεί, λοιπόν, ο καθένας από εμάς και ας ενεργοποιηθεί προς μία δημιουργική πορεία!

Γράφει η μαθήτρια Αθηνά Ορφανού (Β’3)

Με μαύρο πέπλο σκέπασαν τον κόσμο,
τον κόσμο, όπου κάποτε η χαρά είχε τον πρώτο λόγο.
Με αυτό το μαύρο πέπλο,
που είναι κεντημένο με βία για ύφασμα,
αδικία για τις λεπτομέρειες και
απανθρωπιά για δαντέλα.
Και κάτω από το μαύρο πέπλο,
όλοι μαύρο εβλέπαν,
αφού εκείνο έκρυβε το φως ως το υπερπέραν.
Εκείνοι όμως το συνήθισαν, αφού ήταν ο νέος τους ουρανός.
Έτσι, συνέχισαν οι κακές πράξεις
και της ηρεμίας οι διαταράξεις.
Υπήρχαν παντού,
όπου και να κοιτάξεις.
Όμως ήταν και κάποιοι λίγοι,
που για χρόνια την ελπίδα περιμέναν
σαν ηλιαχτίδα να φανεί,
μέσα σε τούτη την καταιγίδα την πικρή.
Έτσι, μισόκλεισαν τα μάτια τους
μέσα από το πέπλο να κοιτάξουν,
του ήλιου τις ακτίνες,
να μη χάσουν.
Περνούσε όμως ο καιρός και πουθενά η ηλιαχτίδα.
Σιγά σιγά φθειρόταν κι η ελπίδα.
Με τις λίγες δυνάμεις που τους απομέναν,
έκλεισαν τα μάτια τους και τα ξανάνοιξαν αποζητώντας καθαρόν αέραν.
Κοίταξαν τον ουρανό, πεντακάθαρο και γαλανό.
Είχε φύγει πια το πέπλο το μαύρο, το ασφυκτικό.
Στη θέση του στεκόταν ο ήλιος ο λαμπρός,
που με τις ακτίνες του αγκάλιασε τον κόσμο ωσάν στοργικός γονιός.
Σαν κουβέρτα ζέστανε τις ψυχρές καρδιές των ανθρώπων.
Έπειτα, ήρθε η ελπίδα,
η πιο όμορφη ηλιαχτίδα!
Τέλος, είπαν όλοι με μια φωνή,
μεγάλοι και μικροί,
πως ποτέ δε θα άφηναν ξανά,
αυτή την αγκαλιά,
να φύγει μακριά.

Γράφει η μαθήτρια Ελένη Κατωπόδη (Β2)

