Τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση – Επιμορφωτικό σεμινάριο για τους καθηγητές της Δευτεροβάθμιας των Αρσακείων Σχολείων

Τα Σχολεία της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, έχοντας ως γνώμονα την πρωτοπορία και την καινοτομία στις εκπαιδευτικές πρακτικές και μεθόδους και αναγνωρίζοντας την ανάγκη για διαρκή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών τους, διοργάνωσαν με πρωτοβουλία των Διευθυντών Α’ και Β’ Τοσιτσείων Γυμνασίων και Λυκείων επιμορφωτικό σεμινάριο με θέμα την Τεχνητή Νοημοσύνη, για όλους τους συναδέλφους της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης των Αρσακείων Σχολείων Ψυχικού και Εκάλης, το Σάββατο 2 Νοεμβρίου 2024 (09:00-12:00) στο συγκρότημα των Τοσιτσείων Σχολείων Εκάλης.
Εισηγητής ήταν ο κ. Βασίλης Οικονόμου, Σύμβουλος για θέματα Πληροφορικής στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού.

Το σεμινάριο απετέλεσε μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για όλους τους εκπαιδευτικούς των διαφόρων ειδικοτήτων να ενημερωθούν για τις τελευταίες εξελίξεις πάνω στο επίκαιρο και ευαίσθητο θέμα της Τεχνητής Νοημοσύνης και να είναι σε θέση να κάνουν το επόμενο βήμα, ενημερωμένοι και έχοντας καλλιεργήσει νέες απαραίτητες δεξιότητες.
Με το πέρας του σεμιναρίου δόθηκαν βεβαιώσεις συμμετοχής και διανεμήθηκε ηλεκτρονικά βιβλίο του ομιλητή, προσφορά στους εκπαιδευτικούς της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας.

Βασικά σημεία της εισήγησης

Κατά την πολύ ενδιαφέρουσα ομιλία του ο κ. Οικονόμου ανέδειξε τη σημασία της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) στην εκπαίδευση ως έναν τρόπο, για να αναζωογονηθεί η διδασκαλία και να προσεγγιστεί η τεχνολογία χωρίς φόβο αλλά ως ευκαιρία για καινοτομία. Μετά από μια σύντομη ιστορική αναδρομή και, αφού εξήγησε με απλά λόγια τον τρόπο λειτουργίας του “φωτεινού παντογνώστη που με απόλυτη συνδυαστική σκέψη και ταχύτητα αξιοποιεί όλη την υπάρχουσα βιβλιογραφία”, τόνισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν πρέπει να θεωρείται απειλή αλλά εργαλείο που διευκολύνει τους εκπαιδευτικούς και ενθαρρύνει τη δημιουργικότητα. Στη συνέχεια, παρουσίασε διάφορα εργαλεία, όπως το ChatGPT, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία ερωτήσεων, περιλήψεων, πλήρων σχεδίων μαθήματος, θεατρικών σεναρίων και εικονογραφημένων κειμένων μαθητών, προσφέροντας παράλληλα νέους τρόπους εξατομικευμένης προσέγγισης που ταιριάζουν στις σύγχρονες ανάγκες μάθησης. Ο κ. Οικονόμου αναφέρθηκε επίσης σε ποικίλες εφαρμογές, όπως το Myheritage και το Gamma App, που παρέχουν ενδιαφέρουσες δυνατότητες για εκπαιδευτικά σενάρια και ψηφιακές αφηγήσεις, προσθέτοντας ψυχαγωγικό και βιωματικό χαρακτήρα στο μάθημα και διευκολύνοντας την κατανόηση δύσκολων εννοιών.  

