Πρόσφατα επισκεφθήκαμε με το σχολείο μας το θέατρο του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», όπου παρακολουθήσαμε την παράσταση «Η Παναγία των Παρισίων», βασισμένη στο γνωστό μυθιστόρημα του Βίκτορος Ουγκό, σε θεατρική διασκευή και σκηνοθεσία της Κωνσταντίνας Νικολαΐδη, με τη συμμετοχή 20 ταλαντούχων ηθοποιών. Ήταν μια εμπειρία που πραγματικά μας ταξίδεψε στον χρόνο! Από την πρώτη κιόλας σκηνή νιώσαμε σαν να βρισκόμαστε στο μεσαιωνικό Παρίσι. Στο κέντρο της ιστορίας υψωνόταν επιβλητικός ο Καθεδρικός Ναός της Παναγίας των Παρισίων, γύρω από τον οποίο ξετυλιγόταν μια συγκλονιστική περιπέτεια. Ο ήρωας που μας άγγιξε περισσότερο ήταν ο Κουασιμόδος. Παρόλο που όλοι τον φοβούνταν, εξαιτίας της εμφάνισής του, εμείς είδαμε έναν άνθρωπο καλόκαρδο και βαθιά ευαίσθητο. Η μοναξιά του στο καμπαναριό και η αγάπη του για την Εσμεράλδα μάς συγκίνησαν ιδιαίτερα. Από την άλλη, η Εσμεράλδα μάς εντυπωσίασε με την ομορφιά αλλά και την καλοσύνη της. Δεν ήταν απλώς μια όμορφη κοπέλα· ήταν θαρραλέα και δίκαιη. Ιδιαίτερη εντύπωση μας προκάλεσε και ο αρχιδιάκονος Φρόλο, ένας χαρακτήρας σκοτεινός και βασανισμένος από τα πάθη του. Μέσα από τη στάση του καταλάβαμε πόσο επικίνδυνο μπορεί να γίνει το πάθος, όταν δε συνοδεύεται από ηθικές αξίες. Τα σκηνικά και τα κοστούμια μάς βοήθησαν να μπούμε ακόμη περισσότερο στο κλίμα της εποχής. Οι σκηνές με τους τσιγγάνους, οι φρουροί, οι πολίτες του Παρισιού και η ένταση σε ορισμένες στιγμές μάς έκαναν να παρακολουθούμε με κομμένη την ανάσα. Σε κάποιες σκηνές επικρατούσε απόλυτη σιωπή στην αίθουσα, ενώ σε άλλες νιώθαμε την αγωνία και τη συγκίνηση να κορυφώνονται. Μέσα από την παράσταση καταλάβαμε πόσο άδικη μπορεί να γίνει μια κοινωνία απέναντι σε όποιον είναι «διαφορετικός». Παράλληλα όμως, είδαμε πως η αγάπη, η καλοσύνη και η αυτοθυσία μπορούν να γίνουν πιο δυνατές από την αδικία και το μίσος. Ήταν μια εμπειρία που δεν μας ψυχαγώγησε μόνο, αλλά μας έβαλε και σε σκέψεις. Σίγουρα, ήταν μια από τις πιο όμορφες θεατρικές εξόδους που έχουμε ζήσει ως τάξη!
Γράφει η Δημοσιογραφική Ομάδα του σχολείου μας: Βούρβαχη Ναταλία, Παπαδάκης Δημήτρης, Παπαδόπουλος Αστέρης, Παππά Ζέτα, Ρέππα Δώρις, Σταυριανοπούλου Άρτεμις, Τουτούζη Μυρτώ, Τσιτσώνη Νάγια, Φραγκουλοπούλου Σάρα, Χρυσάνθη Ευτυχία
Εκατόν ενενήντα χρόνια συνεχούς και αδιάλειπτης προσφοράς στην παιδεία του Ελληνισμού συμπληρώνει φέτος η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία, ένας μορφωτικός οργανισμός που ταυτίστηκε όσο λίγοι με την πνευματική συγκρότηση του νεότερου ελληνικού κράτους και βρήκε τη ζωντανή του έκφραση στα Αρσάκεια Σχολεία. Από το 1836 έως σήμερα, τα Αρσάκεια δεν υπήρξαν απλώς σχολεία· υπήρξαν και παραμένουν φορείς εθνικής αποστολής, συνδεδεμένοι με τη μόρφωση, την κοινωνική πρόοδο και την πνευματική αναγέννηση του Ελληνισμού. Η ίδρυση της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας πραγματοποιήθηκε σε μια εποχή κρίσιμη και μεταβατική. Το ελληνικό κράτος μόλις είχε εξέλθει από τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας και είχε επείγουσα ανάγκη από μόρφωση, από θεσμούς, από ανθρώπους που θα πίστευαν ότι η ελευθερία δεν ολοκληρώνεται χωρίς παιδεία. Ο πρώτος που οραματίστηκε αυτή την ιδέα ήταν ο Ιωάννης Κοκκώνης, εκπαιδευτικός και παιδαγωγός μεγάλου κύρους. Το όραμά του ενστερνίστηκαν ο Ηπειρώτης εκπαιδευτικός και λόγιος Γεώργιος Γεννάδιος και ο πρώτος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Μισαήλ Αποστολίδης. Ανάμεσα στους πρώτους υποστηρικτές της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας συναντάμε εξέχουσες μορφές του πνευματικού και πολιτικού κόσμου, ανθρώπους του Αγώνα και της Διασποράς. Μάλιστα, οι τρεις πρώτοι πρόεδροι τού Διοικητικού Συμβουλίου, ο Γεώργιος Κουντουριώτης, ο Ανδρέας Μεταξάς και ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, υπήρξαν σημαντικές πολιτικές προσωπικότητες και είχαν τιμηθεί με το ανώτατο αξίωμα τού Προέδρου τής Κυβερνήσεως. Δεν είναι τυχαίο ότι στα μητρώα της Εταιρείας υπέγραψε ως μέλος ακόμη και ο εθνικός μας ποιητής, ο Διονύσιος Σολωμός, αναγνωρίζοντας έμπρακτα ότι η πνευματική αναγέννηση του Έθνους περνά μέσα από τη συστηματική εκπαίδευση. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στους μεγάλους ευεργέτες, που στήριξαν με την περιουσία και το όραμά τους το έργο της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας. Ο Απόστολος Αρσάκης, Ηπειρώτης και κορυφαία μορφή της ελληνικής παροικίας στη Ρουμανία, διακρίθηκε ως γιατρός, πολιτικός και άνθρωπος με έντονη εθνική συνείδηση. Με τη γενναιόδωρη δωρεά του κατέστη δυνατή η οικοδόμηση των Αρσακείων Σχολείων στην Αθήνα. Το όνομά του δόθηκε στα σχολεία όχι απλώς ως τιμή, αλλά ως αναγνώριση ενός οράματος: ότι ο πλούτος αποκτά αξία, όταν επιστρέφει στην κοινωνία ως παιδεία. Μαζί του, ο εθνικός ευεργέτης Μιχαήλ Τοσίτσας, επίσης από τη μεγάλη κοιτίδα του ελληνισμού της Διασποράς. Καταγόμενος από το Μέτσοβο και δραστηριοποιημένος οικονομικά στη Ρουμανία και την Αίγυπτο, διέθεσε σημαντικό μέρος της περιουσίας του για εκπαιδευτικά και πολιτιστικά έργα. Η συμβολή του δεν περιορίστηκε στη Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία· υπήρξε βασικός χρηματοδότης τού Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου συμβάλλοντας καθοριστικά στη δημιουργία ανώτατης τεχνικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Ενίσχυσε, έτσι, αποφασιστικά την παιδεία, όχι ως πράξη φιλανθρωπίας, αλλά ως εθνικό χρέος.
Τα Αρσάκεια Σχολεία συνδέθηκαν από νωρίς με έναν τολμηρό και πρωτοποριακό στόχο: τη μόρφωση της γυναίκας. Σε μια εποχή όπου η εκπαίδευση των κοριτσιών θεωρούνταν περιττή ή δευτερεύουσα, τα Αρσάκεια ανέλαβαν τον ιστορικό ρόλο να αποδείξουν ότι η παιδεία δεν έχει φύλο. Χιλιάδες Ελληνίδες διδάχθηκαν γράμματα, επιστήμες, τέχνες και παιδαγωγική. Μάλιστα, πολλές απόφοιτες των Αρσακείων έγιναν δασκάλες και μετέφεραν τη γνώση σε κάθε γωνιά της Ελλάδας συμβάλλοντας αποφασιστικά στη διάδοση της εκπαίδευσης και τη σταδιακή κοινωνική χειραφέτηση της γυναίκας. Μάλιστα, το 1847 η Εταιρεία καθιερώνει δίπλωμα «δημοδιδασκάλου» για τις αποφοίτους της. Το γεγονός αυτό δεν αφορά μόνο την εκπαίδευση· αφορά την κοινωνική πρόοδο και τη διαμόρφωση της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας.
Στα 190 χρόνια της πορείας τους, τα Αρσάκεια Σχολεία παραμένουν πιστά στις ιδρυτικές τους αρχές: υψηλό επίπεδο σπουδών, ανθρωπιστική παιδεία, καλλιέργεια ήθους και εθνικής συνείδησης. Χωρίς να μένουν προσκολλημένα στο παρελθόν, συνομιλούν δημιουργικά με το παρόν και προετοιμάζουν το μέλλον. Σήμερα τα Αρσάκεια- Τοσίτσεια Σχολεία λειτουργούν σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ιωάννινα), αλλά και εκτός Ελλάδας, στα Τίρανα (Ελληνοαλβανικό Κολέγιο Τιράνων), προσφέροντας εκπαίδευση από το νηπιαγωγείο έως και το λύκειο. Η επέτειος αυτή δεν είναι απλώς μια αναδρομή. Είναι ένας έπαινος προς όλους όσοι πίστεψαν ότι η παιδεία μπορεί να αλλάξει την κοινωνία: τους ευεργέτες, τους δασκάλους, τους μαθητές. Είναι, όμως, και μια υπενθύμιση ευθύνης. Να διατηρήσουμε ζωντανό το πνεύμα της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας και να συνεχίσουμε το έργο των Αρσακείων Σχολείων, ώστε η γνώση, οι αξίες και η προσφορά να παραμένουν θεμέλια της ελληνικής παιδείας και στο μέλλον. Εμείς, οι μαθητές των Αρσακείων, αισθανόμαστε περηφάνια, που συνεχίζουμε μία παράδοση 190 χρόνων παιδείας και που κάθε μέρα μαθαίνουμε, δημιουργούμε και γινόμαστε κομμάτι αυτής της μεγάλης ιστορίας!