Νότες, ρυθμός, μελωδίες… Πώς θα ήταν ο κόσμος άραγε χωρίς μουσική; Πώς θα ήταν οι σχέσεις των ανθρώπων, εάν δεν υπήρχε ένα τραγούδι για να τις εκφράσει; Η μουσική είναι ένα ξεχωριστό εργαλείο, για να αποτυπωθούν οι ανθρώπινες σκέψεις, αλλά και τα συναισθήματα. Με τον καλύτερο τρόπο τονίζει τη σημασία της μουσικής στη ζωή μας ο Φινλανδός συνθέτης και βιολιστής Jean Sibelius, που εύστοχα παρατηρεί πως «η μουσική αρχίζει εκεί που σταματούν οι δυνατότητες της γλώσσας». Η μουσική έχει μεγάλη συναισθηματική σημασία για τον άνθρωπο. Ενισχύει την αυτοεκτίμησή μας, μας χαλαρώνει, προσφέρει ψυχική ηρεμία. Δεν είναι λίγες οι φορές, που η μουσική μάς ταξιδεύει σε άλλους κόσμους, μας κάνει να αφήνουμε το μυαλό μας να ονειρεύεται, αλλάζει τη διάθεσή μας! Ο Αϊνστάιν δήλωσε πως αν δε γινόταν επιστήμονας, θα γινόταν μουσικός! Συγκεκριμένα, είπε: «Δε θα μπορούσα να φανταστώ τη ζωή μου χωρίς να παίζω μουσική. Ζω τα όνειρά μου μέσα από τη μουσική. Παρατηρώ τη ζωή μου μέσα από τη μουσική… Γνωρίζω ότι τη μεγαλύτερη απόλαυση στη ζωή μου την έδωσε το βιολί.» Ο ίδιος πίστευε πως η ενασχόλησή του με το βιολί ήταν ο λόγος, που έγινε τόσο έξυπνος.
Από τη βιολογία είναι γνωστό ότι η μουσική είναι μέσα μας. Ο καρδιακός παλμός, ο ρυθμός του βαδίσματος, ο αναπνευστικός ρυθμός. Για σκεφτείτε το! Σύμφωνα με νεότερες μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί, τμήματα του εγκεφάλου μας μπορούν να ενεργοποιηθούν στο άκουσμα της μουσικής βοηθώντας έτσι στην αύξηση της συγκέντρωσης, της αντοχής, αλλά και στη μείωση του άγχους. Εξάλλου, όλοι γνωρίζουμε την ύπαρξη της «μουσικοθεραπείας». Όταν υπάρχουν προβλήματα μνήμης, είτε στην περίπτωση άνοιας είτε σε περίπτωση Αλτσχάιμερ, μέσω της μουσικής, επειδή η γνώση είναι πολύ βαθιά χαραγμένη στο μυαλό των ανθρώπων, η μουσικοθεραπεία την ξαναφέρνει στο προσκήνιο μαζί με όποιες άλλες αναμνήσεις έχουν χαθεί. Η μουσική, όμως, βοηθά και στη θεραπεία ασθενειών. Έχει, σίγουρα, θετικό αντίκτυπο σε ασθενείς με καρδιολογικά και αναπνευστικά προβλήματα, αφού πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι συμβάλλει στη μείωση της καρδιακής πίεσης. Γι’αυτό και είναι πολύ σημαντικό σε σοβαρά χειρουργεία να βοηθάμε την καρδιά με απαλή μουσική να δουλεύει στο «ρελαντί», ειδικά στις αίθουσες ανάνηψης.
Άλλη μια ευεργετική ιδιότητα της μουσικής είναι ότι βοηθάει τα παιδιά με ειδικές ανάγκες. Ιδιαίτερα χρησιμοποιείται στις περιπτώσεις μαθησιακών δυσκολιών, νοητικής υστέρησης και συναισθηματικών διαταραχών. Μπορεί να βοηθήσει παιδιά με αυτισμό στην ανάκληση σημαντικών πληροφοριών, όταν αυτές συνδέονται με απλές ηχητικές δομές. Επίσης, έρευνες δείχνουν πως τα περισσότερα παιδιά με νοητική καθυστέρηση είναι πιο πιθανό να παρακολουθούν ένα ακουστικό από ό,τι ένα οπτικό ερέθισμα, ιδιαίτερα όταν το ακουστικό ερέθισμα είναι μουσικό.

Επιπλέον, ενισχύει την προσοχή των παιδιών αυτών σε οργανωμένες δραστηριότητες και μειώνει τη συναισθηματική φόρτιση, που έχει να κάνει με το άγχος. Σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, που παρουσίαζαν γλωσσική καθυστέρηση, βρέθηκε σημαντική βελτίωση της γλωσσικής έκφρασης μετά τη χρήση τραγουδιών, τα οποία είχαν συνδυαστεί με εικόνες κατά τη διδασκαλία λεξιλογίου. Αλλά και τα παιδιά που συμμετέχουν σε ορχήστρες ή χορωδίες, σύμφωνα με μία μακροχρόνια επιστημονική μελέτη στις ΗΠΑ, μαθαίνουν να συνεργάζονται καλύτερα με άλλα παιδιά και έχουν καλύτερη δυνατότητα ακρόασης του διπλανού τους ανθρώπου, όπως και μεγαλύτερη ευχέρεια στην επικοινωνία.
Συμπεραίνουμε, λοιπόν, ότι η μουσική είναι πολύ σημαντική και ευεργετική για τον άνθρωπο. Γι’αυτό, καλό είναι ένα μέρος του ελεύθερου χρόνου μας να αφιερώνεται στη μουσική, καθώς έτσι εξευγενίζουμε την ψυχή μας, ξεκουράζουμε το μυαλό μας και ολοκληρώνουμε την προσωπικότητά μας. Η μουσική μάς κάνει πιο ποιοτικούς ανθρώπους, στοιχείο απαραίτητο για την τεχνοκρατική εποχή που ζούμε. Άλλωστε, ας μην ξεχνάμε ότι η μουσική είναι δείγμα πολιτισμού!