Στη συνέχεια, ο ομιλητής επεσήμανε την ανάγκη για διαρκή προσαρμογή και δυναμική μάθηση, αφού  η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να φέρει τον εκπαιδευτικό πιο κοντά στον μαθητή. Παράλληλα, αναφέρθηκε στο πλαίσιο σωστής λειτουργίας και τα ηθικά θέματα που εγείρονται, υπογραμμίζοντας τον σκεπτικισμό της κοινωνίας, μεγάλο μέρος της οποίας προτείνει επιβράδυνση των εξελίξεων στον τομέα αυτό. Κλείνοντας, ο κ. Οικονόμου έδωσε έμφαση στη σημασία της προσωπικότητας του δασκάλου στην επίτευξη ποιοτικής εκπαίδευσης και επεσήμανε ότι η τεχνολογία μπορεί να ενισχύσει, αλλά όχι να υποκαταστήσει τον ανθρώπινο παράγοντα. Απέρριψε έτσι την ιδέα ότι η τεχνολογική επανάσταση οδηγεί σε «δημιουργική καταστροφή» και υποστήριξε ότι, αξιοποιώντας τα οφέλη της και μετριάζοντας τους κινδύνους της, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διαμορφώσει το μέλλον της εκπαίδευσης, ενδυναμώνοντας τους μαθητές, υποστηρίζοντας τους εκπαιδευτικούς και ενθαρρύνοντας ένα περιβάλλον μάθησης με λιγότερους αποκλεισμούς και περισσότερη δικαιοσύνη

Στο τέλος του σεμιναρίου διανεμήθηκε μέσω QR από τον εισηγητή χρήσιμο εκπαιδευτικό υλικό.

Βιογραφικό σημείωμα του ομιλητή:
Ο Βασίλης Οικονόμου κατέχει τη θέση του Συμβούλου για θέματα Πληροφορικής στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού. Διετέλεσε Διευθυντής Πληροφορικής και Ψηφιακής Εκπαίδευσης στο Ελληνο–Αμερικανικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα – Κολλέγιο Αθηνών και Ψυχικού. Από το 1994 μέχρι και το 2020 ήταν Υπεύθυνος Πληροφορικής και Ψηφιακής Εκπαίδευσης στα Εκπαιδευτήρια Δούκα, καθώς και της Ομάδας Μαθητικού Υπολογιστή, με στόχο την ένταξη και αξιοποίηση του ατομικού Μαθητικού Υπολογιστή στην εκπαιδευτική διαδικασία. Είναι πιστοποιημένος αξιολογητής εταιριών με πρακτική εμπειρία στην αξιολόγηση εταιριών στο επίπεδο «Δέσμευση στην Επιχειρηματική Αριστεία» – European Foundation for Quality Management Validator. Από το 2014 είναι σύμβουλος της SoFIA Education Experts Ltd. Το 2013 κερδίζει τη διάκριση Expert Educator και εκπροσωπεί τη χώρα μας (2014) στον Παγκόσμιο Διαγωνισμό Πρωτοπόρων Δασκάλων που διοργανώνει η Microsoft στη Βαρκελώνη. To 2014 κερδίζει με την ομάδα μαθητών του τον Ευρωπαϊκό διαγωνισμό προγραμματισμού: Kodu Kup (e-skils, European School Net, Microsoft). Το 2015 επιλέγεται εκ νέου ως Expert Educator (MIEExpert15) και ορίζεται ως ο ένας από τους δεκατρείς Microsoft Fellows στον κόσμο και κριτής των έργων των ομάδων οι οποίες διαγωνίστηκαν στο SEATTLE (USA). Έχει διακριθεί και βραβευτεί για έργα σχετικά με την εισαγωγή της μεθοδολογίας «1:1» στην Εκπαίδευση, καθώς και για την επίδραση του ψηφιακού υλικού στις μεθοδολογίες εκπαίδευσης και στο ρόλο του Εκπαιδευτικού. Έχει συμμετάσχει ως ερευνητής και αναλυτής – προγραμματιστής στην σχεδίαση και υλοποίηση πάνω από 50 ερευνητικών έργων σχετικά με τις ΤΠΕ στην Εκπαίδευση αλλά και στην Ειδική Αγωγή. Έχει συμμετάσχει επίσης στην ανάπτυξη ερευνητικού και αναπτυξιακού λογισμικού στις περιοχές αυτές, με πάνω από 80 τίτλους λογισμικού, καταρτίζοντας παράλληλα εκατοντάδες εκπαιδευτικούς στην αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδακτική πρακτική. Έχει αναπτύξει Συστήματα Διαχείρισης Δεδομένων (M.I.S.), σε αρκετά προγραμματιστικά περιβάλλοντα. Έχει δημοσιεύσει άρθρα και μελέτες σε περιοδικά και έχει παρουσιάσει εισηγήσεις σε επιστημονικά συνέδρια με θέμα την «Εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία» και την «Ποιότητα στην Εκπαίδευση». Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζουν στη διεύρυνση την μεθοδολογίας «1:1», το Mixed Reality στην εκπαίδευση, τις διαδραστικές επιφάνειες και το ποιοτικό εκπαιδευτικό λογισμικό. Όραμά του είναι να εμπλέξει όσο το δυνατό μεγαλύτερο αριθμό μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων στην αξιοποίηση της Tεχνολογίας στην Εκπαίδευση.

