Βιβλίο-άνθρωπος: μια σχέση σταδιακής απομάκρυνσης…

Γράφουν οι μαθήτριες Βικτώρια Σακελλαρίου και Λήδα Σκαπινάκη (Β4)

Τα τελευταία χρόνια, οι περισσότεροι άνθρωποι δε διαβάζουν βιβλία και προτιμούν άλλους τρόπους ψυχαγωγίας. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός, ότι μεγάλο ποσοστό αυτών των ατόμων είναι νέοι, μαθητές, απόφοιτοι ανώτερων και ανώτατων σχολών. Παρόλο που με το διάβασμα αναπτύσσουμε τη φαντασία και τη δημιουργικότητά μας, εμπλουτίζουμε τις γνώσεις μας, μαθαίνουμε νέους τρόπους να σκεφτόμαστε, διευρύνουμε το λεξιλόγιό μας και φυσικά «ταξιδεύουμε», δε φαίνεται να εκτιμούν και να απολαμβάνουν αυτές τις ευεργετικές επιδράσεις οι νεότερες γενιές…
Σύμφωνα με μια έρευνα του National Assessment for Educational Progress (Εθνική Αξιολόγηση για την Εκπαιδευτική Πρόοδο), ο αριθμός των παιδιών 9 έως 13 ετών που διαβάζουν τακτικά για ευχαρίστηση, έχει πέσει κατακόρυφα! Αν και αποδείχθηκε ότι τα παιδιά του δημοτικού σχολείου διαβάζουν περισσότερο από τα μεγαλύτερα, ο αριθμός των 9χρονων παιδιών, που λένε ότι διαβάζουν για απόλαυση, μειώθηκε στο 42% κατά τη σχολική χρονιά 2019-20, ενώ το 1984 ξεπερνούσε το 50%. Επιπλέον, το ποσοστό των παιδιών του γυμνασίου που διαβάζει για να ψυχαγωγηθεί, μειώθηκε στο 17%, παρόλο που το 1984 ήταν επίσης πάνω από 50%. Γενικότερα στην Ευρώπη, πρώτη χώρα σε διάβασμα βιβλίου είναι το Λουξεμβούργο, με το 82% του πληθυσμού να διαβάζει τουλάχιστον ένα βιβλίο τον χρόνο. Ακολουθούν η Γερμανία με 75%, η Φινλανδία και η Αυστρία με 73% και η Εσθονία με 70%. Όσο για εμάς, τους Έλληνες, δεν μπορούμε να χαρακτηριστούμε… και «βιβλιοφάγοι», καθώς είμαστε αρκετά χαμηλά στην κατάταξη, με μόνο το 49% του πληθυσμού να έχει διαβάσει τουλάχιστον ένα βιβλίο μέσα σε μία χρονιά. Συναντώνται χαμηλά επίπεδα ανάγνωσης και σε χώρες, όπως η Πορτογαλία (41%), η Τουρκία (31%) και η Ρουμανία (30%).

Τα κινητά τηλέφωνα και η πρόσβαση στο διαδίκτυο κατακτούν την πρώτη θέση ανάμεσα στους σημαντικότερους λόγους, που κάνουν ένα άτομο να θεωρεί αδιάφορη την ανάγνωση ενός βιβλίου. Ειδικά για τους εφήβους, το διάβασμα είναι πολύ βαρετό, αφού έχουν πολύ πιο «σημαντικά» πράγματα να κάνουν, σύμφωνα με τους ίδιους, όπως η ενασχόληση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η τηλεόραση και το διαδίκτυο αποτελούν την «αυτονόητη» επιλογή, όταν έχουν ελεύθερο χρόνο ή όταν θέλουν να εκτονώσουν την ένταση της ημέρας τους. Επιλέγουν τη χρήση των διαδικτυακών εφαρμογών για παιχνίδι, γνωριμίες και επικοινωνία αδιαφορώντας για κάθε άλλη δραστηριότητα. Αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα όχι μόνο της απομάκρυνσης του ατόμου από τον κόσμο των βιβλίων, αλλά- δυστυχώς- και από τον υπόλοιπο κόσμο…
Τέλος, σύμφωνα με κάποιες μελέτες, υπάρχει περίπτωση η απομάκρυνση των παιδιών από το βιβλίο να οφείλεται και στο ότι μεγαλώνοντας σταματούν να διαβάζουν με παρέα. Το διάβασμα ενός βιβλίου πριν από τον ύπνο γίνεται μάλλον η εξαίρεση. Επίσης, λίγες φορές κάποιος θα μαζέψει 4-5 παιδιά, για να τους διαβάσει μια ιστορία. Κάπως έτσι, το διάβασμα γίνεται κάτι το μοναχικό, τη στιγμή που τα περισσότερα παιδιά προτιμούν να κάνουν πράγματα παρέα με άλλα παιδιά.

Επομένως, οι νέες γενιές οφείλουν να καταλάβουν ότι όσο περισσότερο ανοίγουν τους υπολογιστές, τόσο περισσότερο κλείνουν την πόρτα στα βιβλία. Όσο περισσότερο εθίζονται στις οθόνες, τόσο περισσότερο απωθούν την κριτική σκέψη και την καλλιέργεια της φαντασίας τους. Είναι επιτακτική η ανάγκη, να αγαπήσουν το βιβλίο! Η οικογένεια και το σχολείο οφείλουν να ενδιαφερθούν για τη πνευματική καλλιέργεια των νέων! Άλλωστε, όπως είχε πει ο Κικέρωνας: «Αν έχεις έναν κήπο και μια βιβλιοθήκη, έχεις όλα όσα σου χρειάζονται.»

Ποτέ μου δεν ξεχνώ…

Γράφουν οι μαθήτριες Μαρία Αντωνακοπούλου, Πηνελόπη Μητσάκη και Αθηνά Ορφανού (Β’3)

Ούτε ο ήλιος δεν είχε ακόμα ανατείλει,
κι έπεφταν οι εχθροί εξ ουρανού
σαν τα δάκρυα του Θεού…
Πικρό ξημέρωνε το καλοκαίρι εκείνο
Τόσες ψυχές εχάθηκαν
Και άλλες τόσες ζωές εμαύρισαν.
Χτύπησε ξάφνου της σκλαβιάς ο πόνος,
η θλίψη κυριάρχησε
κι ο άνισος αγώνας άρχισε…
Ενώ τόσους ήξερες, τόσους είχες να μιλήσεις,
τώρα τα ονόματά τους από τη ζωή σου πρέπει να τα σβήσεις.
Και αυτοί σαν κοπάδι μας επιτέθηκαν,
τις ζωές μας κατέστρεψαν,
και νομίζουν πως κακό δε μας έκαναν.
Ήρθαν μιλώντας για “παρέμβαση ειρηνική”,
ύπουλα σχέδια όμως είχε η κυβέρνηση η τουρκική.
Τρεις χιλιάδες αδέρφια μας προσπάθησαν να τους σταματήσουν,
μα δεν κατάφεραν τη διχοτόμηση να εμποδίσουν.
Για την πατρίδα πάλεψαν σαν ένα θηρίο,
όμως τώρα λουλούδια όλοι αφήνουν στο δικό τους το μνημείο…
Ηρωίδες είναι και οι μανάδες που τόσα θυσίασαν,
τα παιδιά τους έχασαν, τις ίδιες τις βίασαν.
Και όσοι επέζησαν, μακριά έτρεξαν να φύγουν
Πρόσφυγες στη χώρα τους έγιναν, ώστε ζωντανοί να μείνουν.
Οι καρδιές τους όμως ποτέ δε θα ξεχάσουν,
τη γλυκιά πατρίδα τους, που τόσο δεν ήθελαν να χάσουν.
Τις ιστορίες εκείνης της ημέρας θα λένε στα παιδιά τους,
να φύγει ο καημός από την κατασπαραγμένη την καρδιά τους.
Και η ψυχή τους θα λέει, θαρρώ,
«Ποτέ μου δεν ξεχνώ εκείνο το πρωινό»!

ΚΥΠΡΟΣ: 50 χρόνια πέρασαν…

Γράφει ο μαθητής Κωνσταντίνος Χειρίδης (Β4)

Ο χρόνος πάγωσε εκείνο το τραγικό πρωινό της 20ης Ιουλίου 1974, όταν η Μεγαλόνησος της Ανατολικής Μεσογείου άρχισε να αιμορραγεί από τον Τούρκο κατακτητή, που εισέβαλε στο νησί σκορπώντας τον όλεθρο, τον θάνατο, την απόγνωση! Η ελληνική πλευρά πιάστηκε στον ύπνο και η αντίδρασή της εκδηλώθηκε με μεγάλη καθυστέρηση, ενώ στο νησί είχαν ήδη φθάσει τουρκικά στρατεύματα…

Η Τουρκία υποστήριξε ότι δεν επρόκειτο για εισβολή, αλλά για «ειρηνική επέμβαση», παρά το γεγονός ότι είχε παραβιάσει κάθε κανόνα της διεθνούς νομιμότητας, συμπεριλαμβανομένου του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Το τουρκικό κράτος είχε πλέον βρει την αφορμή να επιβάλει τα διχοτομικά του σχέδια σε βάρος της Κύπρου κατακτώντας το 37% του νησιού και χωρίζοντας την πρωτεύουσα του νησιού, Λευκωσία, σε δύο άνισα μέρη κάνοντάς την την τελευταία διχασμένη πρωτεύουσα της Ευρώπης.

Τις προηγούμενες μέρες, τα τουρκικά στρατεύματα μετακινούνταν στην Μικρασιάτικη ακτή, ακριβώς απέναντι από την Κύπρο. Η ελληνική και η κυπριακή κυβέρνηση θεωρούσαν ότι επρόκειτο για κάποια μπλόφα, όπως συνήθιζε να κάνει η Τουρκία με συνεχείς απειλητικές χειρονομίες. Στις 15 Ιουλίου του 1974 η Χούντα των Αθηνών δια των οργάνων της στη Μεγαλόνησο (Εθνική Φρουρά, ΕΛΔΥΚ, ΕΟΚΑ Β’) ανατρέπει τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, αρχιεπίσκοπο Μακάριο, ένα γεγονός που εξόργισε τους Τούρκους και τους έδωσε την ευκαιρία να επέμβουν πολεμικά. Ο τουρκικός στρατός, χωρίς δισταγμό, ξεκίνησε την εισβολή από την παραλία Πενταμίλι, κοντά στην Κηρύνεια. Η πολεμική επιχείρηση των Τούρκων, η οποία ονομαζόταν «ΑΤΤΙΛΑΣ», χωρίστηκε σε δύο μέρη. Το «ΑΤΤΙΛΑΣ Ι», που ξεκίνησε τα ξημερώματα της 20ης Ιουλίου 1974 και ολοκληρώθηκε τρεις μέρες μετά και ακολούθως, το «ΑΤΤΙΛΑΣ ΙΙ» στις 14 Αυγούστου, με αποτέλεσμα την παράνομη κατοχή του 37% του κυπριακού εδάφους από τα τουρκικά στρατεύματα, τον εκτοπισμό 150.000 Ελληνοκυπρίων κάνοντάς τους πρόσφυγες στην ίδια τους τη χώρα, ενώ υπήρξαν και πολλοί νεκροί. Οι 20.000 Ελληνοκύπριοι και Μαρωνίτες που επέλεξαν να μην εγκαταλείψουν τα σπίτια τους παρά την τουρκική κατοχή, υπόκειντο σε συνεχή παρενόχληση, περιορισμούς στις μετακινήσεις, άρνηση πρόσβασης σε επαρκή ιατρική φροντίδα και εκπαίδευση, με αποτέλεσμα να υποχρεωθούν κι αυτοί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Πολλοί εξακολουθούν να αγνοούνται.

Ο τουρκικός στρατός που είχε εισβάλλει στο νησί αριθμούσε γύρω στους 50.000 άνδρες υπό τη διοίκηση του Νουρετίν Ερσίν. Παρά την καλύτερη προετοιμασία τους, την αριθμητική τους υπεροχή και την ποιότητα του εξοπλισμού τους, αντιμετώπισαν σημαντικά προβλήματα ασυνεννοησίας. Η τουρκική αεροπορία βύθισε το αντιτορπιλικό Κοτσατεπέ (D-354) και προκάλεσε ζημιές σε άλλα δύο τουρκικά αντιτορπιλικά, τα οποία θεωρούσε ελληνικά. Από την Ελληνοκυπριακή πλευρά, ο κυπριακός στρατός δεχόταν βοήθεια από την ΕΛΔΥΚ (Ελληνική Δύναμη Κύπρου) και την εθνική φρουρά. Το Ελληνοκυπριακό στρατόπεδο διέθετε γύρω στους 40.000 στρατιώτες. Οι ήρωες που προστάτευσαν την Κύπρο έχουν γράψει ιστορία με τις θυσίες τους, προκειμένου να προστατεύσουν αυτό το απόμακρο κομμάτι του ελληνικού κόσμου. Αξίζει να αναφερθεί το όνομα του Μανόλη Μπικάκη, που έχει παραμείνει στην ιστορία ως ο Έλληνας «Ράμπο», που ανατίναξε 7 τουρκικά τεθωρακισμένα.

Διανύουμε ήδη το πεντηκοστό έτος από το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή. Όλες οι προσπάθειες για μια ειρηνική διευθέτηση απέτυχαν και το μόνο θετικό και αισιόδοξο είναι η διάσωση της Κυπριακής Δημοκρατίας, του νόμιμου και διεθνώς αναγνωρισμένου κράτους-μέλους του ΟΗΕ, της ΕΕ και πολλών άλλων διεθνών οργανισμών. Το κράτος αυτό ανήκει σε όλους τους πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας, χωρίς διάκριση εθνικής καταγωγής, θρησκείας ή γλώσσας. Το Κυπριακό ζήτημα, δυστυχώς, παραμένει άλυτο. Είμαι μαθητής της Β’ γυμνασίου και έχω καταγωγή από την Κύπρο. Δεν ζούσα τότε, αλλά γνωρίζω ότι το γεγονός αυτό έχει ανοίξει μία μεγάλη πληγή στον Ελληνισμό και όλοι οι Ελληνοκύπριοι δεν πρόκειται να ξεχάσουν ποτέ την τραγωδία εκείνων των ημερών!

Όλοι έναν Άγιο Βασίλη περιμένουμε…!

Γράφουν οι μαθήτριες Φιλαρέτη Ανδρομιδά (Β1), Ελένη Κατωπόδη και Μελίνα Λαζάρου (Β2)

Τα περισσότερα παιδιά σήμερα γνωρίζουν τον Άγιο Βασίλη ως τον χαρούμενο, παχουλό άνδρα με την άσπρη γενειάδα και τα κόκκινα ρούχα, που παραδίδει τα δώρα στα παιδιά τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά, μπαίνοντας στα σπίτια από τις καμινάδες. Όμως, ο θρύλος του Άγιου Βασίλη χρονολογείται εκατοντάδες χρόνια πριν. Για τους Ορθόδοξους Χριστιανούς ο Άγιος Βασίλης ήταν ο Μέγας Βασίλειος, ο οποίος έζησε στην Καισαρεία της Καππαδοκίας και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του βοηθώντας τον συνάνθρωπο και οργανώνοντας φιλανθρωπίες.
Στη Δύση το πρόσωπο του Santa Claus (μια παράφραση του ολλανδικού ονόματος Sinterklaas, που μετέφεραν και εδραίωσαν στο Nέο Άμστερνταμ -σήμερα Νέα Υόρκη- οι Oλλανδοί μετανάστες) έχει ταυτιστεί με την ιστορία του Αγίου Νικολάου, που φημιζόταν για τη γενναιοδωρία του. Έγινε γνωστός ως ο προστάτης των παιδιών και διακρινόταν για την καλοσύνη του. Στην ιστορία του Αγίου Νικολάου οι βόρειοι λαοί πρόσθεσαν δικά τους πολιτιστικά στοιχεία, όπως είναι οι τάρανδοι, το έλκηθρο, το άστρο του Βορρά, που χαρακτηρίζουν και τα δικά μας Χριστούγεννα μέχρι σήμερα.
Αυτή η προσωπικότητα του Άγιου Βασίλη πέρασε στα ελληνικά δεδομένα τη δεκαετία 1950 – 1960, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, μετατρέποντας πλέον τα Χριστούγεννα σε μία διεθνή γιορτή με πανομοιότυπα έθιμα. Το 1931 η Coca Cola και ο Aμερικανός σχεδιαστής Xέιντον Σάντμπλομ, για τις ανάγκες ενός διαφημιστικού, έβαψαν τη μέχρι τότε πράσινη στολή του Άγιου Βασίλη στο κόκκινο χρώμα τού αναψυκτικού και έτσι, του έμεινε για πάντα.

Στο πρόσωπο του Άγιου Βασίλη τα παιδιά βρίσκουν την πραγματική μαγεία των Χριστουγέννων. Αποτελεί έναν κομβικό συμβολισμό! Ως παιδιά, κάθε Χριστούγεννα περιμέναμε πώς και πώς να ξυπνήσουμε και να δούμε τα δώρα μας κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο. Αφήναμε κουλουράκια και γάλα, κάναμε λίστες με δώρα κι έτσι, αναβίωνε το πνεύμα της προσφοράς, της αγάπης και φυσικά, ακονιζόταν η φαντασία…
Ο Άγιος Βασίλης μπορεί να μην είναι υπαρκτός, είναι όμως υπαρκτή η διάθεση για αγάπη και προσφορά, μια διάθεση που αναβλύζει ακόμα μεγαλύτερη για τους περισσότερους ανθρώπους αυτές τις άγιες μέρες. Αυτή, λοιπόν, είναι η μαγεία των Χριστουγέννων… Ανεξάρτητα από το αν ο Άγιος Βασίλης είναι αληθινός ή όχι, οι καρδιές των ανθρώπων έχουν αγγιχτεί για πάντα!

Ζωή σημαίνει… εξέλιξη!

Γράφουν οι μαθητές Κωνσταντίνος Χειρίδης, Λήδα Σκαπινάκη, Βικτώρια Σακελλαρίου (Β4) και Μαρία Αντωνακοπούλου (Β3)

Είναι γεγονός ότι η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται ολοένα και περισσότερο στη ζωή μας. Επομένως, είτε είσαι ενθουσιασμένος γι’αυτό είτε το φοβάσαι, οι εφαρμογές της έχουν αρχίσει να διεισδύουν σχεδόν σε κάθε κλάδο και οφείλουμε να εξοικειωθούμε με αυτές. Ιθύνοντες της Σίλικον Βάλεϋ αναγνωρίζουν πως το ChatGPT, αυτήν τη στιγμή, είναι η αιχμή του δόρατος στη βιομηχανία της αναπτυγμένης τεχνολογίας. Παρά τις αναρίθμητες δυνατότητες που προσφέρει όμως, δεν «μιλάει» σαν άνθρωπος ούτε θα τον αντικαταστήσει! Μπορεί να εξηγήσει ζητήματα κβαντομηχανικής ή να γράψει ποιήματα, αλλά η πλήρης «κατάκτηση» του κόσμου από την Τεχνητή Νοημοσύνη θεωρείται- ακόμα- σενάριο επιστημονικής φαντασίας…
Ένα από τα πιο διαδεδομένα εργαλεία της τεχνητής νοημοσύνης, λοιπόν, είναι το γνωστό σε όλους ChatGPT. Η ονομασία προέρχεται από τις λέξεις chat (συνομιλία) και τα αρχικά των λέξεων Generative Pre-trained Transformer, που σημαίνουν «Παραγωγικός Προεκπαιδευμένος Μετασχηματιστής». Έχει σχεδιαστεί, για να κατανοεί και να δημιουργεί κείμενο, που είναι παρόμοιο με εκείνο των ανθρώπων. Τροφοδοτείται από έναν μεγάλο αριθμό δεδομένων και υπολογιστικών τεχνικών για να κάνει προβλέψεις, με σκοπό να βάλει σε μία σειρά λέξεις, ώστε θα βγάζουν κάποιο νόημα. Στην πράξη, αυτό που κάνει είναι ότι όχι μόνο χρησιμοποιεί έναν τεράστιο όγκο λεξιλογίου και πληροφορίας, αλλά «καταλαβαίνει» και το νόημα της κάθε λέξης στην πρόταση. Αυτό βοηθά στο να μπορεί να μιμηθεί γλωσσικά μοτίβα, ενώ ταυτόχρονα αποκτά εγκυκλοπαιδική γνώση. Έτσι, βοηθά διάφορους επαγγελματίες στον τομέα της διαφήμισης (marketing), αλλά και στην αναλυτική -κατά κύριο λόγο αξιόπιστη- συλλογή πληροφορίων, συνθέτοντας ερευνητικό υλικό από μεγάλες μελέτες. Μπορεί, επίσης, να λειτουργήσει ως μία μηχανή μετάφρασης, συνήθως υψηλής ποιότητας, όχι μόνο κειμένου αλλά και ομιλίας, κάτι το οποίο είναι εξαιρετικά πολύτιμο σε τομείς, όπως η εξυπηρέτηση πελατών, η εκπαίδευση και το ηλεκτρονικό εμπόριο. Επομένως, η χρήση του Chat GPT -έστω και ως ένα βαθμό- είναι σημαντική.

Αυτό όμως για το οποίο πολλοί δεν μπορούν να συμφωνήσουν είναι, αν η τεχνητή νοημοσύνη θα μας ωφελήσει τελικά ή όχι. To ChatGPT είναι ευάλωτο σε λάθη και δεν έχει αίσθηση του πότε κάτι είναι ψευδές ή αληθές· απλώς υιοθετεί ό,τι βρίσκει στο διαδίκτυο. Κι αυτό, φυσικά, ενέχει σοβαρούς κινδύνους. Μάλιστα σύμφωνα με έρευνα, το άγχος των χρηστών για ψευδείς πληροφορίες, που προέρχονται από την τεχνητή νοημοσύνη, είναι πάνω από 75%. Επιπροσθέτως, η πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης δε σημαίνει μόνο αυτοματοποίηση εργασιών και άρα εξοικονόμηση χρόνου. Πολλοί φοβούνται ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να «καταλάβει» θέσεις εργασίας από τον άνθρωπο. Ακόμα, πολλοί θεωρούν ότι το περιεχόμενο που δημιουργείται από το ChatGPT, θα μπορούσε να έχει αρνητικό αντίκτυπο στη θέση κατάταξης μιας επιχείρησης στα αποτελέσματα της Google, διότι η Google αξιολογεί γενικά το πρωτότυπο περιεχόμενο ως ευεργετικό και πιο σημαντικό. Μια άλλη παράμετρος είναι πως πολλοί μαθητές χρησιμοποιούν το ChatGPT, για να γράψουν μία έκθεση, να λύσουν ένα πρόβλημα στα μαθηματικά ή να κάνουν μία διαθεματική εργασία, με αποτέλεσμα να τα βρίσκουν όλα έτοιμα. Τέλος, έχει βρεθεί ότι το ChatGPT έχει τη δυνατότητα να γράφει κακόβουλο κώδικα. Η Check Point έχει αναφέρει περιπτώσεις, όπου χάκερ χωρίς τεχνικές δεξιότητες καυχιόντουσαν για το πώς αξιοποίησαν τις δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης για κακόβουλους σκοπούς. Είναι τρομακτικό, αν σκεφτεί κανείς ότι κάποιος χωρίς εμπειρία στον προγραμματισμό θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το ChatGPT, για να πραγματοποιήσει επιθέσεις στον κυβερνοχώρο!
Και κάτι ακόμα! Τι θα λέγατε αν σας αποκαλύπταμε ότι το άρθρο που διαβάζετε αυτή τη στιγμή δημιουργήθηκε επίσης από το ChatGPT; Πολύ ωραίο, έτσι δεν είναι; Αλλά αυτό σημαίνει ότι η πιθανότητα κακής χρήσης του είναι πραγματική και είναι κάτι που πρέπει όλοι να γνωρίζουμε! Εν κατακλείδι, η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα ισχυρό εργαλείο τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους ιδιώτες. Το μόνο σίγουρο είναι πως ένα επιτυχημένο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τη ΣΩΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ!

Ζωή ΔΕΝ σημαίνει… απολυτότητα.

Γράφει η μαθήτρια Μελίνα Λαζάρου (Β2)

Πολλές φορές, οι άνθρωποι προσεγγίζουν τη ζωή με μία μονοδιάστατη λογική. Η ζωή ως άσπρο και η ζωή ως μαύρο. Καμία απόχρωση του γκρι ανάμεσα στις δύο αυτές -εκ διαμέτρου αντίθετες- έννοιες. Επιδιώκουμε πάντα μια διαδρομή για την ικανοποίηση των στόχων μας χωρίς δυσχέρειες, χωρίς εμπόδια. Ίσως, βέβαια, αυτό να αποτελεί και το κίνητρο για τη ζωή: ο άνθρωπος σε μία ψευδαίσθηση, σε μια πλαστή πνευματική πραγματικότητα, που όμως τον παρακινεί να προχωρήσει… Καθώς προχωρά, ωστόσο, καταρρίπτονται όλα όσα πίστευε. Παρατηρεί πλέον και την αρνητική, την άδικη, την αισχρή πλευρά της ζωής και… αποθαρρύνεται. Ξαφνικά, υψώνεται μπροστά του ένα μαύρο, αδιαπέραστο τείχος. «Δεν υπάρχει διέξοδος!», σκέφτεται. Και επιστρέφει εκεί απ’ όπου ξεκίνησε, απαξιώνοντας αυτή τη ζωή. Αδικία, μίσος, κακία. Έτσι θα την χαρακτήριζε με τρεις λέξεις. Γιατί; Γιατί δεν αποδέχθηκε ποτέ την αλληλεξάρτηση των δύο στερεοτυπικά διαμορφούμενων εννοιών: του καλού και του κακού, του δίκαιου και του άδικου, της ευτυχίας και της δυστυχίας. Πάντα έτεινε να τραβά μια διαχωριστική γραμμή ανάμεσά τους. Και αυτό, συμβάλλει στη διαμόρφωση αβάσιμων αντιλήψεων, που ωστόσο δύσκολα καταρρίπτονται απέναντι στην πεποίθηση για την ύπαρξη ενός κόσμου «ιδανικού», ο οποίος βρέθηκε αντιμέτωπος με έναν κόσμο, που φαντάζει ως το άκρο μιας αρνητικής διάστασης!
Αλλά σε μία κοινωνία δεν μπορεί να υπάρξει μόνο καλοσύνη. Οτιδήποτε και αν παρατηρήσουμε γύρω μας, αναλύοντάς το σε βάθος, θα μας οδηγήσει στην ίδια θεμελιώδη διαπίστωση: απαρτίζεται αναπόφευκτα από στοιχεία του καλού ΚΑΙ του κακού. Σκεφτείτε τι συμβαίνει με έναν πόλεμο, τον οποίο καταδικάζουμε για τη βαρβαρότητα, την αδικία, τον όλεθρο που επιφέρει. Σκεφτείτε πως η πενικιλίνη, τα ραντάρ, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, το εμβόλιο γρίπης αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα καινοτομιών, στις οποίες οδηγήθηκε η ανθρωπότητα εξαιτίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η πλήρης αντίφαση! Από κάθε «κακό», λοιπόν, πηγάζει κάτι «καλό», το οποίο με τη σειρά του, μπορεί να κρύβει και κάτι το αρνητικό. «Ουδέν κακόν αμιγές καλού», αλλά και «Ουδέν καλόν αμιγές κακού», θα έλεγα.
Συνεπώς, ο κόσμος μας δεν είναι γέννημα μιας μονοδιάστατης οπτικής. Γι’ αυτό και η συνύπαρξη του καλού και του κακού παρουσιάζεται αναπόφευκτη για το ανθρώπινο μέλλον και αποτελεί μία ζωτικής σημασίας αρχή για την ισορροπία της ανθρωπότητας, μία αρχή δηλαδή που στις μέρες μας φαντάζει πιο απαραίτητη από ποτέ…

Μαθαίνουμε συζητώντας για την Ορθογραφία με τον Καθηγητή κ. Γεώργιο Μπαμπινιώτη (βίντεο)

Μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη στη Συντακτική Ομάδα του «Σχολεία-ΖΩ» του Α’ Αρσακείου-Τοσιτσείου Γυμνασίου Εκάλης έδωσε ο Πρόεδρος της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, καθηγητής Γλωσσολογίας κ. Γεώργιος Μπαμπινιώτης. Συγκεκριμένα, αρχικά αναφέρθηκε στον Αρσάκειο Διαγωνισμό Ορθογραφίας, που για πρώτη φορά διοργανώνεται στα Αρσάκεια-Τοσίτσεια Σχολεία για τους μαθητές της Ε’ και ΣΤ’ τάξης του Δημοτικού, της Β’ και Γ’ τάξης του Γυμνασίου και της Α’ και Β’ τάξης του Λυκείου. Υπογράμμισε στη συνέχεια πως ο σκοπός ενός τέτοιου διαγωνισμού, που συνιστά παράλληλα και το βασικό κίνητρο συμμετοχής για τον διαγωνιζόμενο, είναι η ευαισθητοποίηση στο θέμα της μορφής του γραπτού λόγου, καθώς «ορθογραφία είναι η εικόνα, η εμφάνιση μιας λέξης στον γραπτό λόγο. Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, αν λάβουμε υπόψη μας ότι ο ελληνικός πολιτισμός είναι ένας πολιτισμός του γραπτού λόγου, αφού όλοι μάς θαύμασαν μέσα από τα κείμενά μας, τα κείμενα του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Αισχύλου, του Θουκυδίδη». Ως προς τη χρήση των αυτόματων διορθωτών στην καθημερινότητά μας, ο κ. Μπαμπινιώτης επεσήμανε πως «ο έλεγχος ότι κάτι είναι λάθος δεν σημαίνει και αυτόματη διόρθωση. Προτείνονται πάντα κάποιες συναφείς λέξεις, εκ των οποίων θα πρέπει εμείς να διαλέξουμε τη σωστή. Άρα, δεν λύνεται το πρόβλημα». Ωστόσο, παραδέχτηκε πως «είναι μια βοήθεια, που σε καμία περίπτωση όμως δεν αντικαθιστά τη σχέση μας με τη γραπτή εικόνα της λέξης, δηλαδή τη σχέση μας με τον γραπτό λόγο».

Σχετικά με τα αίτια της ανορθογραφίας στις μέρες μας, ο κ. Μπαμπινιώτης τόνισε πως «δεν πρόκειται για «υπαιτιότητα» των εκπαιδευτικών ή των μαθητών. Η ελληνική ορθογραφία είναι η λεγόμενη «ιστορική- ετυμολογική ορθογραφία» και έχει εγγενείς δυσκολίες ως προς τη ρίζα των λέξεων. Εκείνο όμως που μπορεί να διδαχθεί από τους εκπαιδευτικούς και για το οποίο υπάρχει η ασφάλεια των κανόνων, είναι το κομμάτι των καταλήξεων. Επεσήμανε πως ένας μαθητής για να βελτιώσει τη σχέση του με την ορθογραφία, δηλαδή για να αποτυπώσει με έναν τρόπο στέρεο «το οπτικό ίνδαλμα» των λέξεων στο μυαλό του, είναι αναγκαίο να έχει επαφή με διαβάσματα. Εκτός αυτού, βοηθάει και η χειρόγραφη γραφή, δηλαδή ο σχεδιασμός των γραμμάτων που υπάρχουν σε κάθε λέξη, αφού κατ’ αυτόν τον τρόπο καλλιεργείται η κιναισθητική σχέση μας με τις λέξεις».

Ως προς τα απαραίτητα εγχειρίδια για την ορθογραφία μιας λέξης, που θα μπορούσε να έχει υπόψη του ένας γονιός ή ένας μαθητής, για να τα συμβουλεύονται, όταν χρειάζεται, ο κ. Μπαμπινιώτης πρότεινε -ως πιο προσιτά- δύο από τα λεξικά που συνέγραψε ο ίδιος, το Ορθογραφικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας και το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, όπως επίσης το β’ μέρος του βιβλίου του «Το Ελληνικό Αλφάβητο» κι ένα κεφάλαιο από το βιβλίο του «Η Γλώσσα μας: 180 Κείμενα για τη γλώσσα», όπου μιλάει για τη γραφή και την ορθογραφία.

Όσο για το πώς μπορεί να καλλιεργηθεί η αγάπη ενός νέου για την ορθογραφία στις μέρες μας, τόνισε πως «το πλέον απαραίτητο είναι η επαφή με τα κείμενα. Ακόμα και μέσα στο διαδίκτυο μπορούμε να βρούμε κείμενα πολύ χρήσιμα για τη γλώσσα, αλλά σίγουρα και το διάβασμα ενός βιβλίου έχει να προσφέρει πολλά!» Κλείνοντας, ο κ. Μπαμπινιώτης ανέφερε πως «αν σκεφτούμε ότι η ορθογραφία μάς προσφέρει πληροφορίες για την προέλευση, για τη σημασία, για το λεξικό πεδίο στο οποίο ανήκει μια λέξη, αλλά και γραμματικές πληροφορίες, αξίζει μέσα από αυτόν τον διαγωνισμό να επιδιώξουμε τον προβληματισμό και την εξοικείωση του μαθητή με την αξιοπρεπή εικόνα της λέξης».

Ζωή σημαίνει… διαφορετικότητα!

Γράφουν οι μαθήτριες Φιλαρέτη Ανδρομιδά (Β1) και Ελένη Κατωπόδη (Β2)

Πολλή συζήτηση έχει υπάρξει τα τελευταία χρόνια για την έννοια της διαφορετικότητας. Τα μέσα ενημέρωσης, διάφορα αναγνώσματα, τα παιδικά βιβλία θίγουν το θέμα της διαφορετικότητας μέσα από την αντιμετώπιση συγκεκριμένων ατόμων και ομάδων του πληθυσμού μας. Διαφορετικές αξίες, στάσεις, θρησκείες, φύλο, ηλικία, χρώμα, μόρφωση, ικανότητες, σεξουαλικός προσανατολισμός, πολιτισμός. Πώς θα μπορούσε μέσα σε μία κοινωνία να είμαστε όλοι ίδιοι, αφού ο καθένας από εμάς είναι μοναδικός; Πόσο βαρετός θα ήταν ο κόσμος, αν όλα γύρω μας ήταν ίδια; Η διαφορετικότητα υπάρχει παντού, αλλά η καλλιέργεια της αξίας της διαφορετικότητας συνεπάγεται την έννοια της ΑΠΟΔΟΧΗΣ!

Κι εδώ είναι που μιλάμε για το πρόβλημα του ρατσισμού… Ο όρος «ρατσισμός», στην κυριολεκτική του χρήση, σημαίνει το μίσος ή τον φόβο για άτομα που ανήκουν σε φυλές διαφορετικές από τη δική μας, καθώς και την εχθρική ή και υποτιμητική στάση απέναντί τους, τους συστηματικούς περιορισμούς και τις διακρίσεις εις βάρος τους. Τα παραπάνω συνδέονται με την πεποίθηση ότι οι φυλές από τις οποίες προέρχονται είναι κατώτερες από τη δική μας. Σε εκείνον, στον οποίο ασκείται ο ρατσισμός, καλλιεργείται μέσα του η ανασφάλεια και ο φόβος. Με τη συστηματική ρατσιστική συμπεριφορά προς ορισμένους ανθρώπους, δημιουργείται μεγάλο πλήγμα στην ψυχική τους ισορροπία, με αποτέλεσμα «το θύμα» με την πάροδο του χρόνου να οδηγηθεί στην αποξένωση.

Θεωρητικά μιλώντας, ο κάθε πολιτισμός πρεσβεύει έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής, περιλαμβάνει τα δικά του ήθη και έθιμα, διακριτές παραδόσεις. Παρ’ όλα αυτά, στη σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη κοινωνία, με τη ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας και τις αλλεπάλληλες αλλαγές που αυτή έχει επιφέρει στη ζωή των ανθρώπων, σε μια εποχή κατά την οποία ολόκληρος ο πλανήτης λογίζεται ως ένα «παγκόσμιο χωριό» και η προώθηση των προτύπων ζωής, με τη βοήθεια και της εύκολα μεταδιδόμενης πληροφορίας από τη μια άκρη του πλανήτη στην άλλη, γίνεται καθημερινά με εντυπωσιακά ταχείς ρυθμούς, καθίσταται σαφής και η επιρροή που ασκείται στο περιεχόμενο των κάθε λογής πολιτισμών ανά την υφήλιο. Επομένως, μέσα σε αυτό το νέο διαμορφούμενο πλαίσιο, εγείρονται νέα ερωτήματα σχετικά με την ετερότητα. «Ποιος, πότε, πού ή τι ορίζει κάποιον ως διαφορετικό;», «Πώς εισπράττει ο οριζόμενος ως διαφορετικός αυτή του την ταξινόμηση;», «Πώς αντιμετωπίζει, ο οριζόμενος ως διαφορετικός, τη μεταχείριση που υφίσταται –ως διαφορετικός– από τους εκπροσώπους των θεσμών ή από τους απλούς πολίτες;».

Πόσοι γύρω μας έχουν την αυτοματοποιημένη αντίληψη να μπαίνουν στη θέση του άλλου; Η ετερότητα, ως έννοια και ως βίωμα, προϋποθέτει σύγκριση, είτε η σύγκριση αυτή είναι συνειδητή είτε όχι. Είναι ευθύνη όλων μας να μετακινήσουμε τις στάσεις μας απέναντι «στο διαφορετικό» και να αντιληφθούμε τον πραγματικό πλούτο που μας χαρίζει. Αποδέχομαι και καλλιεργώ τη διαφορετικότητα στη ζωή μου σημαίνει «ανοίγομαι». Και όταν κάποιος ανοίγεται, μπορεί να βλέπει και να βιώνει την ομορφιά γύρω του στα πάντα και σε όλους. Μέσω της αποδοχής της διαφορετικότητας, συνδέομαι βαθύτερα και πιο αυθεντικά με τους γύρω μου. Μαθαίνω να αποδέχομαι χωρίς φίλτρα και όρους και να συγχωρώ. Μαθαίνω να κατανοώ και να συναισθάνομαι περισσότερο!

Μαθαίνουμε συζητώντας, συνέντευξη από τον Πρόεδρο της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας Καθηγητή κ. Γεώργιο Μπαμπινιώτη

Την Παρασκευή 24 Νοεμβρίου 2023 οι μαθήτριες της Β’ τάξης Μελίνα Λαζάρου, Πηνελόπη Μητσάκη και Αθηνά Ορφανού, μέλη της δημοσιογραφικής ομάδας του ηλεκτρονικού περιοδικού «Σχολεία-ΖΩ» του Α’ Αρσακείου-Τοσιτσείου Γυμνασίου Εκάλης, είχαν την ευκαιρία να πάρουν συνέντευξη από τον Πρόεδρο της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας και Καθηγητή Γλωσσολογίας κ. Γεώργιο Μπαμπινιώτη. Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε με αφορμή τον Αρσάκειο Διαγωνισμό Ορθογραφίας, που για πρώτη φορά διοργανώνεται στα Αρσάκεια-Τοσίτσεια Σχολεία για τους μαθητές της Ε’ και ΣΤ’ τάξης του Δημοτικού, της Β’ και Γ’ τάξης του Γυμνασίου και της Α’ και Β’ τάξης του Λυκείου.

Έτσι, στον οικείο για τα παιδιά χώρο της Βιβλιοθήκης του Σχολείου, οι «εκκολαπτόμενοι δημοσιογράφοι» μας απηύθυναν στον κ. Μπαμπινιώτη ερωτήσεις σχετικά με το πρόβλημα της ανορθογραφίας στις μέρες μας, τους παράγοντες που ευθύνονται για την όξυνσή του, για το αν και κατά πόσο η χρήση των νέων τεχνολογιών έπαιξε ρόλο στην επιδείνωση του προβλήματος, για τους τρόπους/ «εργαλεία», που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στον περιορισμό του και για τα κίνητρα ενός μαθητή να συμμετάσχει στον εν λόγω διαγωνισμό. Η συζήτηση διενεργήθηκε σε μια άκρως φιλική και ζεστή ατμόσφαιρα, ακούστηκαν πολύ ενδιαφέρουσες τοποθετήσεις πάνω στο θέμα και οι εντυπώσεις ήταν εξαιρετικές. 

Με αφορμή τα 50 χρόνια από μια αντιστασιακή παρέμβαση για την αποτροπή της παρακμής θεμελιωδών αξιών…

Γράφει η μαθήτρια Μελίνα Λαζάρου (Β2)

17 Νοεμβρίου του 1973: ένα δείγμα κοινής θέλησης για το καλύτερο, ένα δείγμα αποστροφής απέναντι στην αδικία του κόσμου και μια ένδειξη διεκδίκησης ηθικών δικαιωμάτων!

«Η κυριαρχία στηρίζεται στον λαό και πηγάζει από αυτόν.» Η διαπίστωση αυτή του Τζον Λοκ εκφράζει διαχρονικές, θεμελιώδεις αξίες, που επιβεβαιώνουν για ακόμη μία φορά τη δύναμη που κατέχει ο άνθρωπος στη διαμόρφωση της κοινωνικής πραγματικότητας την οποία αντιμετωπίζει, ενώ -εμμέσως- δηλώνει και τη βασική διαφορά των αντιδημοκρατικών καθεστώτων, δηλαδή την αφαίρεση της εξουσίας από τον λαό. Τα νοήματα αυτά βρίσκουν πρακτική εφαρμογή στην κλονισμένη κοινωνικοπολιτική κατάσταση της Ελλάδας του ’70, χαμένης μέσα στην πυκνή ομίχλη της δικτατορίας που επικράτησε και κάλυψε κάθε φιλελεύθερο ιδανικό. Μια ιστορία… ανατρεπτική. Μια ιστορία… καθοριστική. Μια πραγματικότητα, κατά την οποία ο λαός επιζήτησε την ηθική δικαίωση απέναντι στην αδικία και συνειδητοποίησε την πρωταρχική αξία μίας και μόνο θεμελιώδους αρχής: της ελευθερίας!

Η εξέγερση των φοιτητών του Πολυτεχνείου και του ελληνικού λαού αποτελεί μια κομβική αντίδραση για την εξέλιξη της ιστορίας και την εξέλιξη των αξιών, που συμβάλλουν στην ηθική πορεία του ίδιου του ανθρώπου. Οι πολίτες συνειδητοποίησαν την αξία της ελευθερίας, αλλά και την τραγικότητα της ζωής χωρίς αυτή! Για τον λόγο αυτό, προτίμησαν να θυσιαστούν- και οι περισσότεροι το έπραξαν-, ώστε να αποκαταστήσουν τα αυτονόητα, δηλαδή την ελευθερία λόγου, την ελευθερία σκέψης και την ελευθερία έκφρασης.

Οι ίδιοι οι συνταγματάρχες, εκείνοι οι αισχροί εκτελεστές των αξιών, εκμεταλλεύτηκαν την εξουσία που είχαν και ξεπέρασαν κάθε μέτρο… Οι απεγνωσμένες φωνές πίσω από τα κάγκελα του Πολυτεχνείου καταπνίγηκαν από την απανθρωπιά, το συμφέρον, τον στυγνό ολοκληρωτισμό. Γιατί; Γιατί ο μόνος τρόπος για να κυριαρχήσουν οι δικτάτορες ήταν να αφαιρέσουν την εξουσία από τον λαό, αφού ο ίδιος ο λαός την αποτελεί. Και τα κατάφεραν… Προσωρινά. Γιατί όσο κι αν έχουν διαφθαρεί και παρακμάσει ορισμένες αξίες, η ελευθερία πάντα θα διεκδικείται. Θέλετε από προσωπικό συμφέρον; Θέλετε από κοινωνική αλληλεγγύη; Πάντως, πάντοτε θα αποτελεί τη βάση οποιουδήποτε δικαιώματος του ανθρώπου. Γι’ αυτό και πάντοτε θα αντιστέκεται και θα εξεγείρεται απέναντι σε όσους του την στερούν.
Εμείς, η γενιά του αύριο, δυστυχώς, δεν μπορούμε πάντοτε να εκτιμήσουμε τέτοιου είδους πράξεις, που χαρακτηρίζονται από αγώνα για ηθικές αξίες. Θεωρούμε τα πάντα αυτονόητα και δεδομένα. Χαρακτηρίζουμε τις πράξεις αυτές ως «ηρωικές», αλλά το νοηματικό βάθος τους για της συνείδησή μας είναι ανύπαρκτο. Θέτω λοιπόν το εξής ερώτημα: Τι έχει αξία χωρίς την ελευθερία; Αρχή των πάντων για τον ηθικό κόσμο θα την χαρακτήριζα. Ας αναλογιστούμε το πόσο ασήμαντα θα ήταν τα «σημαντικά» της σημερινής εποχής χωρίς ελευθερία.

Η εξέγερση των φοιτητών του Πολυτεχνείου τη 17η Νοεμβρίου 1973 δηλώνει για ακόμη μία φορά τη διαχρονικά υψηλή θέση της ελευθερίας στην ιεραρχία των αξιών. «Ψωμί, παιδεία, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ»! Ταυτόχρονα, σηματοδοτεί την ικανότητα του ανθρώπου να διαμορφώσει προς το καλύτερο την κοινωνία στην οποία ζει. Βλέπουμε πως η προσπάθεια αμαύρωσης αυτής της αξίας, όσο ισχυρή και να ήταν, ηττήθηκε από την ηθική συνείδηση! Οι άνθρωποι του τότε εξεγέρθηκαν και ζήτησαν δικαίωση απέναντι στην ηθική αδικία που τους κατέπνιγε και αισθάνθηκαν την ανάγκη να επαναφέρουν μια ηθική ισορροπία διεκδικώντας μια ζωή με νόημα. Και αυτό ακριβώς είναι που μας δίνει μια ελπίδα για την πορεία του δικού μας μέλλοντος…