Γράφουν οι μαθητές Κωνσταντίνος Κώνστας, Χρήστος Μήτσης (Γ3) και Ελισσάβετ Παπαγεωργίου (Γ4)

Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), τα δέντρα καλύπτουν κατά μέσο όρο το 30% της γης σε 38 πρωτεύουσες της Ευρώπης.

Οι προσβάσιμοι χώροι πρασίνου είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για τα παιδιά και τους ενήλικες. Άλλωστε, μην ξεχνάμε πως χρησιμοποιούμε τους τοπικούς χώρους πρασίνου για σωματική άσκηση και κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, για χαλάρωση και ψυχική αποκατάσταση. Τα οφέλη κυμαίνονται από μειωμένους κινδύνους παχυσαρκίας στα παιδιά έως καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία και χαμηλότερα ποσοστά κατάθλιψης στους ενήλικες. Τα πάρκα, τα δέντρα και άλλες περιοχές πρασίνου βελτιώνουν την ποιότητα του αέρα που αναπνέουμε, μειώνουν τον θόρυβο, αλλά και τη θερμοκρασία μιας πόλης κατά τη διάρκεια των κυμάτων καύσωνα μέσω της παροχής σκιάς και μιας διαδικασίας που ονομάζεται εξατμισοδιαπνοή, όπως επίσης ενισχύουν και τη βιοποικιλότητα στα τοπία της πόλης.

Τα ποσοστά πρασίνου σε μερικές πόλεις της Ευρώπης:

1. Ταλίν – Εσθονία: 80%
2. Όσλο – Νορβηγία: 72%
3. Βέρνη – Ελβετία: 53%
4. Λιουμπλιάνα – Σλοβενία: 50%
5. Βερολίνο – Γερμανία: 44%
6. Μαδρίτη – Ισπανία: 39%
7. Βρυξέλλες – Βέλγιο: 37%
8. Βιέννη – Αυστρία: 34%
9. Ρώμη – Ιταλία: 24%
10. Παρίσι – Γαλλία: 20%
11. Αθήνα – Ελλάδα: 11%

Πράσινη Πρωτεύουσα της Ευρώπης

Ο τίτλος της «Πράσινης Πρωτεύουσας της Ευρώπης» απονέμεται κάθε χρόνο σε μία ευρωπαϊκή πόλη με πληθυσμό πάνω από 100.000 κατοίκους, η οποία έχει αποδειχθεί πρωτοπόρος στον τομέα της περιβαλλοντικής, κοινωνικής και οικονομικής βιωσιμότητας. Στις χώρες που δεν έχουν πόλεις με περισσότερους από 100.000 κατοίκους, δικαίωμα συμμετοχής έχει η μεγαλύτερη πόλη. Το βραβείο έχει σκοπό να ενθαρρύνει τις πόλεις να γίνουν πιο πράσινες και καθαρές, να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων τους και να μειώσουν τον αντίκτυπό τους στο παγκόσμιο περιβάλλον. Το μήνυμα αυτό αντανακλάται στο σύνθημα “Green cities – fit for life” («Πράσινες πόλεις- ποιότητα ζωής»).

Η πρωτεύουσα της Εσθονίας, το Ταλίν, είναι επίσημα η Πράσινη Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2023. Το Ταλίν κέρδισε τον τίτλο χάρη στη συστημική προσέγγισή του προς την πράσινη διακυβέρνηση και τη σύνδεση διάφορων στρατηγικών, με σκοπό να καταστεί πιο οικολογικό. Η πόλη έχει υιοθετήσει την ολοκληρωμένη στρατηγική «Ταλίν 2035″ για θέματα κλίματος, υγείας, κινητικότητας και περιβάλλοντος. Ήταν, επίσης, η πρώτη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, που παρείχε δωρεάν δημόσιες συγκοινωνίες από το 2013, ενώ τώρα σχεδιάζει το πρόγραμμα «GoGreenRoutes» για την τόνωση της βιοποικιλότητας. Θα διοργανώσει πάνω από 60 εκδηλώσεις μέσα στο 2023, στο πλαίσιο του προγράμματος «Το Ταλίν Πράσινη Πρωτεύουσα της Ευρώπης!»

Γράφουν οι μαθήτριες Άννα Ιωάννου και Αγγελίνα Καρκαλέτση (Γ2)

Η αλήθεια είναι πως πάρα πολλοί δρόμοι ή δημόσια κτήρια φέρουν τιμητικά το όνομα κάποιου γνωστού προσώπου. Παραδείγματος χάρη, η γνωστή και πολυσύχναστη λεωφόρος των Αθηνών, η λεωφόρος Αλεξάνδρας, ονομάστηκε έτσι προς τιμήν της Πριγκίπισσας Αλεξάνδρας! Αλλά πόσοι γνωρίζουν πραγματικά την αληθινή ιστορία της «θλιμμένης πριγκίπισσας»;

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η πριγκίπισσα Αλεξάνδρα γεννημένη τον Αυγούστου του 1870 στη βασιλική έπαυλη Μον Ρεπό της Κέρκυρας ήταν το τρίτο παιδί του βασιλιά Γεωργίου και της Βασίλισσας Όλγας και αδελφή του μετέπειτα Βασιλιά Κωνσταντίνου Α’. Ως πρωτότοκη κόρη τής αποδόθηκε ο τίτλος της «Πριγκίπισσας της Ελλάδος». Ξανθιά, με καταγάλανα μάτια, όλοι μιλούσαν για την ομορφιά της, αλλά και για την ευγενική της ψυχή. Η ίδια ήταν λαοφιλής και αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι όταν έφτασε η ώρα να παντρευτεί -σε ηλικία 19 ετών- τον Μέγα Δούκα Παύλο από τη Ρωσία κι έπρεπε να εγκαταλείψει την Ελλάδα, η αθηναϊκή κοινωνία βγήκε στους δρόμους, να την ξεπροβοδίσει, με πολλούς να μην μπορούν να συγκρατήσουν τα δάκρυά τους. Η Αλεξάνδρα δεν έφερε αντίρρηση σε αυτόν τον γάμο συμφέροντος και με βαριά καρδιά αναγκάστηκε να αποχωριστεί την αγαπημένη της Ελλάδα. Λίγες μέρες αργότερα έγραψε σε στενή της φίλη: «Δεν επίστευον ότι με ηγάπων τόσον και όταν είδον δάκρυα σε κάθε μάτι, μου ήρχετο να τρελαθώ από την λύπην».Τα νέα των πριγκιπικών γάμων έκαναν τον γύρο της Ευρώπης και όλοι μιλούσαν για την όμορφη πριγκίπισσα που θα παντρευόταν τον μεγάλο Δούκα. Στη Ρωσία υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό το γαλαζοαίματο συνοικέσιο, άλλωστε για τους Ρώσους η Αλεξάνδρα ήταν μια ορθόδοξη πριγκίπισσα. Ο αξιολάτρευτος χαρακτήρας της και το παρουσιαστικό της κέρδισαν την αγάπη και του ρωσικού λαού. Για την πριγκίπισσα όμως, τα πράγματα ήταν αλλιώς, η ζωή της στην Αγία Πετρούπολη ήταν δύσκολη και δεν μπορούσε να τη συνηθίσει, ενώ της έλειπε η πατρίδα της. Η θλίψη ήταν μονίμως ζωγραφισμένη στο πρόσωπό της αποδίδοντάς της -ανεπίσημα- τον τίτλο της «θλιμμένης πριγκίπισσας». Ένα χρόνο μετά, η ίδια και ο σύζυγός της υποδέχτηκαν το πρώτο τους παιδί, μια κόρη, τη Μαρία. Ύστερα από λίγους μήνες στο παλάτι ανακοινώθηκε η δεύτερη εγκυμοσύνη της Αλεξάνδρας και όλοι περίμεναν με ανυπομονησία τον διάδοχο. Η μοίρα της όμως, είχε γράψει το δικό της τραγικό τέλος, καθώς κατά τη διάρκεια της γέννας του γιου της Δημήτρη (Ντιμίτρι) έπαθε εκλαμψία και λίγες ώρες αργότερα η ιδιά άφησε την τελευταία της πνοή σε ηλικία 21 ετών.

Το 1891 ολοκληρώνεται ύστερα από πολλές δυσκολίες ένας δρόμος, ο οποίος θα συνέδεε την Πατησίων με τη λεωφόρο Κηφισιάς. Ο θάνατος της Αλεξάνδρας συμπίπτει χρονικά με την ολοκλήρωση αυτού του μεγάλου έργου κι έτσι, προς τιμήν της αδικοχαμένης πριγκίπισσας, το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Αθηναίων αποφάσισε να δώσει το όνομά της στον δρόμο που συνέδεε το κέντρο της πόλης με τους Αμπελόκηπους. Ο Δήμος Πειραιώς έδωσε το όνομά της σε μια πλατεία, ενώ «Γέφυρα Αλεξάνδρας» ονομάστηκε η σωζόμενη μέχρι σήμερα γέφυρα στο Θησείο. Η πριγκίπισσα Αλεξάνδρα, λοιπόν, που έδωσε το όνομά της και στο γνωστό νοσοκομείο/μαιευτήριο, υπήρξε η «αγαπημένη κόρη των Αθηνών». Και ο θάνατός της το 1891 σκόρπισε «απερίγραπτη θλίψη» στους Έλληνες, όπως έγραφε ο Τύπος της εποχής. Στις πόλεις και τα χωριά, στους κεντρικούς δρόμους και τις πλατείες κρεμάστηκαν μαύρα υφάσματα, οι εφημερίδες τής αφιέρωναν επί μέρες τα πρωτοσέλιδά τους και επί μήνες δημοσιεύονταν εκατοντάδες ποιήματα.

Γράφουν οι μαθήτριες Αγάπη Ασημάκη (Γ1) και Μελίνα Μιχαλοπούλου (Γ3)

Ο Αγαμέμνων Τσελίκας είναι ένας από τους κορυφαίους παλαιογράφους του κόσμου. Αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα υπάρχουν το πολύ δέκα και στον κόσμο δεν ξεπερνούν τους πενήντα. Είναι φιλόλογος, παλαιογράφος και προϊστάμενος του Ιστορικού & Παλαιογραφικού Αρχείου του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τράπεζας. Γεννήθηκε στην Πάτρα το 1949. Το κύριο έργο του συνίσταται στην οργάνωση παλαιογραφικών αποστολών στην Ελλάδα και το εξωτερικό για τη φωτογράφιση χειρογράφων, με στόχο τη δημιουργία μιας μικροφιλμοθήκης ελληνικών χειρογράφων από βιβλιοθήκες της Ελλάδας και της Μέσης Ανατολής. Μέχρι σήμερα έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από 250 αποστολές, κατά τη διάρκεια των οποίων έχουν φωτογραφηθεί και ψηφιοποιηθεί περίπου 9.500 χειρόγραφοι κώδικες και πολλές χιλιάδες ιστορικά έγγραφα κι έχει ταξιδέψει σε απομακρυσμένα μοναστήρια και βιβλιοθήκες όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στα Ιεροσόλυμα, την Αλεξάνδρεια κ.α. Σε μία από αυτές τις αποστολές του, στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη της Χαλκίδας το 1993, ανακάλυψε και το περίφημο ελληνικό χειρόγραφο μαγειρικής.

Σε αυτό το χειρόγραφο, το οποίο ήταν το μοναδικό ελληνικό χειρόγραφο μαγειρικής του 18ου αιώνα, ανακάλυψε τι έτρωγαν οι Έλληνες το 1821. Μαζί με αυτό υπήρχαν και άλλα δύο, τα οποία φωτογράφισε με την άδεια της Βιβλιοθήκης. Πρόκειται για ένα χειρόγραφο βιβλίο μαγειρικής, γραμμένο με σύστημα και μέθοδο, ώστε να είναι εύχρηστο, που καλύπτει μεγάλο φάσμα μαγειρικών και ζαχαροπλαστικών συνταγών, καθώς και άλλων συνοδευτικών σκευασμάτων. Θεώρησε το περιεχόμενο ιδιαίτερης σπουδαιότητας, καθώς στα τόσα χιλιάδες χειρόγραφα που έχει πιάσει στα χέρια του, όπως ο ίδιος δηλώνει: «δεν είχα δει ποτέ κανένα να έχει μαγειρικές συνταγές», γι’ αυτό του έκανε μεγάλη εντύπωση. Το ελληνικό κείμενο του χειρογράφου είναι μετάφραση από μια ιταλική έκδοση του έτους 1781, που φέρει τον τίτλο «Il Cuoco Francese». Ανατρέχοντας στη γαλλική μαγειρική βιβλιογραφία, ήταν εύκολο να εντοπίσει τον αρχικό συγγραφέα, ο οποίος είναι ο περίφημος για την εποχή του Βουργουνδός François Pierre de la Varenne. Με τον ίδιο τρόπο εντόπισε και την πρώτη έκδοση του έργου (1651) στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, η οποία φέρει τον τίτλο «Le Cuisinier François». Έκτοτε, το βιβλίο αυτό γνώρισε πολλές εκδόσεις, μεταφράστηκε στα ιταλικά και τα αγγλικά και επικράτησε ως το σπουδαιότερο βιβλίο μαγειρικής για όλο τον 17ο και τον 18ο αιώνα. Και παρόλο που πρόκειται για μετάφραση, μιλάμε για ελληνική μαγειρική και όχι για γαλλική ή ιταλική, διότι η σύγκριση της αντιστοιχίας των κεφαλαίων μεταξύ της ιταλικής έκδοσης και του ελληνικού χειρογράφου έδειξε προσθήκες, που δεν υπήρχαν ούτε στο γαλλικό ούτε στο ιταλικό. Το χειρόγραφό μας, λοιπόν, αποτελεί πρωτότυπη συγγραφή μαγειρικών συνταγών, των οποίων η καταγραφή και η μελέτη δείχνουν ότι προέρχονται από περιοχές του μείζονος ελληνισμού από τη Μολδοβλαχία και την Κωνσταντινούπολη μέχρι την Πελοπόννησο, το Αιγαίο, τα Επτάνησα, την Κρήτη, την Κύπρο και τη Μικρά Ασία, αλλά και από κάποιες ευρωπαϊκές. Τα κείμενα που ο ίδιος μέχρι τότε είχε μελετήσει, μιλούσαν για μαγείρους, μιλούσαν για γεύσεις, ακόμα και στους «Δειπνοσοφιστές» του Αθήναιου δίνονται πληροφορίες για φαγητά, αλλά ποτέ για συνταγές!

Λέει ο κ. Τσελίκας: «Πλούσιος δεν έγινα ποτέ και δεν με ενδιέφερε κιόλας, να σας πω την αλήθεια. Το μόνο που λαχταρούσα, ήταν να σαρώσουμε την Ελλάδα, όλες τις βιβλιοθήκες, και να καταγράψουμε τότε, το 1980, όλα τα χειρόγραφα, να τα φωτογραφίσουμε και να φέρουμε τις φωτογραφίες στην Αθήνα, να δημιουργηθεί δηλαδή ένα κέντρο, όπου να μπορεί ο καθένας να βρει και να συμβουλεύεται τον θησαυρό αυτόν. Θέλει ένας ερευνητής ένα χειρόγραφο από την Κοζάνη, να το βρει στην Αθήνα!»