Επιμόρφωση εκπαιδευτικού στην Τεχνητή Νοημοσύνη

Η κ. Μπούζη Πάολα, χημικός του Α΄ Αρσακείου-Τοσιτσείου Γυμνασίου Εκάλης, παρακολούθησε επιτυχώς το ετήσιο πρόγραμμα επιμόρφωσης με τίτλο: «ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ», διάρκειας 420 ωρών (18/09/2023-18/06/2024), το οποίο διοργανώθηκε από το Κέντρο Επιμόμορφωσης και διά Βίου Μάθησης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Η επιμόρφωση της εκπαιδευτικού χρηματοδοτήθηκε από το Α’ Αρσάκειο-Τοσίτσειο Γυμνάσιο Εκάλης με απόφαση του Συλλόγου των Καθηγητών.

Ζωή σημαίνει… εξέλιξη!

Γράφουν οι μαθητές Κωνσταντίνος Χειρίδης, Λήδα Σκαπινάκη, Βικτώρια Σακελλαρίου (Β4) και Μαρία Αντωνακοπούλου (Β3)

Είναι γεγονός ότι η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται ολοένα και περισσότερο στη ζωή μας. Επομένως, είτε είσαι ενθουσιασμένος γι’αυτό είτε το φοβάσαι, οι εφαρμογές της έχουν αρχίσει να διεισδύουν σχεδόν σε κάθε κλάδο και οφείλουμε να εξοικειωθούμε με αυτές. Ιθύνοντες της Σίλικον Βάλεϋ αναγνωρίζουν πως το ChatGPT, αυτήν τη στιγμή, είναι η αιχμή του δόρατος στη βιομηχανία της αναπτυγμένης τεχνολογίας. Παρά τις αναρίθμητες δυνατότητες που προσφέρει όμως, δεν «μιλάει» σαν άνθρωπος ούτε θα τον αντικαταστήσει! Μπορεί να εξηγήσει ζητήματα κβαντομηχανικής ή να γράψει ποιήματα, αλλά η πλήρης «κατάκτηση» του κόσμου από την Τεχνητή Νοημοσύνη θεωρείται- ακόμα- σενάριο επιστημονικής φαντασίας…
Ένα από τα πιο διαδεδομένα εργαλεία της τεχνητής νοημοσύνης, λοιπόν, είναι το γνωστό σε όλους ChatGPT. Η ονομασία προέρχεται από τις λέξεις chat (συνομιλία) και τα αρχικά των λέξεων Generative Pre-trained Transformer, που σημαίνουν «Παραγωγικός Προεκπαιδευμένος Μετασχηματιστής». Έχει σχεδιαστεί, για να κατανοεί και να δημιουργεί κείμενο, που είναι παρόμοιο με εκείνο των ανθρώπων. Τροφοδοτείται από έναν μεγάλο αριθμό δεδομένων και υπολογιστικών τεχνικών για να κάνει προβλέψεις, με σκοπό να βάλει σε μία σειρά λέξεις, ώστε θα βγάζουν κάποιο νόημα. Στην πράξη, αυτό που κάνει είναι ότι όχι μόνο χρησιμοποιεί έναν τεράστιο όγκο λεξιλογίου και πληροφορίας, αλλά «καταλαβαίνει» και το νόημα της κάθε λέξης στην πρόταση. Αυτό βοηθά στο να μπορεί να μιμηθεί γλωσσικά μοτίβα, ενώ ταυτόχρονα αποκτά εγκυκλοπαιδική γνώση. Έτσι, βοηθά διάφορους επαγγελματίες στον τομέα της διαφήμισης (marketing), αλλά και στην αναλυτική -κατά κύριο λόγο αξιόπιστη- συλλογή πληροφορίων, συνθέτοντας ερευνητικό υλικό από μεγάλες μελέτες. Μπορεί, επίσης, να λειτουργήσει ως μία μηχανή μετάφρασης, συνήθως υψηλής ποιότητας, όχι μόνο κειμένου αλλά και ομιλίας, κάτι το οποίο είναι εξαιρετικά πολύτιμο σε τομείς, όπως η εξυπηρέτηση πελατών, η εκπαίδευση και το ηλεκτρονικό εμπόριο. Επομένως, η χρήση του Chat GPT -έστω και ως ένα βαθμό- είναι σημαντική.