Η Δημοσιογραφική Ομάδα του Α’ Αρσακείου-Τοσιτσείου Γυμνασίου Εκάλης είχε την ευκαιρία να συναντήσει και να συνομιλήσει με την κ. Ελένη Δουνδουλάκη, Γενική Γραμματέα Σύγχρονου Πολιτισμού του Υπουργείου Πολιτισμού, είχαμε πρόσφατα στο σχολείο μας. Η κ. Δουνδουλάκη είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες προσωπικότητες στον χώρο του σύγχρονου πολιτισμού στην Ελλάδα με έναν πολυσχιδή ρόλο στον σχεδιασμό και την προώθηση πολιτιστικών πρωτοβουλιών, που επηρεάζουν το θέατρο, τις τέχνες, την εκπαίδευση και τη σχέση τους με την κοινωνία. Αφορμή για τη συζήτηση με τους μαθητές στάθηκε το άρθρο της στον Ελεύθερο Τύπο της Κυριακής «Πολιτισμός και Παιδεία στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης», στο οποίο αναδεικνύεται η σημασία της ουσιαστικής ένταξης του πολιτισμού, των τεχνών και της δημιουργικής έκφρασης στην εκπαίδευση, ιδιαίτερα στις μέρες μας, σε έναν κόσμο που ανοίγεται όλο και περισσότερο στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Τη Δημοσιογραφική Ομάδα του Α’ Αρσακείου-Τοσιτσείου Γυμνασίου Εκάλης αποτελούν οι μαθητές: Βούρβαχη Ναταλία, Παπαδάκης Δημήτρης, Παπαδόπουλος Αστέρης, Παππά Ζέτα, Ρέππα Δώρις, Σταυριανοπούλου Άρτεμις, Τουτούζη Μυρτώ, Τσιτσώνη Νάγια, Φραγκουλοπούλου Σάρα, Χρυσάνθη Ευτυχία
Γράφουν οι μαθήτριες Δώρις Ρέππα (B3), Νάγια Τσιτσώνη και Σάρα Φραγκουλοπούλου (B4)
Τα τελευταία χρόνια η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις. Όλο και πιο συχνά, συναντούμε στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εικόνες και βίντεο που δεν είναι πραγματικά, τα λεγόμενα «deepfakes». Η τεχνολογική πρόοδος είναι ένας τομέας που δύσκολα μπορεί κανείς να παρακολουθήσει, καθώς απαιτεί εξειδίκευση και συνεχώς εξελισσόμενες γνώσεις. Οι νέοι του 21ου αιώνα έχουν ένα πλεονέκτημα, καθώς μεγαλώνουν έχοντας από μικρή ηλικία πρόσβαση στο διαδίκτυο και τις ψηφιακές τεχνολογίες. Ωστόσο, ακόμη και αυτοί, συχνά δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν το αληθινό από το τεχνητό περιεχόμενο. Γι’ αυτό, είναι ζωτικής σημασίας οι κυβερνήσεις και τα εκπαιδευτικά συστήματα να λαμβάνουν μέτρα, ώστε τα παιδιά να κατανοούν καλύτερα τον ψηφιακό κόσμο και να αναπτύσσουν κριτική σκέψη απέναντι στην τεχνολογία. Ένα παράδειγμα αποτελεί η Φινλανδία, όπου η εκπαίδευση για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης εντάσσεται σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα. Με τη ραγδαία αύξηση των ψηφιακών επιθέσεων, οι Φινλανδοί εκπαιδευτικοί καλούνται πλέον να κάνουν τους μαθητές ευφυείς «αναγνώστες» της τεχνολογίας. Η υπουργός Παιδείας της Φινλανδίας υπογραμμίζει ότι η παραπληροφόρηση αποτελεί απειλή για τη δημοκρατία, ενώ οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη καθιστά τις ψεύτικες πληροφορίες ολοένα και πιο πειστικές. Στόχος είναι οι πολίτες να γίνουν πιο ανθεκτικοί σε προπαγάνδα και ψευδείς ισχυρισμούς και ικανοί να αντεπεξέλθουν στις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής. Στο πλαίσιο αυτό, τα σχολεία διδάσκουν τεχνητή νοημοσύνη και μιντιακό γραμματισμό, ώστε οι μαθητές να αναλύουν βίντεο και εικόνες και να εντοπίζουν εάν έχουν δημιουργηθεί με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. Μέσα από αυτή την εκπαίδευση, οι νέοι αποκτούν τα εργαλεία να αξιολογούν την αξιοπιστία των πληροφοριών που βλέπουν και να αντιστέκονται στην παραπληροφόρηση. Αντίθετα, σε χώρες του νότου, και ειδικά στην Ελλάδα, δεν υπάρχει ακόμη ένα δομημένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τα μέσα ενημέρωσης ή για την αναγνώριση ψευδών ειδήσεων. Παρότι υπάρχει το μάθημα της Πληροφορικής, αυτό επικεντρώνεται κυρίως στις τεχνικές δεξιότητες και λιγότερο στην κριτική ανάγνωση της πληροφορίας. Ωστόσο, είναι αναγκαίο το κράτος να δράσει σύντομα, ώστε οι νέοι να μπορούν να κατανοούν καλύτερα τον ψηφιακό κόσμο, καθώς οι τεχνολογικές εξελίξεις προχωρούν με ταχύτητα, που καθιστά δύσκολη την παρακολούθηση. Όπως επισημαίνει και η διευθύντρια υβριδικής επιρροής της Ευρώπης, Martha Turnbull, η εξέλιξη της τεχνολογίας και των συστημάτων AI θα καθιστά σύντομα δυσκολότερο τον εντοπισμό ψευδών ή παραποιημένων πληροφοριών. Ο σημερινός «εχθρός», λοιπόν, δεν είναι τόσο τα όπλα ή το ανθρώπινο μυαλό. Η καταστροφή μπορεί να προέλθει από μηχανές, που δε διαθέτουν συναισθήματα, αλλά μπορούν να εξαπατήσουν τον ανθρώπινο νου. Γι’ αυτόν τον λόγο, το εκπαιδευτικό σύστημα έχει χρέος, όπως διδάσκει εδώ και αιώνες τους νέους να κατανοούν τα γραπτά κείμενα, τώρα να τους διδάξει τη γραμματική της εικόνας, ώστε να μπορούν να ερμηνεύουν, να αναλύουν και να αξιολογούν κριτικά οπτικό περιεχόμενο.
Γράφουν οι μαθητές Αστέρης Παπαδόπουλος και Δημήτρης Παπαδάκης (Β2)
Στην Ολλανδία λειτουργεί ένα πρωτοποριακό πρότυπο φροντίδας για άτομα με άνοια, γνωστό ως Hogeweyk, «το χωριό της άνοιας». Πρόκειται για μια ειδικά σχεδιασμένη κοινότητα, η οποία βρίσκεται κοντά στο Άμστερνταμ και φιλοξενεί ανθρώπους που πάσχουν από άνοια ή νόσο Αλτσχάιμερ. Χρηματοδοτείται από την ολλανδική κυβέρνηση και εξυπηρετεί σήμερα 188 κατοίκους σε 27 σπίτια σηματοδοτώντας την εξέλιξη των παραδοσιακών γηροκομείων. Το Hogeweyk ξεκίνησε να λειτουργεί το 2009 και διαφέρει από έναν παραδοσιακό οίκο ευγηρίας, καθώς έχει τη μορφή ενός κανονικού χωριού. Περιλαμβάνει σπίτια, δρόμους, πλατείες, καταστήματα, εστιατόρια, ένα θέατρο, κινηματογράφο, κομμωτήριο, ακόμα και μία παμπ! Οι κάτοικοι ζουν σε ομάδες με κοινά ενδιαφέροντα ή παρόμοιο παρελθόν: πρώην δάσκαλοι με δασκάλους, εργάτες με εργάτες, καλλιτέχνες με καλλιτέχνες. Τα σπίτια, τα οποία φιλοξενούν έξι ή επτά κατοίκους, διαθέτουν σαλόνι, κουζίνα, ιδιωτικά υπνοδωμάτια, μοιάζουν δηλαδή με κανονικά οικογενειακά σπίτια, ώστε να αισθάνονται οικεία και ασφαλείς. Στόχος του χωριού είναι να προσφέρει στους κατοίκους μια όσο το δυνατόν πιο φυσιολογική καθημερινή ζωή. Οι άνθρωποι με άνοια μπορούν να κινούνται ελεύθερα μέσα στον χώρο, να ψωνίζουν, να πίνουν καφέ ή να συμμετέχουν σε δραστηριότητες, χωρίς να αισθάνονται ότι βρίσκονται σε νοσοκομειακό περιβάλλον. Στο σούπερ μάρκετ, για παράδειγμα, οι κάτοικοι μπορούν να αγοράσουν τρόφιμα, σαμπουάν ή μια καρτ ποστάλ, αλλά δεν υπάρχουν πραγματικά χρήματα. Το προσωπικό φροντίδας (νοσηλευτές, γιατροί, ψυχολόγοι και φυσικοθεραπευτές) βρίσκεται διακριτικά παντού και παρεμβαίνει μόνο όταν χρειάζεται. Συχνά, δεν φορούν ιατρικές στολές, αλλά κανονικά ρούχα (ντύνονται ως υπάλληλοι ή γείτονες), για να μη δημιουργείται η αίσθηση του νοσοκομείου και να μειώνεται το άγχος των κατοίκων. Η φροντίδα, δηλαδή, είναι 24ωρη, αλλά διακριτική. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που ζουν σε τέτοιο περιβάλλον, εμφανίζουν λιγότερο άγχος και επιθετικότητα και χρειάζονται λιγότερα φάρμακα σε σχέση με όσους ζουν σε κλασικά ιδρύματα. Το μοντέλο του Hogeweyk έχει τραβήξει το ενδιαφέρον πολλών χωρών και έχει εμπνεύσει τη δημιουργία παρόμοιων «χωριών άνοιας» και σε άλλες περιοχές του κόσμου. Στο Μπάρουμ της Νορβηγίας, σε ένα δήμο στα προάστια του Όσλο, το χωριό άνοιας Carpe Diem άνοιξε το 2020. Στη μικρόπολη Μπελμέρ της Αυστραλίας ζουν ασθενείς με άνοια μαζί με ηλικιωμένους κατοίκους, που δεν έχουν διαγνωστεί με κάποια νευροεκφυλιστική ασθένεια. Το Hogeweyk δεν είναι απλώς μια δομή φροντίδας. Είναι μια υπενθύμιση, ότι η αξιοπρέπεια δεν τελειώνει με τη μνήμη. Εκεί όπου άλλοι βλέπουν το τέλος, οι Ολλανδοί είδαν μια νέα αρχή: έναν τρόπο να ζεις στο παρόν, ακόμη κι όταν το παρελθόν ξεθωριάζει. Η φράση που συνοψίζει τη φιλοσοφία του χωριού είναι: «Όχι φροντίδα για την άνοια, αλλά ζωή παρά την άνοια!»
Στις 25 Δεκεμβρίου 2025 είδαμε για πρώτη φορά στους κινηματογράφους την πολυσυζητημένη ταινία «Καποδίστριας», σε σκηνοθεσία του Γιάννη Σμαραγδή. Αφορμή για την έναρξη των γυρισμάτων το 2021 υπήρξε η επέτειος των 190 χρόνων από τη δολοφονία του Καποδίστρια (1831). Η υπόθεση επικεντρώνεται στην πορεία του Καποδίστρια από τη διεθνή του καριέρα ως διπλωμάτη στη Ρωσία έως την άφιξή του στην Ελλάδα, μετά την Επανάσταση του 1821. Η ταινία δείχνει τις προσπάθειές του να οργανώσει ένα κράτος, που μόλις είχε βγει από τον πόλεμο, αλλά και τις έντονες αντιδράσεις που συνάντησε από πολιτικούς αντιπάλους και τοπικά συμφέροντα. Ο σκηνοθέτης προσπαθεί να παρουσιάσει τον Καποδίστρια ως έναν ιδεαλιστή ηγέτη, που έβαλε το συμφέρον της πατρίδας πάνω από το δικό του όφελος και την προσωπική του ευτυχία. Έτσι, αφενός φωτίζεται η προσωπικότητα του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας και αφετέρου εξυμνούνται τα σημαντικότερα ιδανικά εκείνης της εποχής, που παραμένουν διαχρονικά και αναλλοίωτα στο πέρασμα των χρόνων, όπως η τιμή, η πατρίδα, η υστεροφημία, η οικογένεια. Από τα δυνατά στοιχεία της ταινίας είναι, αναμφίβολα, τα σκηνικά και τα κοστούμια, που μεταφέρουν τον θεατή στον 19ο αιώνα. Προσωπικά, όμως, εντυπωσιάστηκα και από μία σκηνή: όταν ο Καποδίστριας πέφτει από το άλογό του και εμφανίζεται η Παναγία δηλώνοντας έτσι τη θεϊκή προστασία, λόγω της βαθιάς πίστης του…
Ωστόσο, υπάρχουν πάντα και οι αρνητικές κριτικές. Ίσως, επειδή ο Καποδίστριας εμφανίζεται σχεδόν χωρίς αδυναμίες, κάτι που μπορεί να μειώνει τον ρεαλισμό της ταινίας. Παρολαυτά, αυτό φαίνεται να είναι συνειδητή επιλογή του σκηνοθέτη, ο οποίος θέλει να τιμήσει τον ήρωα και όχι να τον αποδομήσει. Στο ελληνικό κοινό, πάντως, η ταινία βρήκε μεγάλη απήχηση, όπως αποδεικνύεται από την εξαιρετική εμπορική επιτυχία που σημειώνει, ξεπερνώντας τα 145.000 εισιτήρια μέσα σε μόλις τέσσερις ημέρες. Θεωρώ ότι την ταινία «Καποδίστριας» αξίζει να τη δείτε. Μάλιστα, ο Γιάννης Σμαραγδής βραβεύτηκε με το 1ο Διεθνές Βραβείο «Ιωάννης Καποδίστριας» από την Ακαδημία Ελληνικών Βραβείων Τέχνης. Δεν είναι απλώς μια ιστορική ταινία, αλλά ένα μάθημα ιστορίας και αξιών. Μας βοηθά να γνωρίσουμε καλύτερα μία σημαντική προσωπικότητα του ελληνικού παρελθόντος, να κατανοήσουμε τις δυσκολίες της δημιουργίας του ελληνικού κράτους και να προβληματιστούμε για έννοιες, όπως η ανιδιοτέλεια, η ευθύνη και η προσφορά στο κοινό καλό.
Στην πιο αφιλόξενη ήπειρο της Γης, την Ανταρκτική, υπάρχει ένα φαινόμενο που εδώ και πάνω από έναν αιώνα προβληματίζει και συναρπάζει τους επιστήμονες. Οι λεγόμενοι «Καταρράκτες του Αίματος» ή αλλιώς οι «ματωμένοι» καταρράκτες (Blood Falls) βρίσκονται στον παγετώνα Taylor, στην περιοχή των McMurdo Dry Valleys, και ξεχωρίζουν λόγω του έντονου κόκκινου χρώματος του νερού που ρέει από τον πάγο δημιουργώντας την εντύπωση ότι ο παγετώνας… αιμορραγεί.
Το φαινόμενο παρατηρήθηκε για πρώτη φορά το 1911 από τον Αυστραλό γεωλόγο Thomas Griffith Taylor, ο οποίος εξερεύνησε πρώτος την κοιλάδα, που φέρει το όνομά του. Αρχικά, υπήρξαν υποθέσεις ότι το κόκκινο χρώμα οφείλεται σε φύκια ή μικροοργανισμούς. Ωστόσο, η σύγχρονη επιστημονική έρευνα έδωσε μια διαφορετική, αλλά εξίσου εντυπωσιακή εξήγηση. Το νερό αυτών των καταρρακτών προέρχεται από μία αρχαία υπόγεια λίμνη, εγκλωβισμένη κάτω από τον παγετώνα εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Το νερό της είναι εξαιρετικά πλούσιο σε σίδηρο και ταυτόχρονα πολύ αλμυρό. Όταν, λοιπόν, βγαίνει στην επιφάνεια και έρχεται σε επαφή με το οξυγόνο της ατμόσφαιρας, ο σίδηρος οξειδώνεται προκαλώντας το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα, παρόμοιο με αυτό της σκουριάς. Η υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι (τρεις φορές μεγαλύτερη σε σχέση με το θαλασσινό νερό) εξηγεί και ένα ακόμη παράδοξο: το νερό δεν παγώνει, παρότι οι θερμοκρασίες στην περιοχή συχνά πέφτουν πολύ κάτω από το μηδέν. Αυτό επιτρέπει τη συνεχή ροή του, ακόμη και μέσα στο ακραίο ψύχος της Ανταρκτικής. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός, ότι μέσα σε αυτό το απομονωμένο περιβάλλον έχουν εντοπιστεί μικροοργανισμοί, που επιβιώνουν χωρίς οξυγόνο και χωρίς ηλιακό φως. Η ανακάλυψη αυτή έχει τεράστια σημασία για την επιστήμη, καθώς προσφέρει στοιχεία για το πώς θα μπορούσε να υπάρξει ζωή σε παρόμοια ακραία περιβάλλοντα, όπως παγωμένους πλανήτες ή δορυφόρους του ηλιακού μας συστήματος.
Την Παρασκευή και το Σάββατο, 16 και 17 Ιανουαρίου 2026, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών γέμισε φωνές, ιδέες και όνειρα μαθητών από όλη την Ελλάδα. Εκεί πραγματοποιήθηκε το 2ο Μαθητικό Συνέδριο του Διεθνούς Δικτύου Εκπαίδευσης για την Αειφορία «Από τη Μυθολογία στο Διάστημα- Myth2Space», με τίτλο «Τα παιδιά μιλούν με τ’άστρα», στο οποίο είχα την ευκαιρία να παρευρεθώ ως μέλος της δημοσιογραφικής ομάδας του σχολείου μου μαζί με τη συμμαθήτριά μου από τη Γ’ τάξη, Αναστασία Μακρυγιάννη. Στο Δίκτυο Myth2Space συμμετείχαν τη σχολική χρονιά 2024-2025 περίπου 15.000 μαθητές και μαθήτριες από 590 τμήματα όλων των βαθμίδων, γεγονός που αποδεικνύει τη μεγάλη απήχηση και τη σημασία του προγράμματος. Το συνέδριο συνδιοργάνωσαν το Δίκτυο Myth2Space και το World Human Forum, σε συνεργασία με σημαντικούς φορείς, όπως το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος, το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», τη Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και το Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή. Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσίασαν οι κεντρικές ομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στην Αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος». Η κ. Αλεξάνδρα Μητσοτάκη, Πρόεδρος και συνιδρύτρια του World Human Forum, στην ομιλία της «Alpha Mission-Δήλος», ανέδειξε τη σημασία της σύνδεσης του ανθρώπου, του πολιτισμού και του μέλλοντος μέσα από σύγχρονες πρωτοβουλίες με παγκόσμιο αντίκτυπο. Ο Δρ Γιάννης Ασσαέλ, ερευνητής της Google DeepMind, μίλησε για την καινοτομία με θετικό κοινωνικό αντίκτυπο δίνοντας έμφαση στο πώς η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί προς όφελος της κοινωνίας. Ιδιαίτερα εντυπωσιακή ήταν και η ομιλία της Δρ Ανεζίνας Σολωμονίδου, πλανητολόγου, με θέμα την αναζήτηση ζωής στα παγωμένα φεγγάρια των πλανητών, που μας ταξίδεψε από τη Γη μέχρι τα άκρα του ηλιακού μας συστήματος. Η κ. Μυρτώ Βουνάτσου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια του World Human Forum, μίλησε για τα «Πράσινα παραμύθια» επισημαίνοντας πώς η τέχνη και η αφήγηση μπορούν να ευαισθητοποιήσουν και να εμπνεύσουν τους νέους για την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιωσιμότητα. Παράλληλα, η κ. Φαλή Βογιατζάκη, Πρόεδρος του Δ.Σ. του Εθνικού Μουσείου Γουλανδρή, ανέδειξε με απλό και κατανοητό τρόπο ότι η βιοποικιλότητα είναι κάτι στο οποίο «όλα συνδέονται». Τέλος, η Δρ Νίκη Ευελπίδου, Καθηγήτρια Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών, μέσα από επιστημονική, αλλά κατανοητή προσέγγιση, ανέδειξε τη σχέση της Γης με τη μυθολογία και τη σημασία της γνώσης του φυσικού περιβάλλοντος για τη διαμόρφωση ενός βιώσιμου μέλλοντος, στην ομιλία της «Η Γη μας, οι μύθοι μας και το μέλλον». Ιδιαίτερη στιγμή του συνεδρίου αποτέλεσε και η παρουσία της διεθνούς φήμης πιανίστας Danae Dörken, που μαζί με τους Λυριστές της Βιβλιοθήκης του Μουσικού Σχολείου Αθήνας, έδωσαν μια ξεχωριστή καλλιτεχνική διάσταση στη διοργάνωση, όπως επίσης και η συναυλία με τίτλο «Τα παιδιά τραγουδούν για τ’ άστρα», ένα μελωδικό ταξίδι στο διάστημα με «πλοηγούς» μαθητές και μαθήτριες από τα Αρσάκεια Νηπιαγωγεία. Η μουσική τους λειτούργησε ως γέφυρα ανάμεσα στην επιστήμη, τη μυθολογία και το συναίσθημα αποδεικνύοντας ότι το Διάστημα και η Τέχνη μπορούν να «συνομιλήσουν» με τρόπους που ξεπερνούν τις λέξεις. Ιδιαίτερη θέση στο συνέδριο είχαν οι παρουσιάσεις μαθητικών εργασιών, ανάμεσα στις οποίες και εκείνη των μαθητριών της Γ’ τάξης του σχολείου μας, Μαρίας Ανδρεάκου (Γ1) και Μυρτώς Ξενιού (Γ3), υπό την καθοδήγηση της καθηγήτριάς μας κ. Μαρίνας Μηλιδώνη. Σε πολλαπλές παράλληλες συνεδρίες, μαθητές από νηπιαγωγεία, δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια παρουσίασαν τις δουλειές τους αποδεικνύοντας ότι η επιστήμη, η μυθολογία και η αειφορία μπορούν να συνδυαστούν δημιουργικά από πολύ μικρή ηλικία. Τα παιδιά παρουσίασαν τις ιδέες τους, αντάλλαξαν εμπειρίες και απέδειξαν ότι η γνώση μπορεί να γίνει δημιουργική και συναρπαστική! Στο φουαγιέ της Αίθουσας Μητρόπουλος πραγματοποιήθηκαν, επίσης, διαδραστικά βιωματικά εργαστήρια, όπως το ArtTogether, ο Δελφικός Κύβος και ο Παγκόσμιος Μικρός Πολίτης ή το εργαστήριο «Βιοποικιλότητα. Όλα συνδέονται», που έδωσαν στους μαθητές την ευκαιρία να συμμετέχουν ενεργά και όχι μόνο ως ακροατές. Φεύγοντας από το Μέγαρο Μουσικής, μπορώ να πω πως το πιο δυνατό μήνυμα από τις δύο αυτές ημέρες ήταν πως, όταν δίνεται βήμα στα παιδιά, μπορούν να εκφραστούν ουσιαστικά και όταν η φαντασία συναντά τη γνώση, τα παιδιά μπορούν πραγματικά να «μιλήσουν» και να ακουστούν… ακόμη και μέχρι τα τ’άστρα!
Γράφουν οι μαθήτριες Ζέτα Παππά, Ευτυχία Χρυσάνθη (Β2)
Η μελέτη των ουράνιων σωμάτων είναι κεντρικό κομμάτι της αστρονομίας και μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα το σύμπαν. Με συστηματική παρατήρηση και επιστημονική έρευνα διαμορφώθηκαν νέες θεωρίες, που άλλαξαν τον τρόπο, με τον οποίο βλέπουμε τα αστέρια. Στα 25 της αποκαλύπτει το μυστικό των άστρων. Ένας ισχυρός άνδρας τής λέει ότι κάνει λάθος. Τέσσερα χρόνια μετά, δημοσιεύει τη δική της ανακάλυψη ως δική του και για έναν αιώνα τα βιβλία γράφουν το όνομά του. Σχεδόν κανείς δεν ξέρει ποια ανακάλυψε από τι είναι φτιαγμένο το σύμπαν. Κι όμως, χωρίς εκείνη, η σύγχρονη αστροφυσική δε θα υπήρχε! Είναι από εκείνες τις γυναίκες, που η επιστήμη άργησε πολύ να παραδεχθεί… Το όνομά της είναι Σεσίλια Πέιν- Γκαπόσκιν και γεννήθηκε το 1900 στην Αγγλία. Από μικρή ηλικία έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τις φυσικές επιστήμες. Σπούδασε στο Κέιμπριτζ με υποτροφία, αλλά δεν της απονεμήθηκε πτυχίο, καθώς τότε η επιστήμη ήταν ανδρικό προνόμιο και οι γυναίκες δεν αναγνωρίζονταν ακαδημαϊκά. Μετακόμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου εργάστηκε πάνω στη μελέτη των αστεριών στο Αστεροσκοπείο του Χάρβαρντ. Μέσα από την έρευνά της κατέληξε ότι τα αστέρια αποτελούνται κυρίως από υδρογόνο και ήλιο. Πολλές οι αντιδράσεις της επιστημονικής κοινότητας… Ο Χένρι Νόρις Ράσελ, ο πιο ισχυρός αστρονόμος της Αμερικής, της λέει ξεκάθαρα ότι κάνει λάθος, ότι τα αποτελέσματά της είναι «αδύνατα» και την προτρέπει να μην τα υποστηρίξει δημοσίως. Η Σεσίλια, όμως, ξέρει ότι τα αποτελέσματά της είναι σωστά, αλλά είναι 25 ετών, γυναίκα, ξένη, χωρίς θεσμική προστασία κι έτσι, υποχωρεί. Η Σεσίλια υπέστη σοβαρή αδικία: ενώ η διδακτορική της εργασία (1925) έδειξε ότι τα άστρα αποτελούνται κυρίως από υδρογόνο και ήλιο, ανατροπή που άλλαζε ριζικά την αστρονομία, η ανακάλυψη αμφισβητήθηκε και αποδόθηκε σε άνδρα αστρονόμο της εποχής, με αποτέλεσμα η ίδια να μην λάβει άμεσα την αναγνώριση που άξιζε. Η επιστημονική κοινότητα χρειάστηκε χρόνια, για να κατανοήσει την επανάσταση που είχε φέρει! Τη δεκαετία του 1930, καθώς οι μετρήσεις επιβεβαίωναν τα συμπεράσματά της για τη χημική σύσταση των αστεριών, το έργο της άρχισε να αποκτά κύρος. Η καθυστερημένη δικαίωση ολοκληρώθηκε συμβολικά, όταν η Σεσίλια, στα 56 της χρόνια, έγινε η πρώτη γυναίκα καθηγήτρια στο Τμήμα Αστρονομίας του Χάρβαρντ (1956) και αργότερα, η πρώτη γυναίκα που το διηύθυνε αναγνωριζόμενη, πλέον, ως η επιστήμονας που αποκάλυψε τη χημική σύσταση των άστρων. Το παράδειγμα της Σεσίλια Πέιν- Γκαπόσκιν δείχνει πόσο σημαντική είναι η επιμονή και η αφοσίωση στην επιστήμη, ακόμα και όταν η αναγνώριση καθυστερεί. Η συνεισφορά της άλλαξε για πάντα την κατανόηση του σύμπαντος. Το έργο της παραμένει πηγή έμπνευσης για τους επιστήμονες και θυμίζει ότι η αλήθεια στην επιστήμη, τελικά, βρίσκει τον δρόμο της προς την αναγνώριση.
Γράφουν οι μαθήτριες Άρτεμις Σταυριανοπούλου και Μυρτώ Τουτούζη (Β4)
Η Ρόουζ Βαλάν γεννήθηκε στην πόλη Saint-Étienne-de-Saint-Geoirs της Γαλλίας και ήταν κόρη σιδηρουργού. Ιστορικός τέχνης, μέλος της Γαλλικής Αντίστασης, Λοχαγός στον γαλλικό στρατό και μία από τις πλέον παρασημοφορημένες γυναίκες στην ιστορία της Γαλλίας. Κατέγραφε κρυφά λεπτομέρειες σχετικά με τις λεηλασίες των Ναζί επί της εθνικής γαλλικής και εβραϊκής ιδιωτικής τέχνης στη Γαλλία και, σε συνεργασία με τη Γαλλική Αντίσταση, κατάφερε να διασώσει χιλιάδες έργα τέχνης. Το 1941, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Βαλάν τέθηκε σε μισθωτή υπηρεσία κι έγινε επιτηρήτρια του Μουσείου Ζε ντε Πομ κατά την εποχή της γερμανικής κατοχής στη Γαλλία. Σε μεταγενέστερο χρόνο, οπότε οι Γερμανοί άρχισαν τη συστηματική λεηλασία των έργων τέχνης από τα μουσεία και τις ιδιωτικές συλλογές σε ολόκληρη τη γαλλική επικράτεια, χρησιμοποίησαν το Μουσείο όπου δούλευε η Βαλάν ως το κεντρικό σημείο αποθήκευσης και διαλογής, εν αναμονή της διανομής των έργων προς διάφορα πρόσωπα και τόπους στη Γερμανία. Ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η λεηλασία, η Ρόουζ άρχισε να καταγράφει μυστικά όσο το δυνατόν περισσότερα από τα 20.000 αντικείμενα τέχνης, τα οποία μεταφέρθηκαν στο Μουσείο. «Τα σημειωματάριά μου κρατούσαν την αλήθεια», έλεγε. Η Βαλάν δεν αποκάλυψε στους Γερμανούς ότι καταλάβαινε τη γερμανική γλώσσα και έτσι, συνομιλώντας με τους οδηγούς των φορτηγών, οι οποίοι απασχολούνταν από τους Γερμανούς, ήταν σε θέση να μαθαίνει για τα έργα τέχνης, τα οποία λεηλατούνταν και μεταφέρονταν κατευθείαν στους σιδηροδρομικούς σταθμούς. «Δε με κοιτούσαν ποτέ δεύτερη φορά. Αυτό ήταν το μεγαλύτερο λάθος τους!», έλεγε η Ρόουζ. Η Βαλάν ενημέρωνε τακτικά τον Διευθυντή των Εθνικών Μουσείων σχετικά με την κατάσταση των λεηλασιών από τους Ναζί. Επιπλέον, για τέσσερα χρόνια, παρακολουθούσε πού και σε ποιον στη Γερμανία στέλνονταν τα έργα τέχνης και, με κίνδυνο της ζωής της, παρείχε αυτές τις πληροφορίες στη Γαλλική Αντίσταση, ώστε να μην ανατινάξουν κατά λάθος τις αμαξοστοιχίες, οι οποίες μετέφεραν τους ανεκτίμητους θησαυρούς της Γαλλίας. Ένας Γερμανός αξιωματικός είχε πει: «Ήταν πολύ απλή και πολύ σιωπηλή, για να είναι πρόβλημα.» Το μουσείο επισκέπτονταν υψηλόβαθμοι Ναζί αξιωματούχοι και η Βαλάν ήταν εκεί. Στις 3 Μαΐου 1941 το επισκέφθηκε ο Στρατάρχης Χέρμαν Γκάιρινγκ, προκειμένου να διαλέξει ο ίδιος κάποιους από τους κλεμμένους πίνακες για την προσωπική του συλλογή. Το εντυπωσιακό είναι ότι η Ρόουζ κατέθεσε στη δίκη της Νυρεμβέργης αντιμετωπίζοντας τον Γκάιρινγκ απευθείας. Ο άνθρωπος που την είχε αγνοήσει για τέσσερα χρόνια, τώρα έπρεπε να απαντήσει στις ερωτήσεις της. Οι σημειώσεις της Ρόουζ έγιναν το κλειδί για την ανεύρεση θησαυρών, που ήταν κρυμμένοι σε κάστρα, σήραγγες και αλατωρυχεία σε όλη την Γερμανία. Η γυναίκα αυτή βοήθησε να ανακτηθούν περίπου 60.000 έργα τέχνης. Τα 45.000 επιστράφηκαν στους νόμιμους κατόχους τους. «Δεν αποκαθιστούσαμε πίνακες.», είπε, «Αποκαθιστούσαμε οικογένειες.»
μαθητική παρουσία 