Αυτό όμως για το οποίο πολλοί δεν μπορούν να συμφωνήσουν είναι, αν η τεχνητή νοημοσύνη θα μας ωφελήσει τελικά ή όχι. To ChatGPT είναι ευάλωτο σε λάθη και δεν έχει αίσθηση του πότε κάτι είναι ψευδές ή αληθές· απλώς υιοθετεί ό,τι βρίσκει στο διαδίκτυο. Κι αυτό, φυσικά, ενέχει σοβαρούς κινδύνους. Μάλιστα σύμφωνα με έρευνα, το άγχος των χρηστών για ψευδείς πληροφορίες, που προέρχονται από την τεχνητή νοημοσύνη, είναι πάνω από 75%. Επιπροσθέτως, η πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης δε σημαίνει μόνο αυτοματοποίηση εργασιών και άρα εξοικονόμηση χρόνου. Πολλοί φοβούνται ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να «καταλάβει» θέσεις εργασίας από τον άνθρωπο. Ακόμα, πολλοί θεωρούν ότι το περιεχόμενο που δημιουργείται από το ChatGPT, θα μπορούσε να έχει αρνητικό αντίκτυπο στη θέση κατάταξης μιας επιχείρησης στα αποτελέσματα της Google, διότι η Google αξιολογεί γενικά το πρωτότυπο περιεχόμενο ως ευεργετικό και πιο σημαντικό. Μια άλλη παράμετρος είναι πως πολλοί μαθητές χρησιμοποιούν το ChatGPT, για να γράψουν μία έκθεση, να λύσουν ένα πρόβλημα στα μαθηματικά ή να κάνουν μία διαθεματική εργασία, με αποτέλεσμα να τα βρίσκουν όλα έτοιμα. Τέλος, έχει βρεθεί ότι το ChatGPT έχει τη δυνατότητα να γράφει κακόβουλο κώδικα. Η Check Point έχει αναφέρει περιπτώσεις, όπου χάκερ χωρίς τεχνικές δεξιότητες καυχιόντουσαν για το πώς αξιοποίησαν τις δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης για κακόβουλους σκοπούς. Είναι τρομακτικό, αν σκεφτεί κανείς ότι κάποιος χωρίς εμπειρία στον προγραμματισμό θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το ChatGPT, για να πραγματοποιήσει επιθέσεις στον κυβερνοχώρο!
Και κάτι ακόμα! Τι θα λέγατε αν σας αποκαλύπταμε ότι το άρθρο που διαβάζετε αυτή τη στιγμή δημιουργήθηκε επίσης από το ChatGPT; Πολύ ωραίο, έτσι δεν είναι; Αλλά αυτό σημαίνει ότι η πιθανότητα κακής χρήσης του είναι πραγματική και είναι κάτι που πρέπει όλοι να γνωρίζουμε! Εν κατακλείδι, η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα ισχυρό εργαλείο τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους ιδιώτες. Το μόνο σίγουρο είναι πως ένα επιτυχημένο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τη ΣΩΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ!